Zeeuwse Kamerleden: 'Zeeland mag wel iets meer bravoure tonen'

André Bosman (VVD) en Joba van den Berg (CDA) bij het stadhuis van Middelburg. 'We zijn hier niet de andere kant van de wereld. We zijn een prachtige provincie.' Beeld Werry Crone

De enige twee Zeeuwse Kamerleden zijn niet van dezelfde partij, maar trekken binnen de coalitie samen op. André Bosman (VVD) en Joba van den Berg (CDA) over de marinierskazerne in Vlissingen, het gevoel een achtergestelde provincie te zijn en problemen die de Randstad niet herkent.

Joba van den Berg en André Bosman zitten ontspannen op het marktplein van Middelburg voor een gesprek over de betekenis van Zeeland voor hun werk. Voor Bosman vormt het zomerreces ook een onderbreking van de lange reizen tussen zijn woonplaats Middelburg en Den Haag. Als een van de weinige Kamerleden uit de provincie heeft hij geen Haags pied-à-terre.

De VVD'er groeide op in Middelburg, en vestigde zich er definitief toen hij in 2010 de Kamer in ging. Daarvoor was hij F-16-vlieger en verhuisde hij zes keer naar binnen- en buitenlandse luchtmachtbases.

Van den Berg is afkomstig uit Utrecht en kwam door haar huwelijk in Goes terecht. Van den Berg maakte carrière in het bedrijfsleven bij Unilever, het advocatenkantoor NautaDutilh en Bouwend Nederland. Vorig jaar maakte ze voor het CDA haar entree in de Kamer. Dat is haar eerste politieke functie, maar daarvoor was ze al lange tijd actief binnen de partij. Tijdens haar studie werkte ze bij het wetenschappelijk instituut van de partij, en later zat ze in het strategisch beraad van de partij.

De oud-militair Bosman voert in de Kamer onder meer het woord over defensie. Dat ministerie en zijn thuisregio komen samen rond de geplande verhuizing van de marinierskazerne van Doorn naar Vlissingen. De mariniers dreigen massaal ontslag te nemen, omdat zij niet naar Zeeland willen verhuizen. De materie ligt inmiddels ook binnen de coalitie gevoelig, want D66 heeft zich tegen de voorgenomen verhuizing uitgesproken. Van den Berg, die zich als Kamerlid vooral met medische zorg bezighoudt, heeft zich dan ook goed voorbereid. Zodra het onderwerp ter sprake komt, pakt ze er een uitgeprinte e-mail van CDA-defensiewoordvoerder Hanke Bruins Slot met het fractiestandpunt.

Onjuist beeld

Bosman: "Gelukkig staat het CDA hier hetzelfde in als ik. Er moet een goede en toekomstbestendige kazerne in Vlissingen komen. Militairen van allerlei eenheden verhuizen voor hun werk, dus voor de mariniers kunnen we geen uitzondering maken. De mariniers zeiden eigenlijk als groep: 'Je kunt nog zo'n goede kazerne bouwen, maar we gaan toch niet in Zeeland wonen'. Toen ben ik wel ontploft."

De discussie heeft in Zeeland een gevoelige snaar geraakt, zo beamen beide Kamerleden. Van den Berg: "Er wordt heel negatief over Zeeland gesproken. Alsof we een onbereikbare uithoek van het land zijn waar je echt niet wilt wonen. Via de A4 ben je echt zo in Rotterdam, hoor."

Bosman: "Vakbonden en medezeggenschapscommissies brengen de meest bizarre beelden naar voren. Zo zou je een huis hier bijvoorbeeld nooit meer kunnen verkopen. Dat is onjuist. Huizen hier worden prima verkocht. Als ik alle bezwaren lees, herken ik niet waar ik woon. Dat heeft veel Zeeuwen echt gestoord. We zijn hier niet de andere kant van de wereld. We zijn een prachtige provincie."

Achtergesteld

Het idee dat Zeeland er soms wat magertjes af komt zit diep. Als voorbeeld noemt Bosman het treinstation Amsterdam Zuid, dat na een uitbreiding Amsterdam Centraal moet ontlasten. "Daar gaat 450 miljoen euro naartoe. Maar de tunnel naar Zeeuws-Vlaanderen betalen we zelf als Zeeland, terwijl dat toch een regio met de rest van Nederland verbindt."

Hoewel Van den Berg voor het CDA geen woordvoerder infrastructuur is, houdt zij bij debatten toch het Zeeuwse belang in de gaten. "Iedere keer begin ik over Terneuzen." Net als veel Zeeuwen wil Van den Berg geld voor een goede spoorverbinding tussen die havenstad in Zeeuws-Vlaanderen en het Belgische achterland. "Nu is er een soort werkspoor. Een normale lijn zou 80 miljoen euro kosten. En dan begrijp ik dat België en het bedrijfsleven daar ook nog aan zouden willen meebetalen."

Bosman: "Het is misschien een beetje een calimerogevoel, maar tijdens de onderhandelingen over het regeerakkoord legde Eindhoven zonder blikken of blozen een verzoek om acht miljard euro op tafel. Zo van 'wat goed is voor de regio Eindhoven, is goed voor Nederland'. Uiteindelijk hebben ze het niet gekregen, maar het toont wel het verschil in uitgangspunt."

Schitterende haven

Iets meer van die bravoure mag Zeeland ook wel hebben, als het aan de VVD'er ligt. "We hebben hier een schitterende haven, de derde van Europa (North Seaport, een samenwerking tussen Gent, Vlissingen en Terneuzen - red.). Zeeland is eigenlijk het centrum tussen Rotterdam, Antwerpen en Parijs. We mogen er af en toe best eens wat voller in gaan om onszelf op de kaart te zetten."

De twee Kamerleden geven zelf maar meteen het goede voorbeeld. "We hebben hier in Zeeland zon, wind en water in overvloed", begint Van den Berg. "Dus kom maar op Nederland, wij regelen wel duurzame energie." Bosman valt haar bij. "Het grote Deense energiebedrijf Ørsted vestigt zich nu hier in Walcheren. Voor zulke nieuwe economie hebben wij de ruimte. Toen ik energiewoordvoerder van de VVD was, ben ik daar ook de boer voor op gegaan. Ik kan natuurlijk niet tegen bedrijven zeggen dat ze zich in Vlissingen moeten vestigen, maar ik heb wel uitgelegd dat wij hier de ruimte hebben voor hun activiteiten, bijvoorbeeld dankzij de haven. De komst van Ørsted betekent langdurige economische ontwikkeling, want de windmolens moeten onderhouden worden, en het mbo hier gaat daar een speciale opleiding aan koppelen. Zo ontstaat een heel nieuwe keten."

Van den Berg: "Je moet dan ook niet moeilijk doen of het bedrijf zich vestigt in Vlissingen of in Middelburg. Nee, het komt naar Zeeland en alle gemeentes in de buurt profiteren daarvan."

Samenwerking

Voor beide Kamerleden ligt een deel van hun opdracht dan ook in de provincie zelf. Ze proberen mensen samen te brengen, en zien graag dat gemeenten aan het belang van Zeeland als geheel denken. Van den Berg: "Van oudsher zijn mensen hier erg op het eigen eiland aangewezen. In historisch perspectief is de Wester-scheldetunnel er nog niet zo lang. Dus die mentaliteit van niet samenwerken krijg je er niet in één generatie uit."

Bosman: "Ik heb weleens bij gesprekken gezeten tussen schoolbesturen in Zeeuws-Vlaanderen en Sander Dekker, toen die in het vorige kabinet staatssecretaris van onderwijs was. De besturen weigerden om samen te werken. De overheersende houding was dat je Terneuzen en Sluis toch echt niet met elkaar kunt vergelijken. Maar als je elkaar niet helpt, dan houd je helemaal geen kwalitatief goed onderwijs in Zeeuws-Vlaanderen."

Eenheid is volgens Bosman ook de enige manier om de provinciale belangen met succes in Den Haag te behartigen. "Joba en ik hebben in Den Haag één verhaal nodig. Anders zien ze me al aankomen. Stel je voor wat er gebeurt als ik net verteld heb dat Zeeland dit of dat belangrijk vindt, en vervolgens staat Terneuzen of Schouwen op het Binnenhof met de mededeling dat ze het helemaal anders willen. Dan denkt iedereen de volgende keer: 'Laat die Bosman maar met zijn Zeeland'."

Van den Berg beschouwt zichzelf als olievrouwtje. "De ene keer verbind ik mensen in Zeeland met elkaar. Ik geef nummers door, of stel mensen aan elkaar voor. En als ik 's ochtends iets lees in de Provinciale Zeeuwse Courant over de marinierskazerne in Vlissingen, dan stuur ik het meteen naar onze defensiespecialist in de fractie Hanke Bruins Slot en naar de assistent van minister Bijleveld."

Signaleren

De CDA'er ziet het als deel van haar werk om in Den Haag aandacht te vragen voor wat er speelt in Zeeland. Als voorbeeld noemt ze de jaarlijkse ramingen van de uienoogst die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in oktober voor de Europese Unie opstelt. Groothandelaren gebruiken deze cijfers ook om te bepalen welke prijs zij boeren in de voorverkoop bieden. De boeren willen vaak enige zekerheid, dus zijn ze geneigd deze contracten te tekenen. Maar als door bijvoorbeeld slecht weer de oogst lager uitvalt, blijkt achteraf dat zij een hogere prijs per kilo hadden kunnen bedingen.

"Ik hoorde over dit probleem via Omroep Zeeland, en heb toen samen met onze landbouwwoordvoerder vragen aan de minister gesteld. Tot twee keer toe kregen we onbevredigende antwoorden in de categorie 'er is niets aan de hand en ik heb geen zin er iets aan te doen'. Uiteindelijk kon ik via een apart debat over het CBS regelen dat de ramingen nu in december uitkomen. Dan heeft een boer al meer inzicht in hoe de oogst er echt uit komt te zien."

Trots laat ze een exemplaar van het vakblad Stal & Akker zien. De geïnterviewde boer Kees Hanse uit Zierikzee is vol lof over de inzet van het CDA in de Tweede Kamer. "Ze hebben alles gedaan wat in hun macht lag", leest Van den Berg de quote van de akkerbouwer voor.

Bosman valt haar bij. "Onderschat dit niet. De Zeeuwse uiensector is de grootste ter wereld. Achter de boerenbedrijven hangt een hele keten die zich bezighoudt met sorteren, vervoer en export."

Geen Randstad

Beide Zeeuwen leggen dan ook graag in Den Haag uit dat de noden van hun provincie soms anders zijn dan ze door een Randstedelijke beleidsbril lijken. Bosman: "Henk Kamp bleef benadrukken dat het zo goed gaat met Zeeland omdat de werkloosheid laag is. Maar, zo benadrukte ik dan, de keerzijde is dat er te weinig mensen zijn om vacatures op het vullen. Met het toeristenseizoen in volle gang moeten sommige terrassen nu op maandag dicht."

Een ander voorbeeld is volgens Van den Berg de mogelijke sluiting van regionale ziekenhuizen. Eerder dit jaar hield zij zich bezig met het ziekenhuis in Assen, maar voor Zeeland zou hetzelfde kunnen spelen. "Nu al wonen er 33.000 mensen in Nederland op een plek waar ze niet met een ambulance binnen 45 minuten in het ziekenhuis zijn. Als je hier in Zeeland een ziekenhuis sluit, zouden daar nog tienduizenden mensen bijkomen. Daarom heb ik er met succes bij het kabinet op aangedrongen dat zulke gevolgen meetellen bij een besluit over de toekomst van een ziekenhuis."

Groningen, Friesland, Limburg en Drenthe voeren dezelfde discussies als hier in Zeeland, zegt Bosman. "De overeenkomst is dat we oplossingen nodig hebben die afwijken van de generieke regel die in Den Haag is bedacht. Daarin moeten we met zijn allen een beetje terugduwen."

Van den Berg denkt er ook zo over. "Vergeet niet dat vijftig procent van Nederland niet in de Randstad woont."

Deze zomer bezoekt Trouw Tweede Kamerleden in hun 'thuisprovincie'. Dit is de tweede aflevering. Drenthe en Limburg volgen nog. Lees hier het stuk over Groningen. 

Lees ook:

Vluchtelingen vullen Zeeuwse vacatures
Zeeland zit te springen om personeel, er zijn veel te veel onvervulde vacatures. Daarom wil de provincie vluchtelingen met een verblijfsstatus aan het werk helpen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden