Zelfmoordaanslag is passé, terrorist wil blijven moorden

De Franse president Francois Hollande (midden) arriveert bij het gebouw waar de redactie van Charlie Hebdo zetelt.Beeld epa

Kamikazevliegtuigen (New York 2001), explosies in treinen (Madrid 2004) of zelfmoordterroristen in bussen en metro's (Londen 2005): het zijn niet meer de terreurmiddelen van deze tijd. Met tientallen mensen een aanslag in het Westen voorbereiden is met de moderne inlichtingentechnieken bijna onmogelijk geworden, laat staan uitvoerbaar. Steeds vaker werken terroristen op eigen houtje, of in twee- of drietallen, zoals gisteren.

De politie zocht de daders gisteren in kringen van uit Syrië teruggekeerde jihadisten - de daders verwezen onder meer naar de islamitische profeet Mohammed. Volgens een getuige zei een dader dat hij lid was van Al-Qaida.

De stijl van de aanslag is opmerkelijk, maar niet geheel nieuw. In het verleden bedienden islamisten zich bij aanslagen in het Westen vooral van zelfmoordacties, bedoeld om zoveel mogelijk doden te maken onder burgers. Dit keer waren de slachtoffers zorgvuldig geselecteerd, en was het doelwit van symbolische waarde: een anti-islam-magazine.

Anders dan bij veel andere aanslagen in het verleden, probeerden de terroristen het er ook levend vanaf te brengen - ze droegen zelfs bivakmutsen om hun identiteit af te schermen. De aanslagplegers waren niet verkleed als burgers, maar leken eerder op speciale eenheden van de politie.

Ontsnappen
De moordpartij van gisteren heeft dan ook veel weg van die andere beruchte aanslag in de Indiase stad Mumbai in 2008. Pakistaanse jihadisten openden toen het vuur op toeristen in de stad, en doodden daarbij 153 mensen. Uit later onderzoek bleek dat de terroristen survival-training hadden gevolgd. Oftewel, ze waren van plan om te ontsnappen als hun missie erop zat. Net als de terroristen van Parijs.

Verschillende terreurexperts signaleerden een verschuiving in de terreurtactieken van jihadisten. De Franse terrorismedeskundige Roland Jacquard waarschuwde in 2008 naar aanleiding van de aanslagen in Mumbai dat de 'traditionele kamikaze-terroristen' plaats zullen maken voor 'een klein legertje dat in het hart van de samenleving wordt gebracht met als doel om zoveel en zolang mogelijk te doden'.

Aanslagplegers oog in oog met politieagenten.Beeld epa

Tot ieders verbazing bleek de eerste die deze terreurtactiek naar Europa bracht geen islamist, maar een rechts-extremist. De Noorse terrorist Anders Behring Breivik trok in juli 2011 in zijn eentje naar het Noorse eilandje Utoya, waar hij met verschillende vuurwapens 69 sociaal-democratische jongeren afslachtte.

Het jaar daarop was het de Frans-Algerijnse Mohammed Merrah die als eerste jihadist deze tactiek inzette in Europa. De 23-jarige extremist doodde in korte tijd zeven Fransen, onder wie drie Joodse kinderen en twee militairen.

Angst
In mei vorig jaar was het raak in Brussel toen de Frans-Algerijnse ex-Syriëganger Mehdi Nemmouche drie mensen doodschoot in een Joodse museum. Hij wist te ontsnappen, maar werd uiteindelijk opgepakt in Frankrijk. Hij was van plan nieuwe aanslagen te plegen.

Sindsdien is de angst voor ex-Syriëgangers snel toegenomen. Er verblijven duizenden Europese jihadisten in Syrië, die na terugkeer beschikken over voldoende expertise om grootscheepse terreuracties op touw te zetten. Die zorg leeft meer in Frankrijk dan elders in Europa. Het land is met een afvaardiging van meer dan duizend strijders in Syrië de Europese hofleverancier van de jihad.

Tientallen aanslagen op journalisten in Europa

Aanslagen op journalisten en media in Europa zijn beslist niet zeldzaam. In de afgelopen vijftien jaar zijn er minstens vijftig politiek gemotiveerde aanslagen gepleegd op journalisten, opiniemakers en mediacentra. Het overgrote merendeel daarvan vond plaats in Zuid-Europa en de Balkan, vooral in Spanje, Italië en Griekenland. De daders kwamen vrijwel allemaal uit rechts-extremistische, extreem-linkse of separatistische hoek. Zelden vallen er doden.

Zeer sporadisch vinden er ook aanslagen plaats op journalisten door islamisten, waaronder die op Theo van Gogh. Die zijn tegelijkertijd ook dodelijker. Bij de aanslag van gisteren vielen meer doden onder journalisten dan bij alle aanslagen van de afgelopen vijftien jaar bij elkaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden