Zeister Muziekdagen zonder subsidie al zeventien jaar succesvol

Voor de zeventiende keer alweer vinden de komende twee weken de Zeister Muziekdagen plaats. Tijdens de traditionele zes concerten in de Kerk van de Evangelische Broedergemeente en openbare seminars biedt het festival het grote repertoire uit de kamermuziek voor een groot publiek uit heel Nederland. Niet de nieuwe muziek, maar wel Mozart krijgt er dit jaar speciale aandacht, net zoals Sjostakovitsj en Schumann ook in hun respectievelijke jubileumjaren.

Bedenker en motor achter het zomerfestival is Zvi Maschkowski, ex-cellist van het Daniel Kwartet dat jarenlang centraal stond in Zeist. Opgericht in Israël, besloot dat ensemble zich in de jaren zeventig in Nederland te vestigen. Het legde daarmee de kiem voor de Zeister Muziekdagen, die in de loop der jaren uitgroeiden tot belangrijk trekpleister in de provincie Utrecht.

„In 1975 werden we in Nederland uitgenodigd en vanaf die tijd opereerden we als kwartet vanuit dit land”, vertelt Maschkowski. „Ik bedacht me dat we het Nederlandse publiek en de muziekstudenten meer konden bieden. Zeventien jaar geleden heb ik toen de Daniel Muziekdagen opgericht in Zeist, later omgedoopt tot Zeister Muziekdagen. Vanaf het begin leidden we jonge musici op, met name strijkkwartetten. En met het Daniel Kwartet voerden we onze muziek uit. In die tijd bestond iets soortgelijks alleen in het zuiden van het land, het Orlando Festival. Maar in het midden van Nederland gebeurde niet veel, zeker niet in de zomer.”

Het Daniel Kwartet stond van meet af aan centraal in het festival. Maschkowski deed in die tijd ideeën op door zijn optredens in het buitenland, met name Amerika. En bracht zijn Israëlische ervaring mee naar Zeist. Centraal in het festival staat naast het kwartetspel het ’ijzeren repertoire’, zoals Maschkowski het noemt. De vaak beroemde musici die de organisator steeds voor zijn festival wist te strikken, spelen de beste stukken uit het klassieke repertoire. Niet alleen in strijkkwartetbezetting, maar ook in allerlei andere kamermuzikale combinaties, met zang en piano. „Daarbij is de combinatie van seminar en festival erg leuk en vruchtbaar. De studenten zijn aanwezig bij de concerten en op hun beurt begeleiden de professionele musici de studenten op de concerttournee die aan de seminars gekoppeld is. Die jonge studenten komen uit de hele wereld: van China en Korea tot de voormalige Oostbloklanden. De laatste jaren krijgen we steeds meer aanmeldingen uit Rusland. Dat is vleiend voor ons, want het niveau van die musici is erg hoog.”

Volgens Maschkowski bieden de Zeister Muziekdagen wat de meeste concertzalen niet bieden: gevarieerde programma’s op kamermuzikaal gebied. Het festival houdt zich sporadisch met nieuwe muziek bezig. Het wil juist het grote repertoire aan de man brengen en op die manier zoveel mogelijk muziekliefhebbers in de zaal te krijgen.

„Het moet echt een feest zijn”, aldus Maschkowski. „We zijn erin geslaagd om het festival zonder subsidies op te zetten. Als je afhankelijk bent van subsidies, kun je je onafhankelijkheid verliezen. Dan sta je onder druk van ambtenaren die bepalen wat je in zo’n festival moet uitvoeren.”

Daarom zocht de organisatie al vroeg naar bedrijven die de Zeister Muziekdagen zouden kunnen sponsoren, in een tijd dat dat nog geen usance was. „Je mag best in de krant schrijven dat we nog nooit substantiële financiële ondersteuning van de provincie hebben gehad. Dat is geen verwijt, maar een feit. Als we aanvragen, krijgen we van de ambtenaren te horen dat we niet gedurfd genoeg zijn, dat we niet bijzonder genoeg zijn. We beantwoorden duidelijk niet aan hun eisen. Dat vind ik ook niet zo belangrijk, we kunnen zelfstandig blijven draaien en worden steeds groter.”

De grootste verandering in het festival vond drie jaar geleden plaats, toen het Daniel Kwartet na vele jaren stopte. In plaats daarvan vond Maschkowski het vermaarde Amerikaanse Vermeer Quartet bereid die rol over te nemen. Samen met het jonge Jerusalem String Quartet.

„Het Vermeer Quartet ken ik al 31 jaar. Het was altijd mijn lievelingskwartet. Ik vond het boeiend wat ze deden. Ze spelen eerlijk, hebben muzikale diepgang, zijn niet op show gericht. Ze ontroeren me, kortom. Het Jerusalem Quartet heeft al een lange band met Zeist. Ze kwamen hier als studenten en waren toen al buitengewoon goed. En zeer geliefd in Zeist. Het is de bedoeling dat het Jerusalem Quartet op den duur het centrale ensemble van het festival wordt.”

Dit jaar speelt het Vermeer Quartet in kwartetbezetting, terwijl de leden van het Jerusalem Quartet in verschillende combinaties optreden. Zo is de primarius Alexander Pavlovsky in alle zes de concerten te horen: met zang, met fluit, in trio- of kwintetbezetting en gewoon met zijn eigen ensemble. In geuren en kleuren vertelt Maschkowski over zijn gevarieerde programma en over de bijzondere musici die hij ook dit jaar weer heeft uitgenodigd. Naast het Vermeer Quartet bijvoorbeeld fluitiste Abbie de Quant, bariton Robert Holl, sopraan Ellen van Lier en ook de jonge cellist Gavriel Lipkind.

Hoe krijgt de organisator al die topmusici steeds weer in zijn festival? „Omdat ik zelf musicus ben, kan ik die mensen gewoon bellen. Ik krijg bijna nooit afwijzingen. Dat komt ook omdat het in die voorbereidende gesprekken niet meteen over geld gaat, maar veel meer over de inhoud, op een vriendelijke en collegiale basis.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden