Zalig samen om niks over niks

Het idee erachter is 'heel simpel', zegt hij. ,,Van mijn generatie is bijna iedereen nog naar de kerk geweest. Tot je zestiende, zeventiende, dan hield je op. In God kon je toch niet met goed fatsoen geloven. Wij willen God weer gebruiken, niet als alfa en omega, maar als inspiratiebron.''

Elma Drayer

Daarom houdt Rini Biemans (40) morgen in Rotterdam een 'dienst voor ongelovigen', in een heuse kerk. ,,Want zo'n gebouw geeft toch wel iets heel bijzonders.'' Op de website staat het zo: ,,Samen, ergens bijhoren, een warm nest. Het maakt niet uit waarbij. Een gemeenschapsgevoel. Die gelukzalige glimlach op het gezicht, om niks, over niks, maar samen!''

Biemans werkte twee jaar als arts, na 'filosofische omzwervingen' werd hij kunstenaar. Het is de derde keer dat hij dit 'project' uitvoert. De eerste dienst noemde hij nog gewoon 'viering', de tweede kreeg de titel 'fris geloven met verse dogma's', maar pas nu het 'dienst voor ongelovigen' heet, trekt het alom aandacht. Zevenduizend gulden subsidie gaf Rotterdam Culturele Hoofdstad, vermoedelijk aangemoedigd door het succes van 'Preken voor andermans parochie'. De rest past de kunstenaar uit eigen zak bij. ,,Geloof is weer een topic'', zegt Biemans. ,,Misschien heeft het iets met 11 september te maken?''

Vooraf is niet precies te zeggen hoe de dienst uitpakt. ,,Dat weet je bij een performance ook nooit. Het is echt: God zegene de greep.'' Vaststaat dat de samenkomst de gebruikelijke liturgie kopieert, maar dan anders. De lezing zal uit de krant van gisteren zijn, het preekthema is nog onbekend, de belijdenis ('een heel nonchalante tekst') belijdt dat wij geloven, maar het niet zeker weten, en de liederen kun je nu al downloaden vanaf de website. ,,Kunnen mensen vast thuis oefenen.''

Eén liedtekst luidt: ,,Want niemand is toch uitverkoren, niemand heeft een streepje voor''. Ook klinkt: ,,Ironie is onze vijand. Ironie maakt alles kapot. We zeggen weg, weg, weg met ironie.'' En: ,,Respect, respect, verenig u zelf in een open structuur van barmhartigheid''.

En dit alles op musical-achtige melodieën. ,,Dat is de bedoeling'', zegt Biemans. ,,Je moet een algemeen publiek behagen, het moet herkenbaar zijn. Als het zwaar was, kreeg ik allemaal ernstige mensen in de kerk. En dat wil ik niet.''

De Bijbel blijft de hele dienst ongenoemd, maar dat kan de volgende keer veranderen. ,,Misschien komen we dan wel met een compleet andere interpretatie. Dat de hemel niet hierna is, maar hiervoor.''

Biemans, zelf rooms-katholiek grootgebracht, vindt het 'achterhaald' om jezelf boven religie verheven te voelen. ,,Geen enkele intellectueel neemt geloven nog serieus. Wij wel. Zeggen dat God bestaat is een geloof, zeggen dat hij niet bestaat óók. Godloochenaars zijn net zo erg als gelovigen. Wij laten het bestaan van God in het midden.''

Mensen, zegt hij, zijn nu eenmaal spirituele wezens. En alle ongelovigen zijn ten diepste twijfelaars. ,,Dat merk je als je met ze doorpraat. Ikzelf geloof tachtig procent van de tijd niet. In die andere twintig procent praat ik af en toe met God. Of denk ik: zou God dit wel goed gevonden hebben? Een beetje bidden toch. Maar dat kun je nergens kwijt. Je zou een wereldser discours moeten hebben waarbinnen die spiritualiteit aan de orde kan komen.''

Hebben we daar de vrijzinnigen niet voor? Nee, vindt Biemans. ,,Dat is toch een traditie binnen een traditie, en zij gebruiken God als leidraad. Het gaat ons om een spirituele kijk op het bestaan. Nu heb je buiten de kerk alleen het humanisme of het materialisme. Wij willen het mysterieuze onderkennen. De christelijke nederigheid tegenover het mysterie -die ik prachtig vind- willen we combineren met een intellectuele, down-to-earth houding. Iets voor ziel én lichaam.''

Hoopt Biemans dat de dienst voor ongelovigen het begin is van een nieuwe beweging? ,,Ik ben maar een gewone kunstenaar'', zegt hij. ,,Daar heb ik ook helemaal geen tijd voor. Maar ik wil wel graag dat we serieus genomen worden. Dat er discussie ontstaat. Ik wil niet overtuigen, ik wil dat mensen na afloop zeggen: leuk! En daarna lekker de kroeg ingaan.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden