Ze is lelijk, illegaal en Pools

Maar bij Iwona kan de Zwitserse architect Alex zichzelf zijn

Het zijn wel heel verschillende vrouwen op wie de verteller van deze roman valt. Enerzijds is daar Sonja, zijn vriendin en latere echtgenote, een mooie en intelligente vrouw uit een welgesteld milieu nabij München - waar de roman zich afspeelt. Deze charmante, op een natuurlijke wijze zelfverzekerde vrouw valt bij iedereen in de smaak, bij haar medestudenten en later bij haar collega's op het architectenbureau, waar ze het creatieve brein is. Sonja is de droom, kortom, van welhaast iedere man, althans op het eerste gezicht.

Anderzijds is daar Iwona, een illegaal in Duitsland verblijvende Poolse. Een schuchtere, eenzame vrouw die graag colportageromannetjes leest en in een katholieke boekhandel werkt, waar ze heiligenbeeldjes sorteert.

Iwona heeft een opgezwollen gezicht en een vormloos kapsel, ze draagt de beruchte rokken uit manchesterstof die ieder mannelijk libido in de kiem doen smoren. Ook verder etaleert ze weinig smaak. Haar minnaar doet ze een trui cadeau 'met een afschuwelijk geometrisch patroon'.

Als de verteller, de architect Alex, haar voor het eerst ziet op een terras midden in de zomer, vindt hij haar 'volstrekt onaantrekkelijk' en heeft hij medelijden met haar. Desondanks - misschien ook omdat zijn vrienden durven te wedden dat hij deze vrouw niet in bed krijgt - papt hij met de lelijke Poolse aan, die al snel zijn maîtresse wordt.

Gaandeweg wordt hij steeds afhankelijker van Iwona, die hevig verliefd op hem raakt. Later zal ze hem een dochter schenken, die door de verteller en zijn (uiterst ruimhartige) vrouw Sonja wordt geadopteerd.

De Zwitser Peter Stamm (1963) is gespecialiseerd in moeilijke liefdesaffaires en solitaire karakters, zie zijn eerder vertaalde romans 'Agnes' en 'Op een dag als deze'. Stamm voert graag ontwortelde figuren op die geen doel in het leven hebben, ze maken een apathische, bij vlagen nihilistische indruk. Dat geldt ook voor de verteller van 'Zeven jaren'. Op het bureau dat hij samen met Sonja runt doet hij de administratie, de ambities van zijn vrouw zijn hem vreemd. "Heimelijk genoot ik ervan dat ik geen verantwoordelijkheid en geen doel had. Ik zocht niet naar een betere baan." Hij loopt al tegen de veertig als hij stelt: "Ik verlangde naar het eenvoudige studentenleven."

Alex komt uit een eenvoudig milieu, schaamt zich zelfs voor zijn ouders, en dat lijkt ook de belangrijkste reden waarom hij zich niet op zijn gemak voelt bij de familie van zijn vrouw. Hij is snel jaloers, kan moeilijk tegen kritiek. Bij de eenvoudige Iwona bloeit hij op, ook en vooral in seksueel opzicht (zijn vrouw lijkt frigide, is tamelijk 'geremd' en 'niet in staat tot overgave'). Over zijn relatie met de Poolse heet het: "Het was alsof Iwona de enige mens was die me serieus nam, voor wie ik echt iets betekende. Zij was de enige vrouw die meer in mij zag dan de aardige jongen of de veelbelovende architect."

Peter Stamm legt erg veel uit en herhaalt dan ook nog eens wat hij heeft uitgelegd. Voor de lezer blijft er weinig te raden over, zijn figuren missen ieder mysterie. Passend bij deze verteltrant is de zakelijke, nuchtere stijl, die op den duur nogal monotoon wordt - temeer omdat Stamm humor en ironie volledig schuwt. De uitgever spreekt op de achterflap van 'de meest getalenteerde Zwitserse schrijver'. Dat moeten we met een korreltje zout nemen, het doet geen recht aan de interessantere, eerder vertaalde Zwitsers Thomas Hürlimann, Melinda Nadj Abonji of Alain Claude Sulzer.

'Zeven jaren' (de titel is een verwijzing naar de Bijbel: de katholieke Iwona heeft na een onderbreking zeven jaar gewacht op haar minnaar 'zoals Jakob op Rachel') begint in 1989, vlak voor de val van de Muur en loopt door tot 2008. Tot de interessantste personages behoren enkele bijfiguren, zoals de vrijgevochten kunstenares Antje, gespecialiseerd in scabreuze doeken. Aan haar vertelt Alex in een raamhandeling zijn levensverhaal. Ook het rijkeluiszoontje Rüdiger, een ex van Sonja, is een kleurrijke figuur. Hij heeft zijn studie laten sloffen en belandt uiteindelijk in een woongroep van kunstenaars ergens op een boerderij in de provincie. Vreemd eigenlijk: een roman waarvan de bijfiguren meer indruk maken dan de hoofdpersonen.

Peter Stamm: Zeven jaren. (Sieben Jahre) Uit het Duits vertaald door Gerrit Bussink. De Arbeiderspers, Utrecht; 210 blz. euro 19,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden