Zelfs antimonarchisten willen het gezellig houden

De jonge tegenstanders van de monarchie hebben twee uithangborden: democratie en transparantie. Iedereen kan daarom binnenwandelen bij de bijeenkomsten waarop acties rond en op 30 april worden voorbereid. Ook de pers.

Afgerond naar boven, zitten er op deze avond, een maand verwijderd van de troonswisseling, tien mensen in het klaslokaal van de Haagse Hogeschool. Voor de groep staan de twee coördinatoren/initiatiefnemers/contactpersonen van 'Weg met de monarchie, het is 2013'. Ontspannen loodsen de twintigers Youri Vakoulsky, student sociologie en IT-medewerker Gijs Peskens de actievoerders door de avond. Ze geven ruimte aan statements tegen de monarchie, tegen vrijmetselaars en tegen de Bilderberggroep - naar het oordeel van dit groepje antimonarchisten allemaal voorbeelden van geheimzinnige genootschappen waarvan niemand ooit het fijne te weten komt.

Het tweetal treedt licht corrigerend op als mensen actie willen voeren tegen Willem-Alexander of Máxima: "Richt je liever niet te veel op personen, het gaat om het instituut", zegt Gijs Peskens met zachte stem. Geld vindt hij ook van minder belang: "Ik heb het liever niet over financiën, maar over ideeën."

Op de eerste persconferentie had hij al gezegd dat 30 april vooral een gezellige dag moet worden. "Wij gaan de feestdag niet verstoren." Zij willen slechts het recht om hun mening te geven. Door blauwe enveloppen voor belastingaangifte af te leveren bij Huis ten Bosch, een van de ideetjes op deze bijeenkomst in Den Haag. Of tegels te kleuren bij paleis Noordeinde. Of stickers te plakken, een actie die succesvol is gebleken: er zijn er tienduizend afgezet en er worden er 20.000 nieuwe verspreid. Vandaag is er in Amsterdam een actiebijeenkomst, met workshops hoe je een goede leus bedenkt, en of bodypainting misschien een manier kan zijn om te zeggen wat je denkt. Er zijn blogs, er is Facebook. En alles mondt uit in een demonstratie op het Waterlooplein, een van de zes protestplekken in de hoofdstad.

Elke week is er een actievergadering. Eén van de vaste deelnemers is Steyn Foorthuis uit Den Haag, een 27-jarige werkvoorbereider in de bouw. Foorthuis wil de samenleving graag 'meer gelijk en meer democratisch' maken. Dat is wat anders dan dat hij republikeins is: "Ik ben niet perse republikeins. Dat is een vooringenomen mening die mensen over ons hebben. Wij willen dat het volk een keuze heeft. Als het volk een monarchie wil, dan leg ik me daarbij neer."

De blonde, vlotte prater vindt het 'best wel een goeie vraag' wat nu precies zijn beweegredenen zijn om zich in te spannen voor 'Het is 2013'. Politiek is hij onafhankelijk, of en wat hij stemt is voor hemzelf geen vanzelfsprekendheid. Zoekend naar een verklaring, zegt hij: "Het speelt nu. Ik zet me in voor wat op mijn pad komt. Ik heb veel kritische vrienden, dan heb je het erover, en dan komt het erop neer dat je zegt: zo hoort het niet te gaan."

Dat is overigens weer heel wat anders dan dat hij niet van Nederland zou houden. Dat doet hij wel. "We hebben vrijheid om te demonstreren, we hebben vrijheid van meningsuiting, we hebben artikel 1, iedereen is gelijk voor de wet. Dit is een prachtig land, wat dat aangaat, dat moeten we niet vergeten." Net zo min vindt hij het verkeerd dat er op 30 april een nationaal volksfeest komt. Hij en zijn kameraden willen alleen een 'absoluut geweldloos' tegengeluid laten horen - dat is het.

Bijval en goedkeuring komt er deze avond vanuit de achterste banken van de klas. Daar zit Anjo Clement, de 67-jarige voorzitter van het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG), dat nauw samenwerkt met 'Het is 2013.' "Zij hebben de energie en wij de ervaring", omschrijft hij het verschil. Over het doel zijn ze het eens: er moet een referendum komen over de gewenste staatsvorm. Het burgerinitiatief over de toelage voor de leden van het Koninklijk Huis is deze week gelanceerd, gisterochtend stond de teller al op 10.900 handtekeningen. Hun idee: koning Willem-Alexander krijgt een inkomen naar de Balkenende-norm. Zijn vrouw staat buiten de regering, redeneert het NRG, dus zij kan naar een staatsinkomen fluiten.

Clement geeft de jongelui tips, bijvoorbeeld hoe ze moeten omgaan met de media. Zelf heeft de oud-ambtenaar van de gemeente Den Haag het dezer dagen heel erg druk met de media. Iedereen wil met hem praten, zegt hij, de nationale en de internationale pers.

Het NRG groeit als kool, meldt hij enkele weken na de sessie in Den Haag. Voor de aankondiging van de troonswisseling had het NRG duizend leden, gisteren naderde het ledental de vijfduizend. Hoe de nieuwe aanwas is samengesteld, weet de voorzitter nog niet, maar de gemiddelde leeftijd wás 58. Van het ledenbestand is ongeveer 60 procent man, schat hij, en 40 procent vrouw. De meesten zijn hoogopgeleid, maar heel divers qua politieke voorkeur.

Over het algemeen, zegt voorzitter Clement, ergeren de leden zich aan twee dingen. "Ze moeten niets hebben van die enorme persoonsverheerlijking. En de geldsmijterij levert ook irritatie op. Ze zeggen: Obama levert vijf procent van zijn inkomen in. Waar blijft onze koninklijke familie?" De troonswisseling komt het Genootschap wat dat betreft heel goed uit. Tegen het pr-apparaat en de persoonlijke populariteit van vooral Máxima kunnen de republikeinen weliswaar niet op. Maar de hele 'vertoning' op 30 april creëert geweldig veel weerstand, en daar vaart het NRG wel bij.

De jeugdige en de oudere generatie zien elkaar vandaag op een actiebijeenkomst in het Werktheater in Amsterdam, en op 30 april op het Waterlooplein. Clement heeft advocaten geregeld die ter plekke kunnen helpen als demonstranten onjuist worden behandeld door de politie. Zijn Genootschap heeft iedereen gevraagd in het wit te gaan, en witte lakens uit te hangen.

Foorthuis weet dat het sowieso leuk wordt: "Ik verzet me niet tegen, maar ik zet me in voor, zo moet je het zien. Mijn volgende doel is het financiële stelsel. Dat is een grotere klus dan de monarchie, maar de groep die daar bewust mee bezig is, is gelukkig wel wat groter."

Republikeins geluid
'Het is 2013' is een losvaste groep rond Joanna, de Utrechtse studente die werd opgepakt omdat ze demonstreerde met een kartonnen bord: 'Weg met de monarchie. Het is 2013.' De groep werkt samen met Pro Republica en met het Nieuw Republikeins Genootschap (NRG). Het NRG is een antwoord op het Republikeins Genootschap, dat als elitair en ondemocratisch werd ervaren, omdat er geen vrije aanmelding mogelijk is.

Uit het NRG is na bestuursperikelen Pro Republica ontstaan, dat zich vooral richt op voorlichting via een website. Pro Republica is failliet gegaan, maar is heropgericht via een stichting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden