Zelfs in eigen huis niet veilig

Ondanks de drukte heerst er een gespannen stilte onder de tientallen Iraakse vluchtelingen die in het ministerie van binnenlandse zaken staan. Geen van hen weet van tevoren zeker of en voor hoe lang hun visa verlengd zullen worden.

In een hoek van de ruimte wachten twee tienermeisjes stil huilend op hun beurt. Buiten zijn drie nieuwe wit geverfde loketten van golfplaten neergezet om de toevloed van aanvragen te verwerken. Sinds het begin van de oorlog in 2003 zijn ongeveer 700.000 Irakezen naar Jordanië gevlucht. Toch is er in de straten van Amman niet veel te merken van die extra drukte. Veel vluchtelingen hebben de maximale verblijfstermijn van drie maanden overschreden. Uit angst voor arrestatie of andere problemen wagen ze zich niet vaker buiten dan echt nodig is.

Ook Amer verblijft inmiddels illegaal in Amman. Zijn gezicht ziet bleek van het binnen zitten. Zijn ogen staan vermoeid. Het is vochtig in het kleine benedenhuis en vrijwel iedereen zit met jassen aan op de bank.

Amer, die alleen met zijn voornaam genoemd wil worden, vluchtte eind 2005 met zijn zwangere vrouw, zieke moeder en zuster naar Amman. Hij had in Bagdad een bedrijf dat cd’s en muziekapparatuur verkocht. „Eind 2003 begonnen de eerste dreigementen. Mijn winkel werd in brand gestoken”, vertelt hij. Ongeveer een jaar later ontsnapte hij ternauwernood aan een aanval op zijn huis. Vervolgens kwamen telefoontjes dat hij weg moest als hij wilde blijven leven. Hij pakte zijn auto vol met spullen en reed met zijn familie naar Jordanië. Hoewel zijn belagers zich niet bekend maakten, vermoedt hij dat het moslimextremisten waren die niet tolereerden dat hij muziek verkocht.

Amer is net als zijn vrienden George en Mielien die op bezoek zijn, een christen. Christenen waren de eerste die in grote groepen na de val van het bewind van Saddam het land verlieten omdat ze door fundamentalisten werden bedreigd. Vanwege het geweld en de toegenomen sektarische spanningen vluchten soennieten een sjiieten eveneens al maandenlang het land uit. Het drietal praat met heimwee over hun sociale, open levensstijl in Bagdad. Als Assyrische Christenen bewoonden ze ruime huizen. Ze hadden hun eigen clubs en andere etablissementen. „Ik mis Bagdad, maar ik was er zelfs in mijn eigen huis niet langer veilig”, zegt Mielien. „Ghatar”, gevaarlijk, mompelt één van haar twee zoontjes haar woorden na.

Hoewel het spaargeld van de twee families vrijwel op is en ze vanwege hun illegale status niet mogen werken, zijn ze in materieel opzicht vergeleken met veel andere vluchtelingen nog niet zo heel slecht af. Ze krijgen wat hulp via een christelijke internationale organisatie en hun familie stuurt af en toe geld op uit het buitenland.

„Na zoveel maanden is het wachten of andere landen bereid zijn ons op te nemen zenuwslopend geworden. Dat is ons grootste probleem”, zegt Amer. Pogingen bij de Amerikaanse en Australische ambassade leverden tot nog toe niets op. Net als veel andere Irakezen in Amman zijn ze verontwaardigd dat landen die de invasie uitvoerden of steunden hun deuren voor vluchtelingen vrijwel geheel gesloten houden.

Ook de 28-jarige arts in een van de ziekenhuizen is een vluchteling. Hij werd bedreigd nadat hij probeerde te voorkomen dat een van zijn patiënten door milities uit het ziekenhuis werd meegenomen. „Als je met deze man mee wilt, zeg je het maar”, kreeg hij te horen. Hij diende een klacht in bij het ministerie van Gezondheidszorg, maar verliet daarna het land. Nu hoopt hij op een nieuwe toekomst in Canada.

In één van de zalen zit een patiënt met een omzwachteld been in een rolstoel. Hij raakte eind vorig jaar gewond door een mortiergranaat. Omdat hij vanwege een botinfectie zijn been dreigde te verliezen, werd hij voor verdere behandeling geëvacueerd. Hij wil niet meer terug naar Bagdad. „Als ik via al die sjiitische controleposten weer naar huis moet, wordt dat mijn dood.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden