Zelf agentje spelen op Facebook en Twitter

Op internet zoeken naar een dader kan de rechtsgang verstoren

De dag na de Ronde van Kloosterburen, in het laatste weekeinde van juni, wordt de fiets van de tienjarige Puck teruggevonden bij de voetbalclub. Verbrand. Haar ouders overwegen het wrak op een paal in de tuin te zetten met een bordje 'bedankt' erbij. In plaats daarvan maken ze het voorval op Facebook en Twitter wereldkundig en vragen of iemand iets gezien heeft.

Steeds vaker laten slachtoffers van criminaliteit het niet bij aangifte doen, maar gaan zij zelf via sociale media op zoek naar getuigen en daders. In hetzelfde weekeinde waarin in Kloosterburen de kinderfiets werd vernield, gooide een onverlaat in Assen tijdens de drukke TT-nacht een lege wijnfles door de lucht en trof de zeventienjarige Sanne vol in haar gezicht. Terwijl Sanne gewond op de grond lag, werd zij vermoedelijk ook nog bestolen. Haar ouders riepen op Facebook getuigen op zich te melden. Dat deden ook Christina (24) uit Breda en haar vader toen Christina in de nacht van 7 op 8 juni door wildvreemden was afgetuigd toen ze naar huis fietste.

IJme Woensdregt, vader van Puck, greep naar de sociale media om de tongen in het kleine dorp los te maken. "Het is voor de gemeenschap goed als we over dit soort gebeurtenissen praten. Je hoopt natuurlijk dat iemand zich verspreekt en de zaak daardoor wordt opgelost."

Wouter Schuurmans, vader van Sanne, wilde de politie helpen. Tijdens de TT had die vast geen tijd voor de mishandeling van zijn dochter, dacht Schuurmans, advocaat uit Rolde. "Er zou belangrijk bewijs verloren kunnen gaan." Hij loofde 2500 euro uit voor de eerste die de naam van de flessegooier zou noemen. "Zo'n beloning zet aan tot actie." Zeker tien anderen zegden op Facebook vervolgens ook beloningen toe. Een man bood aan het gestolen bedrag uit Sanne's portemonnee te vergoeden.

Wat vindt de politie van de 'digitale bemoeienis' van particulieren met de opsporing? Woordvoerders zeggen dat het veel tijd en mankracht kost alle informatie die dat genereert te verwerken, maar dat sociale media zeker wat opleveren. De politie, die de sociale media zelf ook steeds vaker gebruikt, spreekt in de zaak-Sanne op Facebook zelfs van samenwerken met de burger.

"Vroeger deden we buurtonderzoek, nu volgen we de sociale media", stelt Jeroen Steenmeijer van de eenheid Zeeland/West-Brabant, waar Christina uit Breda aangifte deed. Hij noemt tegelijk ook de bezwaren: "Zomaar namen noemen van mogelijke daders of zelfs foto's plaatsen".

Studente Corinna Lattmann deed dat laatste toen iemand er vorige maand in de Groningse universiteitsbibliotheek met haar laptop en externe harde schijf vandoor ging. Lattmann nam foto's van de beelden van de bewakingscamera - die de diefstal registreerde - en zette deze op Facebook. Dirk Neef van de politie Noord-Nederland: "Mocht de dief gepakt worden, dan kan de rechter hem een lagere straf geven omdat zijn foto al op internet staat. Rechters houden daar steeds vaker rekening mee. Om het verstoren van de rechtsgang te voorkomen, raden wij het gebruik van sociale media eigenlijk af."

Volgens Wouter Schuurmans zijn de berichten over zijn onfortuinlijke dochter in totaal wel een paar honderdduizend keer geshared en geliked. Dat de mishandeling een hype werd, had hij niet voorzien en ook niet bedoeld. "Ik baal er ook wel van dat het zo is gegaan. Dat er meteen van die opmerkingen kwamen als 'het zullen wel weer buitenlanders zijn geweest' of grote woorden als 'het moet niet gekker worden in ons land'."

Toch heeft Schuurmans' actie vruchten afgeworpen. In een privébericht heeft iemand op Facebook vier namen genoemd van mogelijke daders. En bij de familie Woensdregt werd een anonieme brief bezorgd met daarin een naam.

Zaken nog niet opgelost
De massale stroom aan posts, tweets, shares en likes ten spijt, is geen van de zaken in dit verhaal tot nu toe opgelost. De betrokkenen reageren ondertussen wisselend op wat hen is overkomen.

Over Christina uit Breda is op Facebook niets meer te vinden, mogelijk is zij door alle aandacht zo overweldigd dat ze de anonimiteit heeft opgezocht.

Corinna Lattmann wil om die reden ook niet meer zeggen dan dat ze haar laptop nog niet terug heeft.

Met Sanne gaat het goed, zegt haar vader. Ze is succesvol aan haar gebroken neus geopereerd. "Ze vindt het alleen niet leuk dat ze nu een wipneus heeft."

Puck uit Kloosterburen kon al snel weer lachen. Een fietsenmaker uit Groningen bracht haar een nieuwe fiets.

'Afmaken die handel'
Ook de moeder van een dertienjarige jongen die vorig jaar in Den Haag werd doodgereden, plaatste deze week een foto van de verdachte op haar Facebook-pagina. Daarop is de 21-jarige blowend in een auto te zien.

Deze week eiste het OM een werkstraf van 240 uur en een voorwaardelijke gevangenisstraf van vier maanden tegen hem.

De moeder van het slachtoffer zegt de foto te hebben geplaatst om te bewijzen dat de verdachte drugs gebruikt, vertelt zij aan de NOS. "Volgens justitie doet hij dat niet, maar op de foto rookt hij een jointje. Die foto is acht weken na de dood van Donnie gemaakt." De foto van de verdachte plukte ze van zijn Facebook-pagina.

Onder deze foto staan nu reacties als 'dood hem klootzak' en 'afmaken die handel'. De politie onderzoekt of er sprake is van bedreiging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden