Zelfs in Zuid-Limburg verdwijnt de volkskerk

Als je tijdens een weekje Rome wijn hebt gedronken met tv-priester Antoine Bodar en limoncello met KRO-Vaticaankenner Stijn Fens, is het geen wonder dat je direct na thuiskomst dorstig inschakelt op het allerlaatste Roomsche nieuws.

Je zapt naar KRO/RKK en ziet een bezorgde Wilfred Kemp. "Een eeuwenlange zekerheid dreigt verloren te gaan", vertelt hij ons in bittere ernst. "Elk Limburgs dorp was katholiek en telde op zijn minst één schutterij. Maar ook in het zuiden lopen de kerken leeg en heeft het verenigingsleven het moeilijk."

We zijn in Obbicht, een kerkdorp aan de Maas met tweeduizend zielen. Een priester komt in beeld. Hij bidt: "Vader, wij vragen Uw zegen over het koningsvogelschieten". Je hoort God brommen: Koningsvogelschieten? Wat krijgen we nu toch weer? Maar goed, dat was er natuurlijk uitgeknipt. We zien schutters in prachtige uniformen, en geel-witte vlaggen - de Vaticaanse kleuren - als markering van de Sacramentsprocessie. Maar schijn bedriegt.

Jeugdleden voor de schutterij zijn nauwelijks te werven ('oubollig, uit de tijd') en voor de processie heeft Obbicht misdienaren en acolieten van elders moeten halen. "In ons eigen dorp hadden we er niet genoeg", zegt Jan Hermans. De parochie-secretaris is wekelijks meer dan twintig uur in touw voor de kerk, maar vaak zitten er nog maar 25 mensen in de mis. "Het is geen katholiek dorp meer, en ik denk dat het tij niet is te keren. Tenzij er een oorlog komt, zeg ik dan sarcastisch."

Zijn vrouw Mia: "Kijk, dit is een foto van de kleuterschóól" (met die typisch Limburgse toonsverhoging bij de laatste lettergreep). "Het is nu een basisschool en niet meer katholiek." Thieu Kurvers, voorzitter van de schutterij: "Vroeger had je hier veertien cafés, nu nog twee. Twee slagers, twee fietsenwinkels, een kruidenier, allemaal weg."

Niettemin houden de schutters van St. Willibrordus de moed erin. Roy Verheijen (grote trom): "We maken plezier, maar in moeilijke tijden zijn we er ook voor elkaar". Anita de Jong (grote fluit): "Je voelt je gedragen door de saamhorigheid". Bisschop Wiertz: "Iedereen kan aan het schuttersfeest meedoen, of je nu slim bent, heel slim of heel dom".

Een mooi, weemoedig 'Kruispunt'-portret over een verschijnsel dat tot voor kort niemand zich had kunnen voorstellen: het verdwijnen van de volkskerk, zelfs uit Zuid-Limburg. En over een vaste kern van loyale, ijverige dorpelingen die tegen de tijdgeest in blijven vechten voor een bedreigde lokale traditie en folklore.

En toch wordt het nergens pessimistisch. Alleen de titel al stemt tot vreugde: 'Daar komen de schutters', meldt het persbericht, naar de Britse comedy. Er zit een verdraaid goeie koppenmaker bij KRO/RKK-persvoorlichting. Aan de vooravond van 'Alle dagen seks', een show afgelopen zomer waarin Arie Boomsma stellen allerlei seksproblemen aanpraatte, kopte hij/zij: 'Het hoogtepunt is nabij'. Kijk, dat houdt de kijker wakker. Maar dit terzijde.

De katholieke kerk in Zuid-Limburg mag misschien leeglopen, de schutterij blijft altijd bestaan. Dat weet Jan Hermans zeker. Waarna we Roy Verheijen - die van de grote trom - uitbundig zien juichen wanneer hij wint bij het koningsvogelschieten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden