FORMATIE

Zelfbewust GroenLinks stelt hoge eisen aan CDA bij terugkeer aan formatietafel

CDA-leider Sybrand Buma staat de pers te woord bij het Catshuis. VVD, CDA, D66 en GroenLinks spreken opnieuw met elkaar over de formatie. Beeld ANP

Jesse Klaver weet dat GroenLinks nodig is voor een kabinet. Het maakt onderhandelingen over terugkeer naar de formatietafel ingewikkeld.

Geen wonder dat de fotografen bij het hek van het Catshuis met hun telelenzen eerder deze week inzoomden op Jesse Klaver. De korrelige beelden van een bellende Klaver, een grappende Klaver, een Klaver die naast de auto overlegt met bondgenoot Alexander Pechtold gingen het internet rond. Alles draait om GroenLinks, en de regeringskansen van die partij.

Komt er een tweede ronde met GroenLinks in de kabinetsformatie, drie weken na het mislukken van de eerste? Op het Catshuis was gisteravond, voor de tweede keer, topberaad tussen Klaver, Mark Rutte (VVD), Sybrand Buma (CDA) en Alexander Pechtold (D66). Besloten is nog niets. Maandag gaan de vier verder.

Al dagen proberen de partijen het eens te worden over het punt waarop het eerder stukliep: migratie. De fracties praten over maatregelen als een nieuwe ‘vluchtelingendeal’ met Noord-Afrikaanse landen. Ze moeten zich er alle vier in kunnen vinden, pas dan staat het licht op groen voor het echte heropenen van de gesprekken over een nieuw kabinet.

Tekst loopt door onder de foto.

GroenLinks-leider Jesse Klaver telefoneert in de tuin. De leiders van VVD, CDA, D66 en GroenLinks overleggen met informateur Herman Tjeenk Willink in het Catshuis, de ambtswoning van de premier. Beeld ANP

Superspannend

VVD-leider Mark Rutte nam gisteren de regie, door eerst Klaver, en daarna Buma en Pechtold te ontvangen. Daarna togen de vier partijen opnieuw samen naar het Catshuis, om informateur Herman Tjeenk Willink te spreken. Die probeert een volgende stap in de kabinetsformatie te organiseren.

De ‘pre-verkenning’ in het Catshuis komt niet uit de lucht vallen. Al sinds Pinksteren is GroenLinks weer in beeld, nadat D66 de weg naar een kabinet met de ChristenUnie afsneed. Het begon met telefoontjes en persoonlijke ontmoetingen in het pinksterweekend, ook om de plooien glad te strijken tussen CDA en D66. Vrij snel was er overeenstemming. Klaver wilde wel: “We zijn altijd bereid verder te praten”.

Op de burelen van de GroenLinks-fractie wordt het ‘superspannend’ genoemd dat GroenLinks misschien terugkeert naar de formatietafel. De partij heeft nog nooit eerder geregeerd. Spannend is het zeker, ook vanwege de koers die Jesse Klaver zelf vaart. Over migratie gaat GroenLinks zijn ‘principiële ondergrens’ niet loslaten, herhaalt de fractie tegen ieder die het horen wil. Het betekent dat de andere partijen eerder concessies zullen moeten doen dan GroenLinks.

Dat is nogal een forse eis voor de kleinste van de vier partijen. Maar Jesse Klaver heeft de wind mee. Om te beginnen heeft hij krediet bij VVD-leider Mark Rutte. De VVD kreeg veel waardering voor zijn partij in de eerste ronde van de kabinetsformatie. Het formatieteam van GroenLinks telt ervaren kopstukken als Bram van Ojik en Kathalijne Buitenweg; de fractie opereert als een eenheid. 

Bondgenoot

Op het VVD-congres klonk onlangs tot twee keer toe applaus voor Jesse Klaver, toen VVD-leider Mark Rutte en ­medeonderhandelaar Halbe Zijlstra het ene compliment na het andere uitdeelden aan zijn adres. De leden in de zaal betreurden dat de formatiepoging was mislukt. Het is een indicatie dat Mark Rutte een kabinet met GroenLinks waarschijnlijk ook wel kan uitleggen aan de rest van zijn achterban.

Daar komt bij dat Jesse Klaver in de huidige onderhandelingen over ­migratie een belangrijke bondgenoot heeft: Alexander Pechtold. De D66-leider wil GroenLinks als gedroomde kabinetspartner. Samen arriveerden ze in één auto op het Catshuis, gisteren, en samen vertrokken ze. Zolang Pechtold Klaver vasthoudt, kunnen VVD en CDA niet anders dan naar Klavers wensen luisteren.

Sybrand Buma overtuigen blijft echter lastig. Het CDA had liever geregeerd met de ChristenUnie. Dat blokkeerde D66. De boosheid bij het CDA daarover is allang weg, zegt die partij. Maar het is vers twee in hoeverre het CDA bereid is flinke concessies te doen over migratie. Hoe hard Jesse Klaver het vanwege zijn ‘principiële ondergrens’ ook vraagt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden