Zeldzame dierentekeningen ontdekt

'Kan niet waar zijn', dacht Alexander de Bruin, toen hij tijdens een bezoek aan het Rijksmuseum het schilderij 'Gezicht op Olinda, Brazilië' van de 17de-eeuwse schilder Frans Post bekeek. De slingeraap, miereneter, leguaan en andere dieren op de voorgrond kwamen hem zó bekend voor. Een half jaar eerder had hij deze beestjes ook al gezien, op tekeningen die hij had ontdekt in het Noord-Hollands Archief, waar hij conservator is. Dat de bundel met ongesigneerde dierentekeningen zeldzaam was, vermoedde hij al. Maar pas in het Rijksmuseum viel het kwartje.

Gisteren mocht De Bruin in het Rijksmuseum zijn 'tropische vondst' presenteren: 34 tot nu toe onbekende tekeningen van de Haarlemse kunstenaar Frans Post (1612-1680). Hij maakte ze tussen 1637 en 1644 , toen hij in Nederlands-Brazilië werkte in het gevolg van Johan Maurits van Nassau. Post is beroemd geworden met zijn landschappen. Dat hij voorstudies had gemaakt voor de inheemse planten en dieren op zijn schilderijen lag voor de hand, maar er was er nooit één gevonden.

De Bruin ontdekte de dierentekeningen al in 2010, toen hij de collectie 'do0s voor doos' doorspitte met het oog op de digitalisering. De bundel met tekeningen zat in een doos met 160 tekeningen van vogels door de kunstenaars Pieter Holsteijn de Oudere en de Jongere.

Jaren van onderzoek volgden, waarbij de dierentekeningen werden vergeleken met de dieren op de schilderijen van Post. Nu staat volgens Jane Turner, hoofd van het prentenkabinet van het Rijksmuseum, onomstotelijk vast dat ze door Post zijn gemaakt.

De meeste tekeningen zijn voorzien van soms amusante opmerkingen van de schilder over de aai- en eetbaarheid van het dier. Zo is de krokodil 'seer wilt ende starck, verslindt menschen en vee'. Het gordeldier 'smaeckt gelijck een hoen'. De tekeningen gebruikte hij terug in Nederland als studiemateriaal voor zijn schilderijen. De capibara, 's werelds grootste knaagdier, vond hij kennelijk zo bijzonder dat hij er niet alleen een schets van maakte in grafiek en een uitgewerkte tekening in waterverf. Het is ook het enige dier dat prominent is afgebeeld op een schilderij dat zich in het Louvre in Parijs bevindt. Waarschijnlijk maakte de capibara deel uit van de dierentuin die Johan Maurits van Nassau in Brazilië had.

De dierentekeningen zijn vanaf 7 oktober te zien in het Rijksmuseum op de tentoonstelling Frans Post. Dieren in Brazilië.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden