Zaak-Andreotti doet bloed regering koken

ROME - De Italiaanse politiek heeft vol ongeloof en woede gereageerd op de veroordeling tot 24 jaar gevangenisstraf van oud-premier Giulio Andreotti wegens de moord op een journalist. De man die zeven keer regeringsleider was is zo'n beetje de enige die kalm blijft. ,,Mijn bloeddruk is vanochtend gemeten en niet gestegen'', zei de 83-jarige Andreotti gisteren tegen de meute journalisten die hem voor zijn appartement opwachtte.

Pauline Valkenet

Andreotti zou in 1979 maffiosi de opdracht hebben gegeven om de journalist Mino Pecorelli te vermoorden omdat die belastende informatie over hem zou hebben gehad. Drie jaar geleden werd de christen-democratische oud-premier nog vrijgesproken. Hij gaat nu in hoger beroep en zal -waarschijnlijk jarenlang- lijdzaam de definitieve uitspraak afwachten. Tot dan is hij een vrij en, vooralsnog, onschuldig man.

Het koele commentaar van de ex-premier staat in schril contrast met dat van de huidige premier. Silvio Berlusconi, die zelf terechtstaat wegens corruptie en geknoei met de boekhouding, grijpt de veroordeling van Andreotti aan om het justitiële apparaat er weer eens flink van langs te geven. ,,Veroordelingen en vrijspraken wisselen elkaar af, zonder enige logica'', zegt Berlusconi. Hij heeft, in tegenstelling tot collega's in andere delen van Europa, geen moeite met het openlijk becommentariëren van een gerechtelijke uitspraak. De premier maakt justitie uit voor ,,een stelletje hardnekkige partizanen dat zonder scrupules mensen het recht op een eerlijk proces ontneemt''.

Berlusconi voert, sinds zijn aantreden vorig jaar, fel strijd tegen het justitiële apparaat dat vol partijdige mensen zou zitten die hun eigen politieke agenda hebben. Nu Andreotti, tegen alle verwachtingen in, schuldig is bevonden, zal Berlusconi zich in zijn mening gesterkt voelen.

En hij niet alleen. Ook de christen-democraten in zijn regering, normaal gesproken gematigd en wars van extreme uitspraken, zijn het oorlogspad ingeslagen. Ze hebben het over een 'waanzinnige politieke uitspraak' die erop gericht zou zijn om christen-democraten de grond in te boren door ze gelijk te stellen met maffiosi. Berlusconi zal dan ook niet veel moeite hebben om de christen-democraten, ook die van de centrum-linkse oppositie, mee te krijgen in zijn campagne om het justitiële apparaat te hervormen.

Een belangrijk onderdeel van die 'hervorming' is al rond: beklaagden kunnen sinds kort hun strafzaak laten verplaatsten naar een andere stad als ze vermoeden dat hun rechters partijdig zijn. Verder wil Berlusconi gaan voorkomen dat officieren van justitie en rechters nog langer van de ene rol in de andere kunnen stappen.

Maar de veroordeling van Giulio Andreotti maakt meer los. Opnieuw werpt de vraag zich op of mensen wel voor het gerecht gesleept mogen worden op basis van het feit dat een spijtoptant van de maffia die mensen van het een of ander beticht. Want hoe betrouwbaar zijn die criminelen? In het geval van Andreotti gaat het om de maffiabaas/spijtoptant Masino Buscetta. Die vertelde in 1993 aan de magistraten dat de maffioos Tano Badalamenti hem had verteld dat Cosa Nostra de journalist om het leven had gebracht om Andreotti een plezier te doen.

Drie jaar geleden achtten de rechters die Andreotti in hun rechtszaal hadden het niet bewezen dat Badalamenti de waarheid sprak, de rechters die zich nu over de zaak bogen geloofden dat kennelijk wél.

De meeste magistraten die zich dag en nacht met de maffia bezig houden beweren dat het gebruik van spijtoptanten, hoewel riskant, de enige manier is om erachter te komen wat nou werkelijk de banden zijn (geweest) tussen de Italiaanse politiek en de geheime Siciliaanse organisatie. Maar veel van de huidige machthebbers in Italië verzetten zich daartegen.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden