Ze wachten niet eens tot je écht dood bent

Haar partner was nog niet dood verklaard of de arts vroeg Els Driessen al naar orgaandonatie. Zij registreerde zich hierop als non-donor.

Els Driessen (47) uit Arcen kreeg in 1990 de schok van haar leven toen Ben van der Pijl, haar toenmalige partner en vader van haar eerste twee kinderen, van achteren werd geschept door een auto terwijl hij aan het wandelen was. Hij was 31 jaar. Driessen was een half uur in het ziekenhuis toen de behandelend neuroloog vroeg hoe haar partner over orgaandonatie dacht.

„Ik was nog niet eens van de schrik bekomen. Laat staan dat ik had bedacht dat Ben zou kunnen overlijden. Mijn eerste reactie was: ’Is hij dood dan?’ De arts zei dat hij in coma lag, maar dat Ben het waarschijnlijk niet zou redden.”

Maar Van der Pijl ging niet dood. Na vier weken ontwaakte hij uit zijn coma. Wel hield hij er een ernstige en blijvende hersenbeschadiging aan over. Driessen heeft inmiddels een nieuwe partner en Van der Pijl verblijft in een instelling.

Driessen is één van de Nederlanders waar een nieuwe campagne van het Nationaal Instituut voor Gezondheidsbevordering en Ziektepreventie (NIGZ) zich op richt. Het blijkt dat mensen tussen de 45 en 49 jaar het meest bereidwillig zijn om zich te registreren als orgaandonor. Ware het niet dat Driessen besloten heeft zich als non-donor te laten registreren omdat zij het moment waarop zij over orgaandonatie werd aangesproken onethisch vond.

„De hersendood van mijn partner was nog niet eens vastgesteld of ik moest al overwegen of ik zijn organen wilde afstaan. Ik wil niet dat mijn familieleden zoiets moeten beslissen terwijl ik nog leef. Ik zei altijd dat ze alle organen van me mochten hebben, maar dan wel als ik écht dood ben. Maar daar kan niet op gewacht worden.”

Om organen te kunnen doneren moet iemand hersendood zijn. Dat houdt in dat alle hersenfuncties gestopt zijn. Met behulp van beademingsapparatuur en medicijnen worden bij een hersendode die als donor geregistreerd staat het hart en de ademhaling op gang gehouden. Anders zijn de organen niet meer bruikbaar voor transplantatie.

Driessen, jurist bij een organisatie voor verstandelijk en lichamelijk beperkten, wijdde haar scriptie voor haar studie gezondheidsrecht aan de vraag of de overheid burgers voldoende inlicht over het verschil tussen hersendood en écht dood. „Ik vind dat mensen om de tuin geleid worden. Hersendood is een kunstmatig geconstrueerd doodsmoment. Normaal gesproken wordt de dood door een arts vastgesteld als er geen ademhaling en hartfunctie meer is. In het kader van orgaandonatie is de afwezigheid van de hersenfuncties als doodscriterium vastgelegd om uitname van organen mogelijk te maken. Een hersendode ziet er niet dood uit, terwijl hij dat volgens de wet op de Orgaandonatie wel is. Veel mensen weten dat niet als ze zich laten registreren als orgaandonor. Ze weten ook niet hoe moeilijk het is om voor de donoroperatie al afscheid van de hersendode te moeten nemen.”

Driessen vindt dat de overheid mensen beter moet informeren over het verschijnsel hersendood. „Ik besef dat het tot minder orgaandonaties kan leiden als mensen precies weten hoe de vork in de steel zit, maar toch vind ik dat iedereen recht heeft op volledige informatie hierover.”

Wat als Driessen of haar kinderen een orgaan nodig hebben? „Ik ben geneigd te zeggen dat je moet leven met de organen die je hebt. Zo dacht Ben er ook over. Hij wilde geen organen afstaan en wilde ze ook niet ontvangen. Wat mijn kinderen betreft, weet ik het niet. Ik ben niet tegen orgaandonatie, maar wel tegen de manier waarop het wordt uitgevoerd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden