Zaak-Robert M. is een test voor de rechtsstaat

In het algemeen waren de media terughoudend, vindt het OM

Ruim vierduizend hatemails hebben de advocaten Tjalling van der Goot en Wim Anker gekregen in de anderhalf jaar dat zij Robert M., de hoofdverdachte in de Amsterdamse zedenzaak, als raadsman bijstaan. Van der Goot zegt in het jongste nummer van het Advocatenblad dat hij wel wat gewend was aan scheldpartijen vanuit de onderbuik van de samenleving. Deze golf verwensingen overtreft echter alle voorgaande.

Van der Goot zegt meer dan ooit te moeten uitleggen wat de positie is van de advocaat. Zo vaak dat hij het gevoel heeft dat hijzelf in het verdachtenbankje zit. Nee, de advocaat is er niet om de daden van M. te bagatelliseren of recht te praten. Iedereen heeft in de rechtsstaat Nederland recht op een goede verdediging. Blijkbaar minus een, en dat is Robert M, zo stelt Van der Goot.

De reacties op de zaak M. zijn inderdaad van een ongekende omvang. Op internet wordt de verdachte van misbruik van 67 zeer jonge kinderen opknopen aan de hoogste boom toegewenst. Is hier sprake van een volksgericht? De in Letland geboren M. werd soms afgeschilderd als het monster van Riga. Is er sprake van een trial by media, een proces dat buiten de rechtszaal wordt gevoed met informatie van OM of politie? Is dat het geval dan zou er sprake zijn van een oneerlijk proces. Ongetwijfeld zullen Van der Goot en Anker in het belang van M. in hun pleidooi (maandag 16 april) de maatschappelijke reacties verwerken. Al was het maar om de nu geëiste maximum straf van 20 jaar naar een lager niveau te dirigeren.

Een dergelijk verweer gaat volgens het Openbaar Ministerie echter niet op. De media-aandacht voor het proces is groot geweest en is dat nog, maar niet buiten proporties. Ja, zo stelt het OM in het deze week gehouden requisitoir, er zijn uitwassen geweest: Er was een enorme nieuwsgierigheid. Er werden feiten tot nieuws verheven die dat niet verdienden. Er waren speculaties en ongevraagde deskundige adviezen. Maar over het algemeen zijn de media terughoudend geweest, vindt het OM.

Sinds eind december 2010 het onderzoek naar het misbruik begon te lopen, heeft het OM steeds een afweging moeten maken tussen het recht van de verdachte en het maatschappelijk belang. Dat leidde tot ongebruikelijke stappen. Zo werd een foto van M. verspreid zonder balkje over de ogen. Zijn privacy werd geschonden teneinde ouders gerust te stellen dat het niet om hun kinderdagverblijf ging of om hun oppas. Met het tonen van de foto kon ook snel getraceerd worden wie mogelijk wel slachtoffer was geworden. Dat de zaak M. direct leidde tot verscherpte controles op kinderdagverblijven is een logische reactie, maar geen inbreuk op M.'s recht op een eerlijk proces. En datzelfde vindt het Openbaar Ministerie over de direct gestarte discussie in de politiek over het spreekrecht van de ouders. Wellicht dat het een regel van fatsoen is als politici zich tijdens een lopende zaak van commentaar onthouden, maar dat wil volgens het OM niet zeggen dat bestuurders en politici niet mogen reageren als zich via een rechtszaak een maatschappelijk probleem in volle omvang aandient.

In het onderzoek naar misbruik van zeer jonge kinderen, bestuurlijk zelfs gekwalificeerd als een ramp, zijn vele ongebruikelijke stappen gezet. Als half mei de meervoudige strafkamer van de Amsterdamse rechtbank een oordeel velt over M. en zijn echtgenoot Van O. geeft het ook een oordeel of die ongebruikelijke stappen volgens de regels van de rechtsstaat zijn gezet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden