Zelfpromotie Defensie verhult pijnlijke vragen

Op de massaal bezochte open dagen werft de krijgsmacht vele militairen. Over de keerzijde van de legertaken blijft het stil.

Er schijnen inmiddels Kamervragen gesteld te zijn over de zelfpromotie van de publieke omroep, maar hoe zit het eigenlijk met de miljoenen die ook dit jaar in de zelfpromotie van Defensie worden gestoken? De Luchtmachtdagen trokken afgelopen weekend een record van een kwart miljoen bezoekers en voor de jaarlijkse Veteranendag zullen morgen ook wel weer meer bezoekers dan de 70.000 van vorig jaar verwacht worden. Het is goed voor de werving van nieuwe militairen, zo meldt Defensie trots.

Dat de bezoekers geïmponeerd raken van al het technisch vernuft, de verschillende demonstraties en van de oudere en jongere veteranen die zich graag de eer laten toewuiven is ook allemaal wel te begrijpen. Maar de gekozen thema’s ’Wereldwijd inzetbaar’, ’Mee op missie’ en ’Ingezet in dienst van de vrede’ verhullen de andere, minder aantrekkelijke en tot de verbeelding sprekende kant. Dat werd pijnlijk duidelijk op de Landmachtdagen van 28 en 29 mei dit jaar die gedeeltelijk samenvielen met de begrafenis van de 24ste in Afghanistan gesneuvelde Nederlandse militair.

Defensie telt alleen de Nederlandse doden. Pas na lang aandringen komen nu ook de cijfers naar buiten over de Nederlandse gewonden en over door Nederlands vuur gemaakte slachtoffers. Volgens de laatste cijfers zouden in Uruzgan 41 Nederlandse militairen blijvend gehandicapt zijn geworden. Honderd anderen zullen van de opgelopen verwondingen kunnen (hebben) herstellen. Het Veteraneninstituut verwacht dat ongeveer 1.000 van de 16.000 naar Uruzgan uitgezonden militairen op den duur geestelijke problemen krijgen. Het kost de Tweede Kamer nog steeds grote moeite om bij Defensie voor die al dan niet getraumatiseerde veteranen de noodzakelijke aandacht te vragen. Maar dit alles komt op de aanstaande Veteranendag niet aan de orde, terwijl het tegenover de veteranen én de te werven militairen wel zo eerlijk is om ook deze kant van het verhaal te belichten.

En dan nog de slachtoffers aan de andere kant. Een paar jaar lang meende minister Van Middelkoop ermee weg te kunnen komen dat burgerdoden onder de Afghaanse bevolking lastig te tellen zijn en zelfs dat het geen prioriteit had. Maar de laatste tijd wordt hij door politiek en media toch wel onder druk gezet om met cijfers naar buiten te komen. Nog steeds is over die cijfers geen duidelijkheid, maar volgens sommigen zullen er door Nederlands vuur enkele honderden Afghanen in Uruzgan zijn omgekomen. In ieder geval is zeker dat bij de slag om Chora tientallen burgerdoden zijn gevallen door Nederlands vuur. De slag bij Chora vond van 15 tot 19 juni 2007 plaats; dus precies drie jaar voor de afgelopen Luchtmachtdagen van Defensie. Maar is tijdens die Luchtmachtdagen ook nog even stil gestaan bij de dodelijke slachtoffers die gevechtsvliegtuigen op de grond kunnen veroorzaken?

Defensie krijgt een aantal keren per jaar de gelegenheid om zich van zijn mooie kant te laten zien. De minder fraaie kant blijft verborgen. En de vraag waar dit alles nu toe dient, wordt al helemaal niet gesteld. Want is Uruzgan, Afghanistan of de wereld als zodanig, er de afgelopen jaren nu echt op vooruit gegaan omdat onze militairen daar dienen? Of mogen we die vraag niet stellen, omdat dan wel eens twijfel gezaaid zou kunnen worden over het nut, het uiteindelijke doel waarvoor we al deze doden, gewonden en getraumatiseerden hebben geofferd?

Laten we, zo lang Defensie zelf de minder fraaie kanten blijft verzwijgen, in vredesnaam onze media waaronder de publieke omroep, kritisch laten berichten over wat daadwerkelijk in de oorlogsgebieden plaatsvindt waar onze militairen bij zijn betrokken en kritische vragen blijven stellen over nut en noodzaak. En als we vinden dat er onnodig geld aan zelfpromotie wordt uitgegeven, laten we dat dan ook over de volle breedte doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden