Zeer zwakke scholen hadden aandacht nodig

Mede dankzij toezicht is het aandeel (zeer) zwakke basisscholen gedaald naar 3 procent. Nu is het tijd voor de middelmaat.

Onderwijsadviseur Bernhard Wendt stelt dat er een zesjescultuur is ontstaan door het optreden van de onderwijsinspectie (Podium, 3 mei). Wendt roept de inspectie op om aan zelfreflectie te doen. Ik ga de uitdaging graag aan.

In 2007 was ruim tien procent van de 7200 basisscholen in Nederland zwak of zeer zwak. Dat betekende in bijna alle gevallen dat hier jaren achter elkaar onvoldoende resultaten werden gehaald. Leerlingen op deze scholen werden structureel tot een lager niveau gebracht dan leerlingen op scholen met soortgelijke leerlingen. Zij liepen achterstanden op die ze niet, of slechts met zeer grote moeite, konden inhalen.

Deze stand van zaken was onaanvaardbaar. De inspectie ging in haar toezicht meer nadruk leggen op (zeer) zwakke scholen. De overige scholen kregen het vertrouwen dat ze zonder externe prikkels hun kwaliteit zouden verbeteren.

Sindsdien maakt de inspectie in het risicogerichte toezicht ieder jaar van iedere school een analyse van de mogelijk risico's. De opbrengsten van de school zijn hierbij van essentieel belang. Bij die scholen waar de inspectie op basis van de analyse risico's vermoedt, onderzoekt ze of de school zwak of zeer zwak is. Mocht dit het geval zijn, dan moet de school zo snel mogelijk haar onderwijs verbeteren. De inspectie houdt dit nauwgezet in de gaten.

Dit had effect. In september 2012 was het aandeel (zeer) zwakke basisscholen gedaald tot ruim 3 procent (van ruim 10 procent in 2007). Dit is een grote verdienste van de betrokken leraren, schoolleiders en bestuurders. Tegelijkertijd ben ik ervan overtuigd dat deze kwaliteitsverbetering zonder het aangescherpte toezicht niet zo snel tot stand was gekomen. Veel meer leerlingen dan nu het geval is, zouden onvoldoende goed hebben leren lezen, schrijven en rekenen.

Juist door dit resultaat is het nu mogelijk om de aandacht te verleggen van de (zeer) zwakke scholen naar de 'middelmaat': scholen die het gelukt is om boven de ondergrens van de inspectie te blijven, maar niet veel verder zijn gekomen. (Overigens zijn er ook besturen die wel degelijk veel in kwaliteitsverbetering hebben geïnvesteerd). Wanneer we deze scholen kunnen stimuleren tot een hogere kwaliteit te komen, betekent dit beter onderwijs voor heel veel leerlingen.

Daarom gaat de inspectie vanaf augustus 2014 niet alleen aangeven of een school zwak of zeer zwak is, maar ook of scholen juist boven het gemiddelde uitsteken. Dit geeft scholen een extra stimulans om aan hun kwaliteit te werken, ook als ze boven de basisnormen van de inspectie uitkomen.

De focus van de inspectie de afgelopen jaren op de zwakke scholen was geen uitnodiging voor de overige scholen om niet aan hun kwaliteit te werken. Het inspectietoezicht daagde ze er echter, noodgedwongen, niet toe uit. Daarom ben ik blij dat we nu in de gelegenheid zijn om de koers te verleggen. Want we willen niet alleen zwakke scholen er bovenop krijgen, maar ook gemiddelde scholen op een hoger plan tillen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden