Zaak-Thoenes niet bij Tribunaal

JAKARTA - Indonesië is, in tegenstelling tot pas gedane beloftes aan de Verenigde Naties en Nederland, niet van plan om de moord op de journalist Sander Thoenes te laten berechten door het Oost-Timor Tribunaal. Bij voorkeur wil Indonesië de zaak laten behandelen door een rechtbank in een afgelegen provinciestad.

Dat zeggen goedgeïnformeerde bronnen bij het openbaar ministerie in Jakarta. ,,Wij overwegen de zaak door te verwijzen naar de rechtbank in Kupang, de hoofstad van de provincie West-Timor'', zegt onder anderen Bactiar Farhry Nasution, topman van het openbaar ministerie. ,,Er is trouwens nog weinig bewijs.''

Afgelopen week werden in Jakarta de eerste rechters van het Oost-Timor Tribunaal beëdigd. Tegen Nederlandse diplomaten herhaalde Indonesië nog eens eerdere beloftes dat de zaak-Thoenes door dit tribunaal zal worden behandeld. Maar de zaak stond niet op de lijst met zaken die de voorzitter van het tribunaal vrijgaf.

Sander Thoenes werd in september 1999 doodgeschoten in de Oost-Timorese hoofdstad Dili. De verslaggever van de Financial Times en Vrij Nederland kwam op reportage een terugtrekkend bataljon van het Indonesische leger tegen. Een ex-militair heeft gezegd dat het bataljon die dag de opdracht had om te schieten ,,op alles wat bewoog''.

Zowel Nederland als de Verenigde Naties beschouwen het dossier als een 'testcase'. In de zaak-Thoenes zijn, anders dan in andere zaken over mensenrechtenschendingen in Oost-Timor, álle verdachten militairen.

Er ligt een VN-rapport met uitgebreid bewijsmateriaal, mede opgesteld door Nederlandse rechercheurs.

In Den Haag zegt het ministerie van buitenlandse zaken er nog steeds van uit te gaan dat de zaak ,,voor het Tribunaal zal dienen. Wij blijven ons ervoor inzetten dat de zaak als een van de eerste behandeld zal worden.'' Daarop had Nederland wel gehoopt. Afgelopen 2,5 jaar is achter de schermen veel druk op Indonesië uitgeoefend.

Die inspanningen leken beloond te worden. Staatssecretaris van handel Ybema, onlangs op een handelsmissie in Jakarta, besprak de zaak met de Indonesische minister van buitenlandse zaken. De Verenigde Naties zetten hun topman Despouy in, voorzitter van de VN-mensenrechtencommissie. Die wist 23 januari in een onderhoud met de Indonesische procureur-generaal Rachman de belofte af te dwingen dat de moord op Thoenes wordt berecht.

Mensenrechtenorganisaties in Indonesië zijn verontwaardigd. ,,Deze zaak is een van de best gedocumenteerde in het land. Stevig voorbereid door de Nederlandse agenten. Als de rechter hun rapport accepteert, hoeft hij alleen nog maar de verdachten op te roepen. Justitie houdt Nederland voor de gek'', zegt mensenrechtenactivist Munir, secretaris-generaal van de Nationale Mensenrechtencommissie Komnasham.

,,Geen van de verdachten zal worden voorgeleid, omdat dit de enige zaak is waarin ze de schuld zelfs niet in de schoenen van milities kunnen schuiven. We lopen bij justitie overigens niet alleen stuk in deze zaak, maar ook in de andere vier mensenrechtenzaken die het Timor Tribunaal gaat behandelen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden