Ze neigen tot mannengewaad

Het besluit van de SGP om vast te houden aan de regel dat vrouwen geen lid van die partij kunnen zijn, kan moeilijk uitgelegd worden als een teken van soepelere opvattingen binnen de orthodoxe flank van het protestantisme. Toch zijn de rechtzinnigen niet zo onwrikbaar als wel eens lijkt.

Niet dat het gaat om grote sprongen. Schrijvers in kerkbladen verstoppen accentverschuivingen liefst in bijzinnen, of ze kiezen een vertrouwenwekkend citaat uit lang vervlogen tijden.

Zo citeert ir. J. van der Graaf in De Waarheidsvriend van de gereformeerde bond deze week uit een in 1920 gepubliceerde lezing over 'De groote toekomst en de vrouw' van ds. J. C. Sikkel, predikant in Amsterdam. Gereformeerd predikant om precies te zijn, maar een gereformeerde uit de jaren twintig was op zijn minst zo gereformeerd als een bonder van heden. Waren ze allemaal nog zo, dan was Samen op Weg allang Samen Thuis.

Eerst inventariseert Sikkel de stand van zaken. (“Ze reizen, ze fietsen, ze tuffen, ze vliegen, ze roken. Ze gaan liefst zonder hoed. Ze neigen ook tot mannengewaad en zelfs tot korte haren”) Dan behandelt hij de scheppingsordening (“De heerschappij-ordening van de man over de vrouw is om der zonde wil na de zondeval gekomen, gelijk alle klemmende heerschappij-ordening van mens over mens”) en vervolgens komt hij via 'vrouwen in de bijbel', terecht bij de actualiteit van die dagen, het vrouwenkiesrecht.

Natuurlijk, “het huiselijk leven blijft de schoonste en innigste vorm van maatschappelijk leven”, “het ware dwaasheid dat vrouwen mannen zouden verdringen”, maar “de tijd kan en zal komen, dat ook hier het leven roept om vrouwenraad; en om die vrouwen die hiertoe door de Heere kennelijk begaafd, toegerust en geleid zijn”.

Tot zover de profetische woorden van dominee Sikkel, zonder nader commentaar gesigneerd door Van der G.

Kan men achterban van de Waarheidsvriend nog tot de lichte zwaren rekenen, zoiets te beweren over de lezers van Het gekrookte Riet, eveneens hervormd, zou hen onrecht doen. In een overdenking naar aanleiding van het huwelijksformulier geeft ds. A. J. Wijnmaalen hoog op over de echtgenote van de vooroorlogse fractievoorzitter van de SGP ds. P. Zandt. Niet vanwege haar politieke adviezen, maar omdat zij een stille in den lande was. Omdat ds. Zandt zich van Godswege verplicht voelde om overal uit spreken te gaan, zat de kinderloze mevrouw Zandt bij nacht en ontij alleen thuis. Bij haar sterven was ds. Zandt diep verslagen, maar gelukkig “kwam de hemel aan ds. Zandt bekend te maken, waar zijn vrouw was, hij kreeg te geloven dat zij mocht verkeren in de triomferende kerk”.

Overigens worden veranderingen ook gekrookte rieters niet bespaard. Schrijvend over de minder zware taak van de pastorieen van tegenwoordig, signaleert ds.

Wijnmaalen achteloos dat het aantal amtsdragers dat bezwaar heeft tegen reizen op zondag, de laatste jaren sterk verminderd is.

In De Wekker van de christelijke gereformeerden vraagt ds. W. van 't Spijker zich af wat mensen eigenlijk beweegt om altijd te blijven doorgaan op de manier die ze gewend zijn. Dit naar aanleiding van de door velen uit de gereformeerde gezindte zo gewaardeerde Nederlandse kerkdiensten in het buitenland, waar van alles gebeurt wat in de kerken in het vaderland niet geoorloofd is. In het buitenland kruipen orthodoxen uit alle kerkelijke richtingen immers knus bij elkaar. Waarom daar wel en hier niet? Aldus van 't Spijker.

Wiertz

Wat niet is veranderd, is de houding van rechtzinnige hervormden tegenover de rooms-katholieke kerk. In de niet ondertekende rubriek 'Uit de kerk' in het Gekrookte Riet wordt het nog eens helder samengevat: “De verhouding tussen Rome en de Reformatie is als het goed is een zwart-witverhouding.”

Dat belet de schrijver vervolgens niet uitvoerig stil te staan bij de recente benoeming van pastoor Wiertz tot bisschop van Roermond. Hij - we kunnen de mogelijkheid dat er van een vrouwelijke auteur sprake is met een gerust hart terzijde schuiven - noemt de gang van zaken zelfs leerzaam. Dat Wiertz geen vaktheoloog is bijvoorbeeld. Al die hervormde vaktheologen zijn immers ook vervreemd van de basis! En de eisen die aan een bisschop gesteld worden: die kunnen voor een dominee ook gelden.

- Het evangelie verkondigen: okee, maar dan wel het evangelie volgens de drie formulieren van enigheid.

- Een goed gebedsleven: ja, maar hoe meet je dat?

- Open en communicatief zijn: geen dictator van het gilde der dominocraten.

- Trouw aan Rome: tja, dat is duidelijk. “Het valt alleen op dat het als punt vier staat, maar het staat er wel.” Om dit te vertalen in een eis aan hervormde ambtsdragers moet de schrijver zich wel in bochten wringen. Trouw aan de kerk is een goede zaak, maar mag er helemaal geen rek in zitten?

- Vertrouwen in andere priesters: ook al zoiets typisch rooms. Maar aan de andere kant: hoe is het gesteld met de gemeenschap der heiligen bij ambtsdragers en predikanten onderling?

Het gekrookte riet laat het hier niet bij wat bisschop Wiertz betreft. Dat hij geen polariserende figuur is, pleit niet op voorhand voor hem, want “ten koste van alles de eenheid willen bewaren is geen rechte gang”. Waarheid gaat voor eenheid en kan dus ook scheiding teweegbrengen, maant het blad. Lezers moeten trouwens vooral niet denken dat al die overeenkomsten tussen protestanten en rooms-katholieken hen ook een beetje dichter bij elkaar brengen, waarschuwt het ten overvloede.

Het is een beetje jammer dat het artikel de gemeenschappelijke opvatting over de rol van de vrouw niet nader analyseert. Misschien zouden de zware hervormden iets kunnen opsteken van een ingezonden brief in het Britse r.-k. weekblad The Tablet. Hier heerst nog steeds beroering naar aanleiding van de overkomst van allerlei (gehuwde) anglicaanse priesters naar de r.-k. kerk, vanwege de openstelling van het anglicaanse priesterambt voor vrouwen. Een wetenschapper uit Cambridge wijst er fijntjes op dat vrouwen en mannen weliswaar gemiddeld hetzelfde IQ hebben, maar dat er bij mannen veel meer uitschieters zijn, zowel naar boven als naar beneden. Daardoor zitten er meer mannen aan de top, maar ook meer in de gevangenis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden