Zambia wil met mijnbouwbelasting de begroting dichten, maar bedrijven waarschuwen voor leegloop

Kopermijnwerknemers in Konkola wachten tot ze naar beneden gaan, om ondergronds te werken. Beeld Reuters, Salim Henry

De belastingdruk voor mijnbedrijven in Zambia is na invoering van nieuwe belastingregels de hoogste ter wereld. De regering weigert in te binden.

Het is een heikel punt deze week op de African Mining Indaba in Kaapstad, de grootste mijnconferentie van Afrika: de nieuwe belastingregels voor de mijnsector die Zambia per 1 januari invoerde. Zambia verhoogde onder meer de staatsroyalty’s op gewonnen mineralen met 1,5 procentpunt. Er staat voor later dit jaar ook nog een vervanging van de btw door een hogere verkoopbelasting gepland voor de mijnindustrie.

Mijnreuzen als First Quantum Minerals, Vedanta Resources Glencore en Barrick Gold protesteren al maanden tegen dit nieuwe beleid. First Quantum Minerals kondigde zelfs aan 2500 banen te moeten schrappen. Toch wil de Zambiaanse minister van financiën, Margaret Mwanakatwe, van geen wijken weten. “Er bestaat geen ruimte voor nieuwe onderhandelingen, want de wet is al goedgekeurd door het parlement”, zei ze dinsdag in de wandelgangen van de conferentie tegen persbureau Bloomberg. “En we willen ons beleid niet voortdurend veranderen. We willen stabiel beleid dat ervoor zorgt dat de overheid een eerlijk deel van de mijnopbrengsten ontvangt.”

Schuldencrisis

Mwanakatwe heeft in feite ook weinig keus. Door stijgende schulden worstelt de regering van Zambia sinds het dalen van de mondiale grondstofprijzen in 2011 met een groeiende schuldencrisis. Die is inmiddels zo ernstig dat het Internationaal Monetair Fonds (IMF) vorig jaar zelfs zijn gesprekken met het land over een financieel hulppakket staakte. De organisatie bestempelde de schulden van Zambia als onhoudbaar. Mwanakatwe heeft dus echt dringend extra inkomsten nodig.

De Zambiaanse Chamber of Mines waarschuwde rond kerst echter dat de nieuwe belastingen 58 procent van kopermijnen in het land verliesgevend maken.

Volgens berekeningen van deze belangenvereniging voor mijnbedrijven zorgen de nieuwe regels er voor dat de belastingdruk voor mijnbedrijven in Zambia nu hoger is komen te liggen dan in alle elf andere belangrijke mijnlanden in de wereld die zij onderzocht: hoger dus dan die in bijvoorbeeld Australië, Zuid-Afrika, Chili of Congo.

“Het gaat leiden tot een verlies aan productie, investeringen, werkgelegenheid, en ook aan opdrachten aan toeleveringsbedrijven in andere delen van ons land”, stelde voorzitter Goodwell Mateyo. Zijn voorspelling is dat de komende drie jaar zevenduizend banen in de mijnsector verloren gaan. Daar bovenop kunnen nog 14.000 indirecte mijnbanen verdwijnen.

Afhankelijk

De Zambiaanse overheid hoopt echter dat haar belastinginkomsten uit de mijnsector dit jaar stijgen van 700 miljoen tot ruim 1,1 miljard euro. Analisten van JPMorgan betwijfelen dat. Als de mijnproductie in het land wordt teruggeschaald vanwege de hogere belastingen, bestaat zelfs de kans dat de inkomsten voor de overheid teruglopen, voorspelde de bank.

Zambia is economisch sterk afhankelijk van de mijnsector. Te afhankelijk, volgens oud-bankier en econoom Seth Mukwevho. Maar liefst 70 procent van Zambia’s inkomsten in buitenlandse valuta komt uit de mijnsector. “De lage koperprijs van de laatste jaren heeft het land gedwongen steeds meer geld bij te lenen”, legt hij uit. De schuld van Zambia is volgens zijn onderzoek tussen 2011 en 2018 met maar liefst 300 procent gegroeid als aandeel van het bruto nationaal product (bnp). De Zambiaanse overheid zelf is schimmig over de hoogte van haar schulden.

Lees ook:

Mijnsluitingen: goed voor het milieu, maar slecht voor de vrouwen

Door het verbod op kleinschalige mijnbouw zitten meer dan een miljoen Ghanezen zonder werk en inkomen. Vooral voor vrouwen, die al slechter af zijn dan mannen, heeft de ban grote gevolgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden