Ze vinden voorbehoedsmiddelen te duur

Het aantal abortussen in Rusland daalt. Toch eindigt nog altijd elke tiende zwangerschap met een abortus, waarmee het land een van de hoogste abortuscijfers ter wereld heeft. Ondanks alle campagnes blijkt het gebruik van abortus als 'nabehoedsmiddel' moeilijk te veranderen.

MITISJTSJI - Arts Michail Bliznjoek windt er geen doekjes om. ,,Een abortus is de ergste operatie die we een gezonde vrouw kunnen aandoen. Een goede arts is er in vijf minuten mee klaar, maar het heeft verwoestende gevolgen voor de vruchtbaarheid en de menstruatiecyclus van de vrouw.'' Blizjnoek wandelt over de gang van zijn afdeling gynaecologie in het Centrale Stadsziekenhuis van Mitisjtsji, een voorstad van Moskou. In de twee sobere operatiekamers voeren Bliznjoek en zijn collega's 900 abortussen per jaar uit. De meeste vrouwen zijn tussen 27 en 31 jaar, slechts een kleine groep moet de zwangerschap op medische indicatie afbreken. De afdeling is tijdelijk overvol, want er wordt een tweede vleugel verbouwd.

Lena (24) en Ljoedmila (46) liggen met vier andere vrouwen op een kamer, met net genoeg plaats voor zes bedden. De dames schuifelen in hun gebloemde ochtendjas langs de kar met ontbijt, dat in de gang wordt geserveerd. Lena heeft net een abortus achter de rug, maar ze had het kind liever gehouden. ,,De zwangerschap voldragen zou mijn eigen gezondheid bedreigen'', zegt ze.

Ljoedmila wacht op een andere operatie, ze heeft vroeger twee abortussen gehad. Net als bijna iedere Russin; het gemiddelde per vrouw is vier tot vijf abortussen. ,,Ik woonde met m'n man op een kamer van 19 vierkante meter, en we hadden al twee kinderen'', vertelt Ljoedmila, een stevige, kortgeknipte dame. ,,Nog eens twee kon er echt niet bij, m'n man verdiende te weinig.'' Spijt heeft ze een klein beetje. Marina Kroetova geeft seksuele voorlichting en 'gezinsplanning' op de middelbare school bij het ziekenhuis, waar toekomstige verpleegkundigen en artsen les krijgen. ,,Dat het aantal abortussen omlaag moet, daar zijn alle partijen in Rusland van overtuigd'', zegt de 39-jarige lerares. ,,Toch is er nog geen overkoepelend overheids programma voor scholen.''

Het meeste materiaal dat Kroetova in haar lessen gebruikt is afkomstig van internationale farmaceutische concerns. Tegen deze vorm van 'sponsoring' heeft ze geen enkel bezwaar. ,,Zij geven goede informatie. Het geldgebrek in de publieke gezondheidszorg is een groot probleem. De artsen zijn overbelast. Voorbehoedsmiddelen zijn wel overal te koop, en de meiden weten hoe ze het moeten gebruiken. Maar voor veel Russen is het nog te duur.''

Kroetova raakt flink op dreef. ,,Hoe kunnen sommigen dan zeggen dat we abortus gewoonweg moeten verbieden? Dan drijven we hen richting illegale klinieken. Of ze laten hun kind achter op de stoep van het ziekenhuis. Alleen in dit ziekenhuis zijn dit jaar al vijftien kinderen achtergelaten. Onze maatschappij moet eerst weer gezond worden. Vroeger hadden werkneemsters jarenlang zwangerschapsverlof en financiële voordelen voor het gezin, dat is bijna allemaal verdwenen.''

Het gebruik van de pil en het spiraaltje in Rusland is de afgelopen jaren flink gestegen. Rusland produceert nog geen eigen voorbehoedsmiddelen. De import kwam pas in de jaren zeventig op gang. ,,Lange tijd bestond er groot wantrouwen tegen de pil. Vrouwen dachten dat ze er onvruchtbaar van werden'', vertelt Kroetova. In de sovjettijd was abortus aanvankelijk verboden, maar vanaf de jaren zestig werd het massaal gebruikt als 'nabehoedsmiddel'. Aan voorlichting werd amper gedaan.

Kroetova heeft zelf vijf abortussen laten doen. ,,Het klinkt vast ongelooflijk, maar ik had geen idee dat ik iets levends weg liet halen. Voor mij was het een soort stofje, een foutje dat ik kon herstellen.'' Ze is niet religieus, maar vindt het belangrijk dat het morele aspect van abortus ook in haar lessen aandacht krijgt. Van haar bureau pakt ze een jampotje, waarin drie foetusjes drijven van zeven weken oud. ,,Dit laat ik de jongeren zien aan het eind van de cursus.''

Op het vrouwenspreekuur van het consultatiebureau in de buurt van het ziekenhuis laat de gynaecologe Tanja (15) en haar moeder binnenkomen. Tanja -een dun sprietje- kijkt verlegen weg. Ze is anderhalve maand over tijd en een laatste echo moet zekerheid bieden. Kroetova vraagt of Tanja weet waar ze voorbehoedsmiddelen kan krijgen en waarom ze ze niet gebruikt heeft. Ze haalt haar schouders op. Was het een ongelukje? Nee, en aan abortus wil ze nog niet denken.

Als Tanja en haar moeder vertrokken zijn, zegt Kroetova: ,,Die inertie, die moeten we doorbreken. Die jonge meiden weten alles, maar passen het alleen niet toe in hun eigen leven.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden