Ze knappen ervan op

Op Aids Memorial Day, vandaag, worden de dodelijke slachtoffers herdacht die de ziekte tot nu toe heeft geëist. Besmetting met hiv hoeft niet meer tot de dood te leiden, als je kunt beschikken over virusremmende medicijnen. Dat kan het overgrote deel van de geïnfecteerden niet, omdat die in ontwikkelingslanden wonen. Fotograaf Pep Bonet volgde Artsen zonder Grenzen bij hun pogingen daaraan iets te doen. Ze knappen ervan op

Door geldgebrek en geruzie over patenten krijgen slechts 300 000 mensen in de allerarmste landen van de wereld medicijnen tegen aids, terwijl zo'n zes miljoen mensen die hard nodig hebben.Dat stelt de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Van haar ambitieuze plan om in 2005 drie miljoen patiënten van de aidsmedicijnen te voorzien, zal weinig terechtkomen, voorspelt Stephen Lewis, speciaal gezant van de Verenigde Naties voor aids in Afrika.

Ondanks de toezegging van de Verenigde Staten, Europa en Azië om geld te doneren aan een fonds om aids tegen te gaan in de allerarmste landen, kampt de WHO met tekorten. Volgens secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties is amper een vijfde van het beloofde geld overgemaakt. Onder druk van de farmacielobby geeft Amerika zijn geld bovendien alleen uit aan merkmedicijnen waarop nog steeds een patent rust en die daardoor minstens twee keer zo duur zijn.

90 procent van de 42 miljoen met aids besmette mensen woont in ontwikkelingslanden. Die kunnen in hun wetten clausules opnemen waardoor uitzonderingen op de internationale patentafspraken mogelijk zijn, bijvoorbeeld wanneer de gezondheid ernstig wordt bedreigd. Dan is het mogelijk een gepatenteerd medicijn zonder toestemming van de octrooihouder lokaal, en dus goedkoper te produceren. In sommige landen ontbreekt echter de politieke wil om aids te bestrijden. President Mbeki van Zuid-Afrika bijvoorbeeld heeft tot nu toe buitengewoon weinig ondernomen om de epidemie in zijn land te stoppen, terwijl Zuid-Afrika niet minder dan 4,6 miljoen met hiv besmette inwoners telt.

Artsen zonder Grenzen voert sinds 1999 de campagne 'Recht op onmisbare medicijnen', in een poging betaalbare en betrouwbare aidsmedicijnen bij de allerarmsten te krijgen. Tot voor kort was de levensreddende cocktail van zogeheten antiretrovirale middelen vrijwel uitsluitend beschikbaar voor hiv-en aidspatiënten in rijke landen. Een behandeling kost in Europa zo'n 10 000 dollar per patiënt per jaar.

Aidsremmers vertragen de verspreiding van het virus en stellen het immuunsysteem in staat zich deels te herstellen. Met behulp van aidsremmers kunnen de levens van mensen die besmet zijn met jaren worden verlengd, en de kwaliteit van hun leven sterk verbeterd.

Inmiddels komen goedkope kopieën van de aidsremmers beschikbaar. Die kosten hooguit enkele honderden dollars per jaar per patiënt. Twee Indiase geneesmiddelenfabrikanten hebben een aidsremmer ontworpen waarbij een patiënt nog maar twee keer per dag een tablet hoeft te slikken, in plaats van een handvol verschillende pillen, vaak in combinatie met speciale diëten. Volgens Artsen zonder Grenzen is zo'n gebruikersvriendelijke toedieningsvorm precies wat nodig is in ontwikkelingslanden.

Drie jaar geleden begon de organisatie met het toedienen van aidsremmende antiretrovirale medicijnen aan hiv-en aidspatiënten in Khayelitsha, een township in de buurt van Kaapstad. Op dit moment worden in Khayelitsha vierhonderd patiënten behandeld.Artsen zonder Grenzen zetten in Afrika zogeheten endearment counsellors in, mensen die zelf besmet zijn met het virus en begrip tonen voor de patiënten die daar vaak nog worden behandeld als uitschot. Carlos Cordero is zo iemand. Hij is geen arts, geen verpleger, maar iemand die weet waarover hij praat omdat hij acht jaar geleden zelf besmet raakte. Gehuld in een T-shirt waarop in grote letters 'hiv positive' staat gedrukt, probeert hij Afrikanen ervan te overtuigen dat een hiv-besmetting niet het einde van hun leven hoeft te betekenen. Mits ze twee keer per dag, hun leven lang, heel consequent hun pillen innemen. Hijzelf is daarvan het levende bewijs: hij ziet er blakend uit, vol optimisme en energie.

,,Ik leg mensen uit dat hiv en aids geen vloek zijn, zoals in Afrika nog vaak wordt gedacht, maar een ziekte die je kunt bestrijden.” Het moeilijkst is mensen uit te leggen dat ze de medicijnen moeten blijven slikken, ook als ze zich beter voelen, zegt Cordero.

Om overtuigend te zijn doet hij regelmatig een bloedtest, omringd door dorpsbewoners. ,,Dan kunnen ze zelf zien dat ik echt besmet ben”, vertelt hij. Onlangs keerde Cordero terug uit Ethiopië, waar hij de afgelopen tijd werkte. ,,Behalve dat de medicijnen het leven van aidspatiënten verlengen, knappen zieken er vaak enorm van op. Dat is geweldig om te zien.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden