Zelfs aan de loopkatjes mankeert niets

Meestal scheurt de automobilist er onbewust aan voorbij, die aparte plek langs de snelweg. Trouw staat even stil in de berm (15).

Het is een wat ouderwets gezicht, als je er tussen Den Bosch en Utrecht onderdoor zoeft. Het kunstwerk in de Diefdijk is een erfenis uit een tijdperk dat er nog geen immense fly-overs werden gebouwd en een afsluitbaar viaduct betaalbaar was, de jaren dertig. De A 2 mocht dwars dóór de dijk aangelegd worden, maar de functie van secundaire waterkering moest gehandhaafd blijven. Want stel dat de dijken langs de Lek of de Waal het een keer zouden begeven. En zo kreeg de uit 1300 daterende Diefdijk in 1935 z'n 'Coupure', met metalen schuiven en schotbalken, die konden worden neergelaten zodra de situatie dreigend werd. De Alblasserwaard en de Vijfheerenlanden waren te waardevol om ze zonder dubbele bescherming te laten.

Helemaal van harte ging de aanpassing van de Diefdijk niet. De dijkgraven en hun waterschappen zagen dat 'gat' in de dijk met lede ogen aan. Die nieuwe rijksweg (de '26' was het toen nog, van Vianen naar Waardenburg) konden ze niet tegenhouden, maar de kunstmatige afsluiting moest dan wel extra stevig zijn. Hoogte, dikte, zwaarte: bij de bouw mochten geen risico's genomen worden.

Het werd dan ook een constructie om u tegen te zeggen, inclusief de depots met klei om een eventuele kier bij de afsluiting met de schuiven weg te werken, als het nodig mocht zijn. En de afspraken over het onderhoud waren zo mogelijk nog steviger, om over de controle maar te zwijgen. 'In de maand September van ieder jaar' moest het kunstwerk met al z'n schotten en schuiven worden beproefd, bepaalde de provincie Zuid-Holland. Het proces-verbaal daarvan moest 'óóór den eersten October' aan het provinciaal bestuur worden opgestuurd. En er moest vooral worden gemeld waar de 'kleigrond' was, om gaten en kieren te vullen. Ten overvloede werd een inventarislijst gemaakt van de onderdelen waaruit het kunstwerk bestond. Takels, schotbalken, afdekplaten, trappen, eindschotten met bouten, hangsloten, zinken goten en - niet te vergeten - '8 loopkatjes', de katrollen voor de staalkabels.

De opmerking van het hoofd van de dienstkring Gorinchem, dat Rijkswaterstaat in die tijd nog 'voor de eeuwigheid' bouwde, gaat ook op voor de Coupure. Ze werkt nog altijd, al kan dat alleen bij wijze van proef worden vastgesteld. Rijkswaterstaat laat de schuiven nog steeds geregeld zakken. Niet meer elk jaar in september, maar eens per twee jaar - de ene keer de ene baan, bij de volgende controle de andere. Midden in de nacht wordt dan de A 2 voor een minuut of twintig afgesloten. De automobilisten in de file krijgen een briefje met uitleg, zodat ze weten waarom ze daar stilstaan: omdat de Diefdijk nog steeds een waterkering is, 'ook al ziet u alleen maar slootwater en eventueel regenwater'.

Na de hachelijke situatie van afgelopen winter in de Betuwe zal niemand de oefeningen met de schuiven overbodig durven noemen. Reken maar dat Rijkswaterstaat de hele zaak goed onderhoudt. De Coupure is een goedkoop en een degelijk kunstwerk voor ze. Zelfs aan de loopkatjes mankeert niets.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden