Zeehond of een biokip?

Deze foto van fjord Uummannaq hangt op de expositie in een vier meter hoge uitvoering. (FOTO'S ANYA VAN LIT) Beeld
Deze foto van fjord Uummannaq hangt op de expositie in een vier meter hoge uitvoering. (FOTO'S ANYA VAN LIT)

Wie is de dierenbeul? De inuk in Groenland die zeehond eet of de westerling die zijn rookworst bij de supermarkt haalt. De Bardot Proviant Klub zoekt naar een antwoord.

Sophie Kuitems

Zijn hond is doodgegaan. Hij vindt het respectloos om het dier zomaar te begraven. De huid is immers nog helemaal intact. Die gebruikt de eskimo om er iets moois van te maken, dan draagt hij altijd iets van zijn geliefde hond met zich mee.

Een inuk uit Groenland vertelt zijn verhaal op de expositie van de Bardot Proviant Klub in Amsterdam. De tentoonstelling, in Mediamatic Bank, gaat over de misverstanden die bestaan over Groenland, en over ons wellicht aanmatigend oordeel over de gewoontes van de inuit.

Fotograaf Anya van Lit en auteur Joost Bottema reisden door Groenland en brachten met foto’s, video en tekst de veranderende natuur en tradities in beeld.

Volgens de makers is de expositie niet alleen om naar te kijken is. „Je moet kunnen proeven, voelen en doen”, zegt Willem Velthoven, directeur van Mediamatic. En daarom wordt er zonder blikken of blozen zeehondenvlees geserveerd. „Het is een kunstuiting, we doen dit niet vanuit een activistische hoek.”

Velthoven hoopt dat door deze expositie, nog eens nagedacht wordt over die ene rookworst van gisteren. „Niet overal wordt het voedsel in keurige plastic verpakkingen aangeleverd. Daar mogen we wel wat meer bij stil staan hier in Europa.”

Van Lit en Bottema hebben twee keer een maand in Groenland gewoond om tot deze productie te komen. Tradities als bijvoorbeeld de koffiemik hebben ze uitvoerig bestudeerd en daarom is er ook een eetkamer in de tentoonstelling opgenomen. Velthoven: „De koffiemik wordt gehouden als er iets te vieren valt. Er staan drie tafels. Aan de eerste wordt vlees geserveerd, aan de tweede zoetigheid en aan de derde wordt drank geschonken. Mensen kunnen bij de koffiemik de hele dag binnen lopen.”

Aan de wand in de galerij hangen kleine portretten van jonge jagers, maar ook landschapsfoto’s van vier meter hoog. Een ijsberg maakt grote indruk door een nietig voorbij varend bootje.

Behalve beelden uit Groenland, delen de kunstenaars ook hun gesprekken met de inuit met de bezoekers van de tentoonstelling. Opvallend vindt Velthoven ondermeer het interview met een man die in een bontwerkplaats vleeshaken aan het schoonmaken is. „De man was ontzettend boos op Brigitte Bardot. Zij heeft zich hard gemaakt voor een verbod op de invoer van zeehondenbont. Daarom kampen de Groenlanders nu met een groot bontoverschot.”

De Bardot Proviant Klub geeft ook naaicursussen, lezingen over hypocrisie, doet aan kookexperimenten en arctic hiphop en voert performances uit die in het teken staan van de Groenlandse zeehond. „Bij de koffiemik moeten de schoenen natuurlijk uit. Daarom kun je je eigen pantoffels naaien, van zeehondenbont. Dat is veel moeilijker dan naaien met stof, want je moet eerst echt een gat maken om je draad er doorheen te leiden.”

Het is volgens Mediamatic een misverstand dat inuit de zeehonden dood knuppelen om aan vlees en huiden te komen. Ze gaan juist heel respectvol met de dieren om, zegt Velthoven. Groenlandse jagers selecteren volwassen dieren en brengen ze met een geweer om het leven.

Het eten van zeehondenvlees tijdens de tentoonstelling is niet bedoeld om te provoceren. Bezoekers zouden eens met andere ogen naar onze eigen consumptiemaatschappij moeten kijken, vindt Velthoven.

„Wat vinden de inuit eigenlijk van onze bio-industrie? Zijn zeehonden zieliger dan varkens, koeien en kippen?”

Groenlanders maken zich helemaal niet zo’n zorgen over de opwarming van de aarde. Een minister heeft zelfs gezegd: ’Als ik de middelen had om de opwarming tegen te gaan, zou ik die niet gebruiken’. Velthoven: „Waarom niet? Ze hebben het koud. Er ligt voor Groenland een nieuwe weelde in het verschiet, een nieuwe gretigheid. Onder het ijs liggen allemaal delfstoffen, waar ze nu niet bij kunnen. Een krop sla telen wordt daar straks misschien mogelijk.”

Van Lit en Bottema zijn allebei vegetariër. Dat was soms moeilijk uit te leggen aan de Groenlanders, die een echte vleescultuur hebben. Velthoven: „Het is daar dan net of je vertelt dat je helemaal niet eet.”

Een eskimomeisje snijdt een zeehond in stukken om het vlees aan de honden te voeren. (Trouw) Beeld
Een eskimomeisje snijdt een zeehond in stukken om het vlees aan de honden te voeren. (Trouw)
(Trouw) Beeld
(Trouw)
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden