Zappa en zielsverwanten

KLASSIEK

Ensemble musikFabrik *****

Aan sommige concerten hangt het Muziekgebouw aan 't IJ het label 'geheimtip', zo van: niet te missen. Het programma 'Zappa en zielsverwanten' kwam aan deze belofte ruimschoots tegemoet.

Waarom zou je een stuk van vijf minuten slechts één keer spelen als je daarvoor een meterslange batterij slagwerkinstrumenten op moet stellen? Ensemble musikFabrik programmeerde 'Ionisation' van Edgard Varèse daarom twee keer, en roffelde in de herhaling met nog meer passie door het geloei van de sirenes - voorgeschreven in de partituur - heen.

Tweemaal 'Ionisation'; dat gebeurde natuurlijk eveneens om Frank Zappa in te leiden. Het eerste plaatje dat deze Amerikaan hoorde, bevatte het slagwerkstuk van Varèse, en vormde een enorme bron van inspiratie voor hem. Varèse bleef een voorbeeld, net als andere destijds actuele componisten die het experiment opzochten in hun werk.

MusikFabrik rockte erop los. Band in het midden, lustige strijkers erbij, en daar ging Zappa's 'The Black Page' met 'The Easy Teenage Amsterdam Version'. Ruig, ritmisch en vrij: het dak ging eraf bij de musici uit Keulen, van wie slagwerker Dirk Rothbrust een hoofdrol vervulde.

En hij had toch echt maar twee handen, de marimbaspeler van musikFabrik: een acrobaat achter zijn instrument die in Zappa's 'RDNZL' van links naar rechts en omgekeerd al die houtjes bespeelde in een razend tempo. De jazzy Zappa, net als in 'Echidna's Arf (of You)' en 'Don't You Ever Wash That Thing?'. Scheepstoeter in de aanslag.

Wat leek Varèse dan opeens braaf, naast deze experimentele rock, deze ontembare muzikale energie, of John Cage, bijna zoet. Maar ook steengoed uitgevoerd, zoals 'Amores' op een vleugel die schor klinkt in het ene register en als het getingeltangel van een speelgoedpianootje in het andere: kleur en ritme op poëtische wijze verkend.

Even kijken, nou, dan zetten we deze plaat maar eens op; Cage laat het aan de musici over wat ze op de draaitafel leggen in zijn stuk 'Credo in US' voor slagwerk, geprepareerde piano, radio en grammofoonplaat. Het werd de Vijfde symfonie van Sjostakovitsj die wijs mengde met de conservenblikken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden