Zeist wijst een uitweg in hortend SoW-proces

Zolang een allen bevredigende kerkenfusie van hervormden, gereformeerden en lutheranen niet bereikbaar is moet de vier verschillende soorten gemeenten elk hun eigen bovenplaatselijk verband worden gegeven of gelaten, onder de koepel van de toekomstige verenigde kerk. Met een dergelijke federatieve overgangsregeling wil de classis (regio) Zeist van de hervormde kerk tegemoetkomen aan voorstanders én aan bezwaarden.

Van onze verslaggever

Eerste ondertekenaar van het voorstel uit Zeist is classis-voorzitter en synodelid drs. J. van Heijst; vorig jaar was diens bekommernis al gebleken om uit de impasse te geraken over het 'Samen-op-Wegproces' van de drie kerken. Met succes lanceerde hij toen op de synode een motie met als inzet: hoe is de voorgenomen fusie verteerbaar te maken voor wie deze nu onmogelijk kunnen slikken.

Volgens Van Heijst hebben voor- en tegenstanders van de fusie elkaar nu in de houdgreep. Zeist, waar het Nederlandse protestantendom in de volle breedte van links tot rechts te vinden is, wil voor de eigen regio maar ook de kerk in het land een pragmatische weg uit de impasse bieden. Die weg ligt voor hervormd Zeist in het bij wijze van overgang naast elkaar laten bestaan van bovenplaatselijke structuren.

In de verenigde protestantse kerk blijven vier soorten plaatselijke gemeenten bestaan: hervormde, gereformeerde, lutherse en 'Samen-op-Weg'-gemeenten. Op regionaal en landelijk niveau moet dan volgens de geldende plannen de fusie voltrokken worden, waarbij alleen de lutheranen als kleinste partner nog iets eigens, in de vorm van een eigen synode mogen behouden om niet tussen de twee grote zussen geplet te worden. Van Heijst en de zijnen zien de uitweg uit de impasse nu om elk van de vier soorten gemeenten hun eigen 'zuil' te laten. Dat wil zeggen: zo kunnen niet alleen de gereformeerde-bondsgemeenten binnen hun eigen zuil (regionaal en landelijk) hun hervormd kerkgevoel en hun rechtzinnigheid in leer en leven blijven koesteren, ook de Samen-op-weggemeenten kunnen in hún zuil eindelijk in eigen tempo verder groeien naar de ene kerk, in plaats van de bevroren toestand van nu al zoveel jaren.

In de loop van de tijd kunnen gemeenten als ze eraantoe zijn van de ene naar de andere zuil overstappen. De 'verenigde kerk' fungeert dan vooral als een koepel over het geheel voor organisatie, regionale dienstencentra enzovoorts. Verder moeten dwarsverbanden tussen de diverse zuilen de communicatie en het geloofsgesprek bevorderen.

Van Heijst gelooft niet dat de classis-Zeist daarmee de zoveelste canard voor SoW heeft uitgebroed. Tenslotte zijn er - onder meer vanuit het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond en van het Comité tot behoud van de Nederlandse hervormde kerk - ook al voorstellen geweest met varianten voor eigen bovenplaatselijke structuren. De kritiek daarop sprak van evenzoveel verkapte pogingen om de voorgenomen fusie alsnog tot een federatie af te zwakken. Het plan-Zeist gunt juist de fusieliefhebbers ruim baan, terwijl de bezwaarden zich niet meer tot afscheiding gedreven hoeven voelen. Hoelang de 'overgangsperiode' mag duren vermeldt het voorstel niet. De kwestie komt pas in het najaar weer op de agenda van de synode.

De hervormde synodevoorzitter ds. B. van Vreeswijk vindt dat de synode de ,,roep om een federatie als tussenstation'' hoogst serieus moet nemen. Hij vraagt zich wel af of het voorstel van 'Zeist' niet eenzijdig uitvalt ten gunste van de bezwaarden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden