Zelfportret Da Vinci onderzocht

Verdwijnt Leonardo uit beeld?

Het is een van Da Vinci's meesterwerken, een rode krijttekening uit 1512 die algemeen wordt beschouwd als een zelfportret van de zestigjarige meester. En die verkeert in zeer slechte staat. Door eeuwenlange blootstelling aan vocht, licht, warmte en vervuilde lucht is het papier vergeeld en vervagen de contouren van de oude man met baard en lange manen.

De Koninklijke Bibliotheek van Turijn, die het kunstwerk bewaart, wilde zo graag weten of de teloorgang is tegen te houden dat ze het bij hoge uitzondering beschikbaar stelde aan fysici uit Rome en Krakau. Die komen vandaag in het vakblad Applied Physics Letters met een gedeeltelijk antwoord. Ze hebben een methode ontwikkeld die het papier niet schaadt en waarmee ze de concentratie vergelende moleculen (chromoforen) konden bepalen.

Conclusie: Da Vinci's tekening bevat vergelijkbaar veel chromoforen als andere papieren documenten of kunstwerken uit de zestiende eeuw. En ook als modern papier dat kunstmatig is 'verouderd'. Die moleculen ontstaan als de houtvezels in het papier, de cellulose, door inwerking van vocht of licht oxideren. Ze absorberen het violette en blauwe deel van het zichtbare licht. Daardoor krijgt oud papier zijn geelbruine tint.

Voor een definitief antwoord zou de bibliotheek uit Turijn het zelfportret over een paar jaar nog eens moeten afstaan. Dan zou met de spectroscopische analyse van de fysici kunnen worden vastgesteld of er chromoforen zijn bijgekomen. In dat geval moet het kunstwerk beter worden geconserveerd of is het reddeloos verloren.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden