Zegen voor Gambianen, victorie voor heel Afrika

interventie | De aftocht van de Gambiaanse ex-president was gisteren een kwestie van tijd. De euforie over zijn vertrek heerste op het hele Afrikaanse continent: 'De democratie is verdedigd'.

Toen legerleider Ousmane Badjie zich gisteren achter de nieuwe president Barrow schaarde, was het wel duidelijk: Gambia zou eindelijk echt verlost worden van de man die 22 jaar als een dictator heerste over wat voor buitenstaanders een vakantieparadijs is.


Het is de ontknoping van een wekenlange, met dramatiek overgoten crisis rond de presidentsverkiezing van december vorig jaar. Die werd gewonnen door politieke nieuwkomer Adama Barrow, op miraculeuze wijze geaccepteerd door langregeerder Yahyah Jammeh en toen toch weer door hem aangevochten.


Jammeh hield zijn protest, dat gepaard ging met een vergeefse gang naar het hooggerechtshof, vol tot na 19 januari. Op die dag werd Barrow op de Gambiaanse ambassade in Senegal beëdigd.


Uit vrees voor een botsing tussen de troepen van Jammeh en die van het West-Afrikaanse samenwerkingsverband Ecowas was Barrow gevlucht naar het land dat Gambia omsluit. Toen de inauguratiedatum naderde werd Jammeh alleen maar koppiger. In zijn laatste dagen riep hij zelfs de noodtoestand uit. Daarop zetten de Ecowasleiders hun diplomatieke interventie om in een militaire.

Rode loper

Lang had Jammeh de onvoorwaardelijke steun van legerleider Badjie. Maar die zag op het laatst ook wel in dat zijn kleine leger - 2500 man in totaal - het niet zou redden toen de eerste soldaten van het veel grotere Senegal de grens over trokken. Gisteren zwoer hij opeens trouw aan zijn nieuwe leider Barrow.


De Senegalezen grepen gisteravond nog niet in; de regionale leiders leken koste wat kost een machtsoverdracht zonder één schot te willen. Een rode loper werd wel al uitgerold bij het vliegveld van de Gambiaanse hoofdstad Banjul en een katheder werd rond zessen klaargezet voor een speech. Maar van wie? Jammeh zat nog stug in zijn ambtswoning, Barrow bad voor vrede in zijn land vanuit Senegal, waar ook 45.000 van zijn landgenoten de ontwikkelingen afwachtten.


Rond acht uur kwamen er geruchten dat Jammeh toch wel plaats wilde maken voor Barrow. Eerder op de dag had hij Ecowas nog gevraagd de deadline voor zijn vertrek, die stond op 12 uur in de middag, wat op te schuiven. Maar met zoveel druk van zijn collega's uit Nigeria, Ghana, Liberia en Sierra Leone, die de afgelopen weken af en aan vlogen om de ex-couppleger tot redelijkheid te manen, was zijn aftocht een kwestie van tijd.


De hele dag al heerste voorzichtige euforie. In ieder geval bij Afrikanen buiten Gambia. Die spraken online hun hoop uit dat de manier waarop Ecowas deze crisis zowel diplomatiek als militair bij de hoorns vatte, de leiders in hun regio's zal inspireren hetzelfde te doen.


Tegen president Joseph Kabila van het Centraal-Afrikaanse Congo bijvoorbeeld, al heeft die zijn presidentschap van nu al 15 jaar via een deal met een deel van de oppositie weten op te rekken.


Ook klonk er kritiek: moest Nigeria zijn leger wel aanbieden aan het onbeduidende Gambia als het zelf zoveel interne problemen heeft met de bestrijding van terreurgroep Boko Haram in het noordoosten van het land?


En dat in een week dat de Nigeriaanse luchtmacht per ongeluk een vluchtelingenkamp aanviel, in plaats van een Boko Haram-basis, en daarbij vijftig ontheemden die juist voor de extremisten huis en haard hadden verlaten doodde.

Effectieve aanpak

Maar applaus overheerste voor de eensgezinde en effectieve aanpak van Ecowas. Zonder inmenging van buitenaf en nog wel om de wil van het Gambiaanse volk te waarborgen en een (burger)oorlog juist te voorkomen. Doorgaans treden Ecowas-troepen pas op als het al flink mis is.


"Het grote voordeel van de crisis in Gambia is dat de democratie door Afrikaanse leiders is verdedigd en dat zij dat nu ook in hun eigen landen moeten doen", was de optimistische conclusie van de denktank Africa Insights.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden