Yuko is slachtoffer van een politiek testament

Met de verkiezingen voor het Lagerhuis voor deur wordt Yuko, de dochter van wijlen premier Keizo Obuchi, als een heilige maagd van dorp tot dorp gevoerd. Ze heeft niets te vertellen, haar politieke loopbaan is een erfenis.

Haar ingestudeerde toespraak had 28 seconden moeten duren. Maar ze is vanochtend niet op dreef en vergeet de helft van haar tekst. Haar trillende meisjesstem werkt ook al niet mee. In 19 seconden is ze klaar, nadat ze iedereen op het fabrieksterrein een schitterende 21e eeuw heeft beloofd, de Japanse vrouwen een vredige werkomgeving en hun kinderen een mooie opvoeding, mits zij in het Lagerhuis wordt gekozen.

De dochter van wijlen premier Keizo Obuchi, bezig met haar eerste verkiezingscampagne, vertedert het publiek met haar plankenkoorts. Zes dozijn fabrieksarbeiders in gebroken groen uniform luisteren welwillend naar Yuko Obuchi (26). Ze drukt ze allemaal de hand, wat een aantal van de geuniformeerden duidelijk niet prettig vindt. In Japan geef je mekaar nu eenmaal nooit een hand. Maar parlementskandidaat Yuko Obuchi buigt bij elke handdruk zo diep dat ze de verbouwereerde arbeiders telkens bijna een kopstoot geeft.

Yuko holt naar haar luidsprekerwagen terug. Een medestander roept de verzamelde arbeiders op gauw een lijst te tekenen, waardoor ze zich officieel registreren als ondersteuners van de conservatieve Liberaal-Democratische Partij (LDP). Die LDP schuift in deze achterhoek van de Gunma-provincie de jeugdige Obuchi-dochter naar voren als Lagerhuis-kandidate. Die handtekening is duur. Het kost de arbeiders 5000 yen (zo'n 110 gulden) per persoon Yuko officieel te mógen steunen.

Als Yuko's Nissan-busje in beweging komt, schalt de verbale beloning door de vier luidsprekers op het dak: 'Yuko Obuchi, Yuko Obuchi zegt u dank voor de 5000 yen! Voor een glansrijke toekomst, Yuko, Yuko Obuchi!' De verkiezingskaravaan rijdt langs rijstvelden en scheefgezakte houten boerderijtjes. ,,We liggen 16 minuten voor op ons schema'', zegt de tevreden dorpspoliticus die hier de campagne van Yuko in goede banen leidt.

,,Ze is een geweldige kandidate, ze heeft uitstraling. Ik voorzie voor zondag een grote overwinning.'' Het is geen loze grootspraak van de dorpspotentaat. De dochter van de premier 'erft' vrijwel zeker het aartsconservatieve kiesdistrict van haar overleden vader. Van oppositie is hier namelijk nauwelijks sprake. Alleen de communisten, de zwakke socialisten en een liberale splinterpartij hebben het gewaagd tegenkandidaten in deze uithoek van Gunma op te stellen. De belangrijkste oppositiepartij in het parlement, de Minshuto, de Democratische Volkspartij, heeft niet eens die moeite genomen. De dorpspotentaat met zijn witte handschoentjes is eigenlijk verontwaardigd dat hier überhaupt tegenkandidaten durven op te treden. ,,Vroeger waren de socialisten bij ons niet eens georganiseerd!''

De schreeuwwagen, met voorin de zwaaiende Yuko, rijdt tetterend over alle wegen en weggetjes die deze glooiende streek telt. Yuko hangt ver uit het autoraam. Zo schudt ze de handen van hoogbejaarde boeren en boerinnen. Nabij een autoreparatiewerkplaats ('more beautiful and safety advisor' staat in rammelend Engels op de verrotte pui) stapt Yuko uit. Haar toespraak voor de glunderende aanhangers duurt hier al wat langer: bijna 25 seconden. Ze belooft ditmaal niet alleen een schitterende nieuwe eeuw maar ook een strijd tot de allerlaatste snik. Het applaus klinkt als een braadpan met spettend vet.

Wanneer de karavaan bij een shinto-heiligdom aankomt, waar de goden wordt verzocht zich electoraal achter Yuko te scharen, wurmt een journalist zich door het gedrang der aanhangers. ,,Nee, geen interviews'', roept de secretaris van Yuko. ,,Niemand mag haar interviewen. Nee, we maken voor niemand een uitzondering.'' Yuko Obuchi is zo nieuw in de politiek, dat ze nog geen uitgesproken meningen heeft, geeft de secretaris toe. En ze moet uit de buurt gehouden worden van het cynisme van de Japanse media.

Een Japanse journalist die Yuko Obuchi al dagen achtervolgt, klaagt. ,,Over hoe ze die schitterende toekomst wil bereiken, rept ze met geen woord. Maar daarin is mejuffrouw Obuchi niet uniek, hoor'', meent hij. ,,Want er zijn nauwelijks Japanse politici met uitgesproken ideeën.''

De onbedorven bakvis wordt in de luwte gehouden. Als de heilige maagd wordt ze door de provincie gereden, met de verdorven en duivelse pers op veilige afstand. Haar nietszeggendheid, haar frisse gezicht en haar populaire vader zijn de drie pijlers waarop haar campagne leunt. Een aanhanger bij het shinto-heiligdom grijpt de microfoon. ,,Van haar vader dacht niemand dertig jaar geleden dat hij ooit premier zou worden! Over dertig jaar wordt zijn dochter de eerste vrouwelijke premier van Japan! Ik hoop dat ik dat mag meemaken, al zal ik dan de honderd zijn gepasseerd!'' Gelach en geklap.

Na deze inbreng wordt de man terzijde genomen en gevraagd waarom Yuko Obuchi eigenlijk is gekandideerd en niet iemand anders. De man glimlacht en zegt dan in vertrouwen: ,,Omdat haar broer het niet wilde doen en haar oudere zuster ongeschikt is. Yuko's broer heeft een gruwelijke hekel aan de politiek. Yuko lijkt nog het meest op haar vader, ziet u.''

Etsushi Tanifuji vindt de Japanse politieke situatie om te huilen. ,,Het is onbegrijpelijk dat kinderen de parlementszetels van hun overleden vaders erven'', klaagt de politicoloog. Het geval-Obuchi is zeker niet uniek. De vader van de huidige oppositieleider Yukio Hatoyama was minister van buitenlandse zaken. Opa Hatoyama was premier en overgrootvader was voorzitter van het vooroorlogse Hogerhuis. Vier generaties Hatoyama op rij namen sleutelposities in in het parlement.

,,Het recruteringssysteem van onze politieke partijen deugt niet'', zegt Tanifuji, hoogleraar aan de Waseda-Universiteit in Tokyo. De feitelijke vererving van parlementszetels betekent dat veel kneusjes, ongetalenteerde klunzen of in het beste geval klonen in de politiek verzeilen. Dit leidt tot politieke degeneratie. ,,Het is kwalijk en bedroevend'', vindt Tanifuji. ,,Met het voortduren van de economische recessie heeft Japan leiderschap bitter nodig -geestelijk, politiek én economisch leiderschap. Maar onze politici zijn niet in staat tot enig stuurmanschap.''

De vooraanstaande geleerde acht premier Yoshiro Mori het toonbeeld van een onbezielend doormodderaar. ,,Met dit soort politici die geen idee hebben hoe we uit de economische en maatschappelijke crises kunnen geraken, die zelfs geen enkel toekomstgericht idee hebben, met dit soort mensen moet Japan zich uit het moeras trekken. Volslagen onmogelijk'', oordeelt Tanifuji.

Tot overmaat van ramp voorziet hij het aanblijven van Mori als premier na de verkiezingen van komende zondag. De LDP en haar twee kleinere, conservatieve coalitiegenoten stevenen volgens de peilingen af op een overwinning. ,,Indien de LDP niet tientallen zetels verliest, kan Mori niet worden geloosd als premier'', vreest Tanifuji. Niettemin zijn deze verkiezingen 'erg belangrijk'. Want de kiezers staan voor een fundamentele keuze. ,,Deze verkiezingen bepalen de weg die Japan inslaat in de nieuwe eeuw.''

Uit Tanifuji's eigen electoraal onderzoek blijkt dat een kwart van de Japanners ware politieke verandering voorstaat. Deze ontevreden kiezers willen de vanouds oppermachtige LDP naar de sloop brengen. Daar staat een vrijwel even grote groep tegenover die alles bij het oude wenst te houden: dertig procent van de kiezers is gekant tegen elke verandering.

,,Tussen die twee kampen zie je een enorme groep mensen die wel verandering wil, maar geen drastische verandering'', zegt Tanifuji. Liefst veertig procent van het kiesvolk hoort bij 'deze aarzelaars en wankelmoedigen'. Die veertig procent stemgerechtigden, dat zijn veertig miljoen volwassen Japanners. ,,Zij weten een paar dagen voor de verkiezingen nog niet op wie ze zondag stemmen.'' Dat zegt veel over de aard van de Japanse stemmer, meent de politicoloog.

,,Japanners zijn in de kern zeer behoudend. Ze kijken vooral terug. Het zijn retrospectieve kiezers.'' Voor de meeste kiezers geldt dat ze het voorzichtige herstel van de economie niet in gevaar willen brengen. ,,Vooral geen risico's nemen, geen experimenten, denken veel van die aarzelende Japanners.'' Wilde keuzes zullen ze zondag dus niet maken. Zo zal de Communistische Partij, lange tijd een vergaarbak voor onderbedeelde ontevredenen, geen klinkende overwinning behalen.

De Japanse economie klapte tien jaar geleden elkaar. De feestvreugde van een ongekende voorspoed sloeg om in massale treurnis en een vermurwende existentievrees. Het ineenploffen van de economie viel samen met het einde van de Koude Oorlog, waardoor de internationale omgeving van het keizerrijk drastisch veranderde. ,,Alles, werkelijk alles veranderde radicaal. Alleen de Japanse politiek veranderde niet'', zegt Tanifuji. ,,Onze politieke lamheid verbijstert de kiezers.''

De dorpspotentaat in de LDP-karavaan van Yuko Obuchi bidt om stortregens voor de zondagse verkiezingsdag: ,,Dit is het Japanse regenseizoen. Hopelijk plenst het. Dan blijven de mensen die aarzelen thuis. Conservatieve stemmers zijn de best gemotiveerden! Die komen, weer of geen weer, altijd naar de stembus.'' Die uitspraak sluit naadloos aan bij het jongste verbale hoogstandje van premier Yoshiro Mori (LDP). Mori zei dat de twijfelaars zondag maar de hele dag in bed moeten blijven liggen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden