Zeldzame Chronos-klok voor half miljoen euro

De als altijd kunstlievende Vereniging Rembrandt moest eraan te pas komen, maar ook het VSB fonds, de Mondriaanstichting, het K. F. Hein fonds en de vriendenclub van het museum, maar toen had het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement in Utrecht dan ook maar liefst 580 000 euro bij elkaar.

Met dat geld kon het museum zijn duurste aankoop aller tijden doen: een stralende speelklok die in de 18de eeuw in Duitsland is gemaakt. Het bijzondere zit ' m in het karakter van de klok, die ooit van een orgel-en snarenspel is voorzien. De snaren zijn inmiddels verdwenen, maar het museum zegt heel wel in staat te zijn om voor een adequate vervanging te zorgen.

De klok werd aangekocht op de laatste Tefaf. Op deze prestigieuze kunst-en antiekbeurs in Maastricht zijn dit soort instrumenten niet bepaald aan de orde van de dag. Het gaat dan ook om een zogeheten Chronosklok, waarvan er naar alle waarschijnlijkheid niet meer dan acht stuks zijn gemaakt. Vergelijkbare exemplaren bevinden zich in ' s werelds beroemdste musea, zoals de Hermitage in Sint-Petersburg, het Getty Museum in Los Angeles en het Kremlin in Moskou. De Chronosklok is zo genoemd naar de vuurvergulde Chronosfiguur die de omrankte wijzerplaat torst.

Het exemplaar dat vanaf deze week in het Utrechtse speelklokkenmuseum te zien is, heet ook wel de Roentgen Kinzing speelklok, naar twee van de drie makers. Die woonden in de 18de eeuw in het Midden-Duitse stadje Neuwied: uurwerkmaker Peter Kinzing werkte er samen met meubelmaker David Roentgen en piano-en orgelbouwer Johan Weijl. Gedrieën vervaardigden ze een lange reeks klokken die vooral werden afgenomen door de Europese vorstenhuizen. Zo waren de Russische tsaren dol op de klokken uit Neuwied, maar ook de Franse koningin Marie-Antoinette en keizerin Maria-Theresia spraken er hun waardering voor uit.

Geheel in de stijl van de 18de eeuw is de klokkenkast van het Utrechtse instrument in een streng ogend neoclassicisme opgetrokken. Belegd met thuija fineer laat de kast niet minder dan tachtig verfijnde bronzen ornamenten zien die allemaal vuurverguld zijn. Achter de wijzerplaat gaat een bijzonder soort muziekspel schuil. Zo zijn de muziekcylinders van messing uitgevoerd, wat gezien hun omvang bijzonder mag worden genoemd. Het klavier bestaat uit een toetsenreeks die twee registers houten orgelpijpen tot klinken brengt.

Vakmanschap is het kenmerk van het uur-, slag-en speelwerk dat gezien de hoge kwaliteit mede van invloed was op de uitzonderlijke prijsstelling.

Het Nationaal Museum van Speelklok tot Pierement wil het object volgend jaar inzetten op de jubileumtentoonstelling ' Royal Music Machines' om daarmee het feit te vieren dat het museum dan vijftig jaar bestaat. De zo pas verworven klok moet het onverbiddellijke hoogtepunt van de show worden. Makkelijk zal dat niet zijn, getuige de lijst van reeds toegezegde stukken. Zo komen er klokken en andere instrumenten uit Rusland, New York, Dresden, Brussel, Parijs, Praag en Neuchâtel, een van de beroemdste Zwitserse steden wat betreft precisie-uurwerken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden