Zelfs de naam Willem is geen veilige gok

Deze maand wordt de geboorte verwacht van een nieuwe prins of prinses van Oranje. Vandaag: hoe kiest het koninklijk huis een naam?

AMSTERDAM - Een gokje wagen op de namen van de nieuwe troonopvolger is riskant. Zeker, net als bij gewone stervelingen is de neiging van prinselijke ouders groot om de grootouders van de pasgeborene te eren in de namen. Maar zelden komen die vooraan te staan, meestal worden ze in tweede namen of nog verder verstopt.

Zelfs Willem of Wilhelmina is geen veilige gok, ook al is het een traditonele naam bij de Oranjes. Koningin Wilhelmina, die vaak inspiratie putte uit de familiegeschiedenis, voelde weinig voor de naam Willem. ,,Indien het een jongen zou zijn, dan maakte Willem, zonder meer, weinig kans, omdat zo velen in onze familie deze naam gedragen hadden'', schreef ze in haar boek met herinneringen 'Eenzaam maar niet alleen'. Wilhelmina voelde meer voor Lodewijk, een broer van de eerste Nederlandse Oranje, Willem de Zwijger, voor wie zij altijd bewondering had gehad. Maar helemaal breken met de traditie durfde ze toch niet. ,,Wij zetten dan ook Willem Lodewijk op het lijstje voor het geval het een jongen zou zijn.''

Maar het werd een meisje en ze kreeg een verrassende naam: Juliana. Wilhelmina vertelde ronduit waarom, iets wat haar opvolgers nooit meer hebben gedaan. Enkele jaren voor de geboorte ging Wilhelmina op bezoek bij een vroeger speelkameraadje dat haar intrek had genomen in een nieuwe wijk van Den Haag. ,,Ik zag toen, dat de nieuwe laan waar zij woonden Juliana van Stolberglaan genoemd was en dit bracht mij aan het denken over deze voorzate.''

Wilhelmina herinnerde zich toen uit de gesprekken met haar moeder over de familiegeschiedenis dat de moeder van Willem de Zwijger Juliana van Stolberg heette. ,,Voor mijn geest zag ik weer al hetgeen de moeder van de Vader des Vaderlands voor de zaak des Vaderlands gedaan heeft.'' De rest van Nederland bleef onwetend van wat deze Juliana (1506-1580) allemaal voor goeds heeft verricht.

Wilhelmina's eigen Juliana kwam ook met verrassende namen op de proppen. Beatrix, Irene, Margriet, Marijke (later koos zij haar tweede naam Christina als roepnaam), geen namen die je terug kon vinden in de vaderlandse geschiedenis.

Beatrix ('zij die geluk schenkt') kreeg nog braaf de namen van haar beide grootmoeders mee: Wilhelmina en Armgard. Maar Juliana's andere dochters werden niet belast met historie, behalve Irene ('vrede'), die als tweede naam Emma kreeg. Margriet zou haar naam hebben gekregen omdat Juliana tijdens haar vlucht voor de Duitse bezetters in mei 1940 die bloem was opgevallen: ,,Dit waren de laatste bloemen die wij in Holland zagen, ze stonden in tuintjes en het open veld, stralend wit in de lentezon.''

Toen Beatrix aan de beurt was om een troonopvolger te baren, leek ze weer voor traditie te kiezen. Toch was Willem-Alexander een onverwachte naam. Vooral dat streepje gaf te denken. Combineerde ze de namen van de laatste mannelijke troonopvolgers, Willem en Alexander, zonen van de laatste koning Willem de Eerste? Zowel Willem als Alexander stierf als onvervulde belofte. De eerste als drankzuchtige gokker in Parijs, de tweede als psychiatrisch patiënt. Moest Willem-Alexander het goedmaken voor die twee?

Opvallend was dat Beatrix haar eerste zoon bovendien de namen gaf van de man op wie ze stapelverliefd was: Claus George. Maar wie die Ferdinand was, van wie Willem-Alexander zijn laatste voornaam kreeg, bleef onduidelijk. Willem-Alexander zou op zijn beurt best eens die namen Claus George kunnen kiezen in het geval hij een zoon krijgt. De kroonprins was dol op zijn vader. Als hij lef heeft, neemt hij de Spaanse variant van George, Jorge. Dan is Máxima ook dik tevreden. Daarmee zou de eer van haar vader Jorge Horacio Zorreguieta, die weg moest blijven van haar huwelijk, gewroken zijn.

Als Máxima een meisje krijgt, dan zou ergens in de namen Maria kunnen opduiken. Zo heet Máxima's moeder. Ook in de Oranjehistorie zijn er genoeg Maria's te vinden om de keuze te rechtvaardigen tegenover steile protestanten die de naam te katholiek vinden klinken.

Ook al vallen de leden van het koninklijk huis onder de ministeriële verantwoordelijkheid, in de benoeming van hun nazaten lijken ze geheel vrij te zijn. Zoals Beatrix bewees met haar derde zoon, Constantijn. De afgezette koning van Griekenland gaf het kind zijn eerste naam en hij was ook zijn peetvader. Constantijn Christof Frederik Aschwin heeft zijn laatste voornaam te danken aan de broer van zijn grootvader Bernhard. Dat was een overtuigde nazi, met wie de familie toch altijd op goede voet heeft gestaan.

Familie- en vriendschapsbanden blijken belangrijker dan politiek correcte namen in het koninklijk huis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden