Zelfs de Vara is niet meer republikeins

Er is geen republikeins sentiment meer. Als zelfs de Vara na Beatrix' abdicatiespeech één groot oranje sprookjesbos is, weet je: in Nederland zal een prins nóóit in een kikker veranderen. Hoe anders had het kunnen lopen? De 'rode' omroep zou als leverancier van de belangrijkste informatieve programma's het Republikeins Genootschap kunnen uitnodigen om in het 'machtsvacuüm' te springen. Nu vroeg je je na een avondje Vara af: dat genootschap, bestaat dat eigenlijk nog?

Prem Radhakishun droeg in 'DWDD' zelfs zijn oranje overhemd. En Jan Mulder riep: Leve de koningin. The times, they are a-changing. Bij de inhuldiging van Beatrix in 1980 had de omroep op z'n minst begrip voor de krakersrellen. Over 'de afbraak van het Rokin', waarover oud-Vara-man Koos Postema het nu had, vernam je toen weinig. "In de Nieuwe Kerk hoorden we het straatlawaai. Jaap van Meekren was bang dat hij niet ongeschonden thuis zou komen." Toen Beatrix-biografe Jutta Chorus voorzichtig opperde dat de vorstin met haar inhuldiging misschien zelf de weerstand had opgezocht, kreeg ze direct een standje. Matthijs van Nieuwkerk: "De krakers zochten de weerstand, niet zij."

Wie op de avond van de Toespraak langs de zenders zapte, kreeg een goed beeld van hoe ook links smolt voor de koningin. 1992 was een ijkpunt. Met de Bijlmerramp verloor Beatrix haar koele imago. Of, zoals kunstenares Marte Röling het in 'P & W' uitdrukte: "Ze is lief, en zit vol mededogen." Beatrix' pro-Europa houding en haar 'verzet' tegen populisme deden de rest. Diederik Samsom (PvdA) kreeg bij RTL 4 zelfs een brok in de keel. "Ik ben dankbaar dat zij zo lang mijn vorstin is geweest." De monarchie is niet langer het probleem van links, maar van populistisch rechts. Hoewel, ook Geert Wilders liet weten dat de koningin voor velen een voorbeeld is.

Toch dacht Halbe Zijlstra (VVD) in 'P & W' dat het staatshoofd juist tot na de val van het PVV-gedoogkabinet had gewacht om haar aftreden bekend te maken. "Ze wilde dat Willem-Alexander koning zou worden in een politiek stabiel land." Ook aan deze Vara-stamtafel niets dan lof. De ernstigste kritiek kwam van hoofdredacteur Sjuul Paradijs van De Telegraaf: "Willem IV zou in de kop beter uitkomen. Met Willem-Alexander ben ik meteen acht kolom verder."

Erica Terpstra was zo uitgelaten dat ze nog meer op haar typetje in 'Koefnoen' leek dan het échte 'Koefnoen'-typetje. "Met mijn Oranje-hart zeg ik samen met De Telegraaf: Dank U, Majesteit." Job Cohen constateerde droogjes dat die krant nooit eerder zo'n prima voorpagina had. "Ik ben een republikein, maar geen president had het er zo goed vanaf gebracht als koningin Beatrix."

In 'DWDD' zong Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr het 'I'll be home' van Randy Newman als loflied op Beatrix. "Ik houd gewoon ongelooflijk veel van haar. Ze is een soort vervangmoeder. Er is weinig waarvan je zegt: dat had ze niet moeten doen." "Was de Groene Draeck niet te vaak met belastinggeld geschilderd?", probeerde Jan Mulder behoedzaam. Jutta Chorus reageerde adequaat: "Dat soort geluiden komt voort uit populistisch eigenbelang." En zo werd ook dit latent-republikeinse oprispinkje vakkundig gesmoord. Voor de Vara-microfoon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden