'Ze verkwanselen Nederland, en nu blijft er niets voor ons over'

Boze vrouwen schreeuwen om een sterke leider die zonder al te veel democratisch geneuzel besluiten neemt. Beeld anp

Politiek, de crisis en de staat van ons land. Onderwerpen die tijdens familiebijeenkomsten, zoals op deze Kerstdagen, kunnen leiden tot verhitte discussies. In sommige families daarom taboe, in anderen juist onvermijdelijk.

De tante die geëmotioneerd met haar hand op tafel slaat: "ik heb mijn hele leven hard gewerkt en nu mijn pensioenleeftijd nadert blijft er van de AOW niets over. Ze verkwanselen Nederland". Oma doet er een schepje bovenop: "wij hebben dit land na de oorlog weer opgebouwd, maar nu mag ik nog maar één keer per week douchen. De thuiszorg wordt ook helemaal uitgekleed. Wat nou participatiesamenleving?".

Waar komt die maatschappelijke onrust vandaan? Is de Nederlander, zoals vaak wordt gezegd, bang? Vreest hij voor baan, pensioen, klimaat en rampspoed? En bepaalt dat ook zijn stemgedrag?

Trouw deed er in samenwerking met de VU afgelopen zomer onderzoek naar: De emotionele begroting van Nederland.
De uitkomst was verrassend, maar het leverde misschien wel het meest ondergewaardeerde artikel van het jaar op. De kiezer is niet zozeer bang, hij is vooral boos. Nederland, zo vindt de Nederlandse kiezer, heeft behoefte aan een sterke leider. Iemand die zonder al te veel democratisch geneuzel besluiten neemt. Vooral de vrouwen van boven de vijftig, zoals de tante tijdens het kerstdiner. Driekwart van hen hoopt op een krachtige aanvoerder die de zaken eens even snel op orde komt stellen. De ondervraagden omschreven hun gevoel als 'walging'.

Toch werd het artikel 'Boos volk wil nu een sterke leider' sinds het begin september op de website werd gepubliceerd maar 11.867 keer gelezen. De bezoekers mochten zelf ook testen hoe bang of boos ze waren. Slechts 11.780 bezoekers namen de moeite de Bang-o-meter in te vullen. Daarmee wisten beide artikelen een week de top tien te halen.

Emoties en politiek
In de Verenigde Staten wordt de theorie dat emoties grote invloed hebben op het stemgedrag al langer onderzocht, maar in Nederland gebeurt dit nog maar mondjesmaat. Gevestigde partijen hebben eerder de neiging over inhoud te praten dan dat ze inspelen op de hoop en angsten van de kiezer. Protestpartijen -vooral SP, PVV en 50Plus- doen dat laatste meer.

Afgaand op de uitkomsten van het onderzoek en de de verhitte discussies tijdens de Kerstdis, lijkt de rationele benadering van de kiezer niet meer heel lang houdbaar. Ook het afgelopen jaar heeft de politiek de woede van het volk niet kunnen temperen. De kiezer blijft weinig hoopvol over de oplossingsvaardigheden van de politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden