Zeker 125 doden bij geweld in Kenia

(Novum/Ap) - De Keniaanse politie is maandag slaags geraakt met duizenden aanhangers van de oppositie die woedend zijn over veronderstelde fraude van president Mwai Kibaki bij de verkiezingen van vorige week donderdag. De politie vuurde traangasgranaten af en schoot met scherp, terwijl het dodencijfer van het geweld sinds zaterdag opliep tot 125. Regeringsmedewerkers en ooggetuigen hebben dit gemeld.

Agenten verklaren opdracht te hebben gekregen om gericht op ordeverstoorders te schieten. Oppositieactivisten zeiden hun leven te zullen riskeren om tegen de volgens hen gestolen verkiezingen te protesteren.

Het conflict speelde in op een smeulende vete tussen de twee grootste volkeren in Kenia, de Luo en de Kikuyu. Terwijl oppositieleider Raila Odinga tot de Luo behoort, is de herkozen president Kibaki een Kikuyu. Het hoofd van het Keniaanse Rode Kruis zei dat veel doden zijn gevallen bij etnisch geweld verspreid over het land.

In de brandende sloppenwijken van Nairobi werden demonstranten teruggeslagen door de politie, die daarbij op grote schaal waterkanonnen en traangas inzette, en over de hoofden van betogers heen vuurde. Incidenteel werd ook op actievoerders geschoten.

Odinga vergeleek Kibaki met Afrikaanse militaire dictators die 'de macht grepen via de loop van het geweer'. De oppositieleider schortte een voor maandag aangekondigd protest in een park in Nairobi, het Uhuru Park, op tot donderdag. Hij zei te hopen dat dan een miljoen mensen bijeen zullen komen en dat zij zwarte rouwbanden zullen dragen. Odinga lag lange tijd voor in de peilingen en zou de verkiezingen zondag met minimaal verschil hebben verloren.

Kibaki zwoer de orde in het land te zullen herstellen en 'definitief af te rekenen met degenen die de rust verstoren'.

Eerder maandag blokkeerden aanhangers van de oppositie met brandend afval een weg naar het centrum van Nairobi en probeerden een benzinestation in brand te steken. Duizenden betogers golfden bij de sloppenwijken heen en weer onder wolken traangas en charges van de oproerpolitie. Een verslaggever zag hoe een man die in het hoofd was geschoten in een deken werd afgevoerd.

In de smalle steegjes van de uitgestrekte sloppenwijk Kibera schoot de politie met traangasgranaten in woningen en bedrijfspanden. In paniek geraakte bewoners belden journalisten om melding te maken van plunderingen en brandstichtingen door etnische bendes. In enkele gevallen was kennelijk sprake van vergeldingsacties voor de dood van familieleden of vrienden, in andere gevallen ging het duidelijk om roof en diefstal.

De politie en ooggetuigen maakten melding van 125 doden sinds zaterdag, maar het werkelijke dodencijfer is vermoedelijk veel hoger. Het hoofd van het Keniaanse Rode Kruis, Abbas Gullet, zei dat in veel provincies de woningen van Kikuyu waren aangevallen. Kikuyu-gezinnen zouden in groten getale hun toevlucht hebben gezocht in politiebureaus. "Ze hebben voedsel, water en dekens nodig, maar wij kunnen ze niet bereiken", zei Gullet. Woedende actievoerders hadden de etnische afkomst gevraagd van hulpverleners van het Rode Kruis die eerste hulp verleenden, zei Gullet.

De achterdocht over het correcte verloop van de verkiezingen nam toe nadat zondag bekend was geworden dat de oppositie de meeste parlementszetels in de wacht had gesleept, terwijl de zittende president zijn termijn op basis van een minimale winst had verlengd. Een verbod op rechtstreekse verslaggeving en gedeeltelijke opschorting van het verkiezingsnieuws verhoogden het wantrouwen.

In navolging van de Europese Unie gaven de Verenigde Staten maandag een verklaring uit waarin zij bezorgd zeiden te zijn over 'ernstige problemen' bij het tellen van de stemmen.

Kenia is een van de meest ontwikkelde landen in Afrika, met een bloeiende toeristenindustrie en een van de hoogste groeicijfers van het continent. Veel waarnemers zagen de verkiezingen als een test van de prille democratie.

Kibaki slaagde er in het toerisme en de economie tot bloei te brengen, met een jaarlijkse stijging van 5 procent. Hij behaalde in 2002 een overweldigende verkiezingszege, waarmee na 24 jaar een einde kwam aan het bewind van Daniel arap Moi. Kibaki faalde echter bij het bestrrijden van de corruptie. De verkiezingen brachten onderhuidse spanningen over armoede en etnische achterstand aan het licht.

De Kikuyu zijn de grootste bevolkingsgroep in Kenia. Er zijn herhaaldelijk spanningen met andere volkeren geweest over veronderstelde monopolieposities in de handel en het openbaar bestuur.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden