Zelfde telefoon, nieuw jasje?

De iPhone 5, die naar verwachting vandaag wordt gepresenteerd, zal veel harten sneller doen kloppen. Wordt ook deze gadget een succes, of is dit het begin van het einde voor Apple?

Slimme marketing en Apple gaan hand in hand. Of eigenlijk, het gebrek aan marketing. Want hoewel het concern van de iPhones en iPads in Nederland amper reclame maakt, krijgt het veel aandacht in de media.

Vandaag, 12 september, is opnieuw een hoogtepunt. Een persbijeenkomst voor een select groepje journalisten en een mysterieuze uitnodiging met het cijfer 12, met een schaduw in de vorm van een 5, heeft de geruchtenstroom op gang gebracht. De Apple-fans weten het zeker: vandaag wordt de nieuwe iPhone ¿ editie vijf ¿ gepresenteerd.

Het is afwachten wat precies de vernieuwingen worden ten opzichte van de vorige versie. Als je technologieblogs mag geloven, heeft de iPhone 5 betere speakers, is het beeldscherm langer en is de telefoon dunner. Ook ziet het ernaar uit dat het apparaat een andere oplader krijgt.

De verwachtingen zijn hooggespannen. In zijn lange bestaan ¿ de eerste computer van het merk verscheen in 1984 ¿ wist Apple de markt steeds weer te verrassen met producten waarvan critici dachten dat we ze niet nodig hadden. Wie betaalt er nou meer dan 500 euro voor een telefoon, vroeg men zich af toen de eerste iPhone in 2007 verscheen. En wat moesten mensen met een iPad, er zat niet eens een toetsenbord op, was het commentaar twee jaar geleden.

Toch omarmde de consument de Apple-producten stuk voor stuk. Het bedrijf werd gezien als de underdog tegen het dominante Microsoft. En dat wekte sympathie: de kleine speler die zich staande wist te houden tegen de grootmacht. Voorheen waren het de early adopters die de producten kochten. Later volgde de massa die trendsetters. Het resultaat: Apple heeft een grotere omzet dan Microsoft en is zelf het machtige bedrijf geworden.

Miro Lucassen, hoofdredacteur van het tijdschrift Macfan, weet wel waar de populariteit vandaan komt: "Apple heeft de wow-factor. Het merk heeft altijd al veel aandacht gehad voor design, vorm en functie. De apparaten zijn wat betreft gebruiksgemak nog steeds onovertroffen."

Apple is een lifestyle, stelt Stef Aupers, cultuursocioloog aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Dat past volgens hem binnen de huidige consumentencultuur: we kopen niet langer producten op basis van een kosten-batenanalyse. Voortaan gaat het ons om de symbolische waarde die een product met zich meebrengt. En Apple staat daarbij voor vrijheid en eigenzinnigheid.

Wat Apple volgens Aupers uniek maakt, is dat het merk die waarden tot religieuze hoogte heeft weten te verheffen. "Nieuwe producten van het bedrijf worden altijd als iets heel bijzonders en niet-alledaags gepresenteerd. Steve Jobs speelde daar een belangrijke rol in. Hij werd gezien als de charismatische leider. Een tovenaar die out of the box dacht en de computer naar de mensen bracht."

Toch is er ook kritiek. Software-ontwikkelaars hekelen de strenge technische eisen die Apple stelt aan de apps. Maar ook gebruikers klagen. Bijvoorbeeld dat alle onderdelen eigenlijk alleen optimaal werken als je enkel Apple-producten in huis hebt.

Dat die haatgevoelens tegenover Apple net zo heftig kunnen zijn als de liefdesverklaringen, toont een internetfilmpje van een app-ontwikkelaar. Hij was zo klaar met 'dictator Apple' dat hij zijn iPhone met vier kogels doorzeeft en hem vervolgens in brand steekt.

Het feit dat Apple nu wéér een iPhone presenteert en niet een nieuw product, geeft aan dat het bedrijf over zijn hoogtepunt heen is, stelt ICT-ondernemer Tim Kieft. "Ik zie geen reden waarom ik de iPhone 5 zou aanschaffen. Het is dezelfde telefoon in een nieuw jasje met misschien wat kleine verbeteringen."

Sinds Jobs vorig jaar oktober overleed, is er volgens Kieft nog niemand gekomen die zijn rol als creatief brein heeft overgenomen. Hij vraagt zich dan ook af wat er na deze nieuwe telefoon komt. Kieft: "Ik verwacht er eigenlijk niet veel van. Ik noem dat de wet van de remmende voorsprong. Apple is inmiddels een groot arrogant bedrijf geworden en vernieuwingen zijn niet meer zo noodzakelijk. Ze richten hun energie op andere dingen, zoals al die patentzaken die ze aanspannen tegen hun concurrenten."

Ook merkendeskundige Marc van Eck ziet een tegenbeweging ontstaan. "Nu is Apple nog een hype, maar hypes waaien over. Mijn suggestie aan het bedrijf zou zijn om die beweging voor te zijn. Het merk was ooit bedoeld voor andersdenkenden, maar nu koopt de massa de producten. Om als merk duurzaam te zijn, moeten ze terug naar de basis en weer wat exclusiever worden."

Macfan Lucassen vindt de verwachtingen rond Apple veel te hoog gespannen. "Je kunt niet verwachten dat er elke twee à drie jaar iets verschijnt wat de markt op zijn kop zet. Apple heeft dat gepresteerd met de iPod, acht jaar later kwam de iPhone en drie jaar later wisten ze het te presteren met de iPad. Nu gaat het vooral in kleine stapjes. De gebruikers zien dat. Ook de iPhone 5 wordt daarom een succes, verwacht ik."

Ondertussen zijn andere smartphonemakers hard aan het werk Apple van zijn troon te stoten. De Android-telefoons van Samsung zijn al populair. En dit najaar komt Nokia met de nieuwe Lumia, die op het besturingssysteem Windows Phone 8 draait. ICT-ondernemer Kieft verwacht er veel van, omdat de telefoon te integreren is met Microsoft Office, nog altijd de meest gebruikte software op computers.

En meer concurrenten zullen volgen, denkt Van Eck. Volgens hem is de kans groot dat de nieuwe opponent van Apple op dit moment nog niet bestaat. "Het is waarschijnlijk nu nog een groep jonge mensen die hun ideeën aan het uitwerken zijn in een garage en die met een hele nieuwe kijk op de smartphone komen", zegt de merkendeskundige.

Toch is Van Eck ook nog hoopvol dat er in de Apple-laboratoria hard wordt gewerkt aan een nieuwe technologierevolutie. Door de echte Apple-fans wordt er bovendien stiekem nog rekening gehouden met een grote verassing bij de perspresentatie vandaag. Van Apple wordt nou eenmaal geen alledaagse iPhone verwacht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden