Zachte krachten

Het was een loodzware week. Een week waarin ik begon te twijfelen aan het waarheidsgehalte van het prachtige gedicht van Henriette Roland Holst. Voor wie het even ontschoten is, de eerste strofe:

De zachte krachten zullen zeker winnen

in 't eind - dit hoor ik als een innig fluistren

in mij: zoo 't zweeg zou alle licht verduis-tren

alle warmte zou verstarren van binnen.


Die zachte krachten, wat zijn ze? Waar zijn ze? Wie draagt ze nog uit? Kunnen ze ooit de ruimte krijgen om te overwinnen, als ze eigenlijk niet meer lijken te bestaan?

Eind vorige week maakte ik van dichtbij het drama rond de zelfgekozen dood van schrijver Anil Ramdas mee. Iemand die, weliswaar in vinnige bewoordingen, juist vocht voor de zachte krachten. Iemand die niets liever wilde dan mensen verheffen, die vocht voor de zachte kracht genaamd beschaving. Het werd hem te veel en hij verdween vrijwillig van het strijdtoneel.

De parallel met die andere strijder voor de zachte krachten kan niemand zijn ontgaan. Ook Job Cohen koos ervoor de arena te verlaten, zij het op een minder dramatische manier. Het pleidooi van beiden, hoewel verschillend gebracht, kwam op hetzelfde neer: een afkeer van de verruwing, het besef dat de ene mens het zich niet kan veroorloven de andere uit te sluiten, een diep gevoel van empathie.

Je kunt het ze nauwelijks kwalijk nemen, dat ze hun podia verlieten. Henriette Roland Holst hoorde de zachte krachten nog in haar fluisteren. Ramdas en Cohen probeerden ze te vertalen naar het grotere publiek. Maar het publiek wenst slechts z'n eigen gebrul te horen. Zachte krachten zijn voor slappelingen. De mensen die ze uitdragen meelijwekkende figuren, hooguit goed voor wat snerend vermaak.

Die mag je ongestraft aan de schandpaal nagelen, bespotten of simpelweg negeren. Fatsoen en beschaving zijn voor de grote massa niet sexy genoeg. Henk Westbroek verwoordde dit treffend op Twitter: "Als Job Cohen zoals zijn partijgenoten alom beweren 'te fatsoenlijk' was, zeggen ze stilzwijgend dat onfatsoen voor electoraal gewin oké is."

Zelfs het basale respect voor de doden is sommige mensen vreemd. Zowel op het web als in deze krant bij monde van Sylvain Ephimenco zijn de meest vuige reacties op het overlijden van Ramdas te vinden.

Zo kon het dus gebeuren dat het licht in beide heren doofde. Licht heeft een oppervlak nodig dat kan reflecteren. Is dat er niet, dan merkt niemand de straling nog op. De warmte die van de straling uit kan gaan, wordt door niemand meer gevoeld. De overwinning van de zachte krachten is blijkbaar nog lang niet in zicht.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden