AnalyseStaakt-het-vuren Jemen

Zal corona de doorbraak blijken die de oorlog in Jemen nodig had?

Verpleegkundigen in een ziekenhuis in Sanaa, de hoofdstad van Jemen, worden door de WHO getraind in het gebruik van een beademingsmachine, ter voorbereiding van een mogelijke corona-uitbraak. Beeld REUTERS

Saudi-Arabië legt in Jemen de komende twee weken de wapens neer. Als dit staakt-het-vuren het houdt, is dat vooral omdat alle partijen een corona-uitbraak vrezen. 

Secretaris-generaal António Guterres van de Verenigde Naties vraagt er al weken om, en nu lijkt Saudi-Arabië er eindelijk gehoor aan te geven: de komende twee weken legt de coalitie die in Jemen tegen de Houthi-rebellen strijdt de wapens neer.

Het bestand werd woensdagavond aangekondigd, en ging donderdagmiddag om twaalf uur in. Het moet ervoor zorgen dat het door oorlog verscheurde land zich kan concentreren op het voorkomen van een corona-uitbraak.

In Jemen werd vrijdagochtend het eerste coronageval bevestigd. Hulporganisaties in het gebied zijn als de dood dat het zou kunnen leiden tot een grootschalige uitbraak. Tijdens de oorlog hebben verschillende partijen aanvallen uitgevoerd op ziekenhuizen en gezondheidsklinieken. Nog maar de helft van de medische faciliteiten is in gebruik. Die kampen bovendien met tekorten aan personeel, medicijnen en elektriciteit. 

Motivatie voor staakt-het-vuren

Na vijf jaar oorlog is Jemen niet in staat om Covid-19 het hoofd te bieden. Sinds het begin van de coronacrisis gaan daarom steeds vaker stemmen op voor een staakt-het-vuren. Ondanks mooie woorden van alle strijdende partijen veranderde er tot nu toe maar weinig. 

Toch denkt arabist en Jemen-expert Laila al-Zwaini dat de motivatie om het staakt-het-vuren dit keer vol te houden weleens veel groter zou kunnen blijken dan bij eerdere pogingen.

“Dat heeft alles te maken met het coronavirus, dat ook Saudi-Arabië heel hard treft”, zegt ze. Saudi-Arabië zette onder leiding van kroonprins Mohammed bin Salman de laatste jaren in op toerisme, maar het koninkrijk krijgt nu harde economische klappen te verwerken omdat pelgrimsoorden Mekka en Medina gesloten zijn. “De oorlog in Jemen kost Saudi-Arabië ongelooflijk veel geld”, zegt Al-Zwaini. Geld dat op dit moment nodig is voor de eigen economie.

Vrede zonder gezichtsverlies

Saudi-Arabië wil dus graag een uitweg uit de oorlog vinden, denkt Al-Zwaini. En met de coronacrisis en de oproep van Guterres om het vechten te staken, heeft het land een mogelijkheid om dat te doen zonder gezichtsverlies te lijden. Al-Zwaini: “Eerder was het zo: wie de eerste stap zou zetten richting een staakt-het-vuren, zou door zichzelf én door de andere partij worden gezien als verliezer. Nu, tijdens een wereldwijde coronacrisis, zie je dat de partij die de eerste handreiking doet juist wordt gezien als de partij die goed doet.”

De vraag blijft natuurlijk of ook de Houthi’s bereid zullen zijn de gevechten te staken. Ze hebben tot nog toe niet gereageerd op het bestand dat Saudi-Arabië afkondigde, maar zowel uit de provincie Marib als de havenstad Hodeida kwamen woensdagnacht nog berichten over beschietingen, vermoedelijk door rebellen. Tegelijkertijd publiceerde Mohammed Ali al-Houthi, een hoge Houthi-ambtenaar, woensdagavond op Twitter ook een eigen acht pagina’s tellend plan voor het beëindigen van de oorlog.

Misschien dat een gezamenlijke vijand ervoor kan zorgen dat de groepen voor één keer zullen samenwerken om het coronavirus te bestrijden. Maar zelfs als dat lukt, zal de eensgezindheid niet blijvend zijn. “Je hebt een Arabisch gezegde dat hierover gaat”, zegt Al-Zwaini, “Ik tegen mijn broer, mijn broer en ik tegen mijn neef, onze neef en wij tegen de rest van de wereld.”

Coronavirus teistert Saudische koninklijke familie

Ruim een maand nadat Saudi-Arabië de eerste coronabesmettingen meldde, heeft het virus ook de koninklijke familie bereikt. De gouverneur van Riyadh, prins van het koninklijk huis van Saoed, werd met Covid-19 opgenomen op de intensive care.

In totaal zouden volgens de New York Times maar liefst 150 leden van de koninklijke familie het virus al hebben opgelopen. Koning Salman bin Abdoel en de regerende kroonprins Mohammed bin Salman hebben zich buiten de hoofdstad teruggetrokken om niet zelf ook ziek te worden. In Saudi-Arabië zijn inmiddels bijna drieduizend mensen besmet geraakt, 41 mensen overleden aan de ziekte.

Lees ook: 

In Jemen zijn vier miljoen ontheemden, maar een grote hulpactie is er niet

De VN waarschuwden vorige week voor een escalatie in de oorlog van Jemen die nu al bijna vijf jaar duurt. De Nederlandse ambassadeur, die vorige maand een bezoek aan Jemen bracht, rapporteert somber. ‘Het uitvoeren van akkoorden gaat langzaam.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden