Zelfrijdende auto’s in Nederland: nu nog gevaarlijker in plaats van veiliger

Beeld ANP

Automobilisten dragen de komende jaren steeds vaker ‘de macht over het stuur’ over aan de boordcomputer, maar ze hebben geen flauw idee wat die ‘automatische piloot’ nou precies doet. Daardoor zijn de zogenaamde rijhulpsystemen eerder gevaarlijker, terwijl die eigenlijk voor meer veiligheid zouden moeten zorgen.

Dat is de opzienbarende conclusie van de Onderzoeksraad voor Veiligheid dat vanochtend het rapport ‘Wie stuurt?’ publiceerde, over verkeersveiligheid en automatisering in het wegverkeer. Ongeveer de helft van de nieuwe auto’s is voorzien van rijhulpsystemen zoals een noodremsysteem en adaptive cruise control. Die rijhulpsystemen verrichten deze taken op basis van eigen waarnemingen en eigen beslissingen. Auto’s zijn hierdoor rijdende computers geworden.

De raad concludeert dat wanneer auto’s van deze apparatuur zijn voorzien en op de openbare weg komen, deze meestal nog niet is uitontwikkeld. Ook weten bestuurders vaak niet wat deze systemen wel of niet kunnen, waardoor risicovolle situaties kunnen ontstaan. Fabrikanten houden ook te weinig rekening met de gebruikers van deze systemen. De eisen die de overheid aan auto’s stelt, sluiten ook niet goed aan bij de huidige generatie rijhulpsystemen. Daarnaast wordt er ook te weinig van ongevallen geleerd om de verkeersveiligheid van rijhulpsystemen te verbeteren.

‘Automatisering maakt minder alert’

Nieuwe auto’s kunnen op dit moment al veel handelingen overnemen: sturen, remmen en gas geven, maar er bestaan nog geen volledig zelfrijdende auto’s die toegelaten zijn op de openbare weg. Die zijn wel in aantocht. Door die automatisering worden relatief makkelijke taken overgenomen door de auto en verandert de rol van de bestuurder. Deze wordt geacht het proces in de gaten te houden en in te grijpen wanneer nodig. Dit vergt concentratie terwijl automatisering juist minder alert maakt, stelt de Raad. Hierdoor wordt autorijden makkelijker en moeilijker tegelijkertijd en is niet altijd duidelijk wie stuurt: de mens of de auto?

De bestuurder denkt dat hij kan vertrouwen op deze systemen, maar wordt op zichzelf teruggeworpen als er iets mis gaat. Verder is er onvoldoende aandacht voor de werking en de beperkingen van rijhulpsystemen bij het uitleveren van een nieuwe auto aan de klant. Ook bij software-updates krijgen automobilisten onvoldoende voorlichting. Het gevolg hiervan is een gebrek aan kennis bij de bestuurders over deze systemen.

Zelfrijdende auto's op de weg is nog verre toekomst

Volgens de Raad richten de auto-industrie, overheden en experts zich weliswaar vooral op de belofte van de zelfrijdende auto, maar het is echt nog verre toekomst voordat die veilig de openbare weg op kan. Zo is er nieuwe wetgeving in ontwikkeling voor de toekomstige zelfrijdende auto, bijvoorbeeld op het gebied van interactie tussen de mens en de auto, maar heel beperkt voor de huidige tussenvorm: de rijhulpsystemen met een beperkte werking. Die vormen op verschillende niveaus nog een ‘black box’.

Bij toelating van nieuwe auto’s op de openbare weg, heeft de overheid onvoldoende toezicht op de werking van nieuwe systemen in verschillende omstandigheden. Hierdoor is niet helder of het systeem daadwerkelijk doet wat het moet doen. Ook is voor een deel van de rijhulpsystemen niet duidelijk welk effect deze systemen hebben op de verkeersveiligheid. Het ontbreekt aan een goede evaluatie van deze systemen. De politie kan de gegevens na een ongeval vaak niet uitlezen en het is niet altijd bekend in welke auto’s deze systemen zitten. Door te leren van ongevallen, incidenten en gebruikerservaringen kunnen innovaties de verkeersveiligheid aantoonbaar verbeteren.

Als de overheid echt het aantal verkeersslachtoffers terug wil brengen naar nul in 2050, moet er worden ingegrepen. De verantwoordelijkheid om de veiligheid van de systemen te verbeteren ligt bij de fabrikanten. Om duidelijk te krijgen wat een auto met rijhulpsystemen wel en niet kan, moeten zij automobilisten beter informeren. Tot slot beveelt de Raad aan om op Europees niveau de voertuigregelgeving aan te passen zodat deze beter aansluit bij de huidige generatie rijhulpsystemen.

Lees ook: 

Als een zelfsturende Tesla een bekeuring krijgt, is de bon dan voor Elon Musk?

In een volledig zelfrijdende auto wordt de bestuurder een passagier, net als in een taxi. Blijft de vraag over: wie betaalt de bekeuring?

Nieuwe experimenteerwet: wie weet ziet u binnenkort een zelfrijdende auto voorbijkomen

In het buitenland mag het al langer, maar nu ook in Nederland: testen met zelfrijdende auto’s op de openbare weg.

Daimler en BMW willen in 2024 hun eerste zelfsturende auto’s laten rijden

Automakers BMW en Daimler verwachten in 2024 hun eerste zelf­rijdende auto’s op de markt te brengen. Om vaart te zetten achter de ontwikkeling van de benodigde technologie, gaan ze nauwer samenwerken. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden