Ystad, voor badgasten en Wallanderfans

Het Zuid-Zweedse Ystad dankt zijn populariteit geheel aan Kurt Wallander, de tobbende inspecteur uit de boeken van Henning Mankell.

Voor welke toerist is Ystad de moeite waard? Voor fans van Henning Mankells inspecteur Kurt Wallander is het Zuid-Zweedse stadje uiteraard een bedevaartsoord. Dat begint al zodra men Malmö is gepasseerd en in het mooie glooiende landschap bijna elke minuut wel een oude – vaak ook verlaten – boerderij aantreft waar zonder enige moeite een lijk zou kunnen liggen.

De locaties van boeken en vooral films in het stadje zijn goed te bezoeken en vooral de sfeer geeft een extra kleur aan de Wallanderbeleving. De hardnekkige fan die nog meer tijd wil uittrekken kan bij de VVV of via internet ook nog een rijtje locaties buiten Ystad krijgen waar de boeken en de films spelen, zoals het dorp Löderup, de woonplaats van zijn vader waarmee Wallander een haat-liefdeverhouding heeft; en Svarte, het mooie kustplaatsje dat in de meest recente Zweedse films figureert als de nieuwe woonplaats van Wallander, met een huis pal aan het strand.

Ook liefhebbers van rustige stranden kunnen hun lol op: Ystad en omgeving bieden kilometers lang nog uiterst onontwikkelde stranden aan: los van een paar gekleurde badhokjes heeft het massatoerisme zeker buiten de zomervakantie nog niet toegeslagen. Wie daarnaast ook nog houdt van saunabezoek heeft het helemaal naar zijn zin in het badhotel.

Blijft over een dorp met fraaie vakwerkhuizen, een gemoedelijk centrum en een wat zuidelijke badplaatssfeer, atypisch voor de rest van Zweden. Voor niet-Wallanderfans is Ystad waarschijnlijk vooral interessant als daguitstapje vanuit Kopenhagen of Malmö; eventueel in combinatie met het mooie universiteitsstadje Lund. Van een Wallanderhype hebben deze bezoekers geen last in Ystad: de Zweden buiten de beroemdheid van deze boeken allerminst uit met bordjes in de trant van ’en hier was Wallander ook wel eens’. En ook voor niet-Wallanderfans is de reis naar het stadje toe, door de mooie heuvels van SkÃ¥ne, al aan te bevelen.

Wie niet van Wallander houdt, moet deze op zich doorsnee straat aan de rand van Ystad overslaan. Maar voor wie een of meer boeken gelezen heeft, is het heel speciaal om voor een van de appartementen te staan – huisnummers 10 en 11 – waar de inspecteur zoveel heeft meegemaakt: scheiding van zijn vrouw Mona, moeizame logeerpartijen van dochter Linda, lange piekeravonden over een moord met een fles drank, tot en met moordenaars die naar binnen sluipen omdat Wallander hen te dicht op het spoor komt. Maar nergens staan of hangen bordjes met verwijzingen naar de romanheld.

Dan maar meteen een locatie die heel weinig met Wallander te maken heeft: het Spahotel aan de Oostzee, negenhonderd meter uit het centrum gelegen. De enige link met Wallander zijn de opnamen in de film ’De kasteelruïnes’: de verschrikkelijke nouveau-riches die hun kinderen zo verwaarlozen doen hun yogaoefeningen in het saunagedeelte van het hotel, met een zwembad van waaruit men direct uitkijkt over de zee. Daarmee is meteen wel de mooiste plek van het hotel genoemd, want de saunagast kan vanuit de hitte zonder al te veel moeite even het strand oplopen, en zelfs de pier die bijna honderd meter de zee insteekt. Niks geen honderden toeristen, braadworst en housemuziek.

Wie niet van al die saunahitte houdt, kan ook prima terecht in dit hotel. De helft van de kamers heeft vrij uitzicht over de zee. Het restaurant is met loungebanken verrassend ruim opgezet. Vanuit hier loopt men zo het strand op, voor een glaasje wijn of om gewoon even uit te kijken over de rustige zee. Het eten in het hotel is niet verkeerd als men niet opnieuw het stadje in wil, maar ook niet uitzonderlijk. In het weekeinde is er wel livemuziek, waarbij de Zweden het ook erg leuk vinden om de pianist halverwege de avond een ’muziekquiz’ te laten leiden, een sympathiek initiatief dat bij Nederlanders ietwat ouderwets overkomt.

Het hotel stamt uit 1897 en het klassieke Spagedeelte is van buiten niet al te fraai verbouwd, maar de binnenkant doet weldadig aan en ook hier is de Zweedse glimlachservice altijd paraat.

De mooiste plek voor een Wallander-bedevaart is deze konditorei in het zuiden van Ystad, aan de rand van het winkelgebied. Het is hét koffietentje van de inspecteur in de boeken, waar hij regelmatig iets drinkt en tevens een ongezond broodje verorbert, dat het sluimerende schuldgevoel weer doet opspelen over zijn overgewicht en naderende diabetes. Fridjofs is een konditorei waar een gewone toerist niet snel zou gaan zitten. Het is onooglijk, heeft plastic tafels met kleedjes erop en bediening in uniform die stug achter de counter blijft staan wachten totdat men iets bestelt. Kortom, Fridjofs heeft nog een spoor van het ouderwetse Zweden waar Wallander nog zo aan hecht. Sterker nog, de Spartaanse sfeer doet zelfs denken aan de Oostblokmentaliteit die Wallander regelmatig op zijn reizen tegemoet komt, bijvoorbeeld in het boek ’De honden van Riga’ waarin hij ook een nieuwe, zij het uiteraard gedoemde, liefde ontmoet. Ze houden bij Fridjof niet van opscheppen, er is geen spoor van Wallander te bekennen behalve dan het taartje met politieblauw glazuur waarop een chocolade ’W’ prijkt, en dat ondanks die kleur niet onaardig smaakt. Al met al een curieuze plek, maar ook wel weer een verademing in een wereld waarin steeds meer oude kroegen worden vervangen door hi-tech toonzalen met strakwitte of grijze muren. Wie deze trip down memory lane wil overslaan maar toch dorst heeft, hoeft niet veel moeite te doen: in winkelstraten als de Stora üstergatan en directe omgeving zijn genoeg andere cafés te vinden, vaak met een wat toeschietelijker bediening en iets meer gebruikelijke kleuren gebak.

Het politiestation dat in de boeken en in het begin van de Zweedse televisieserie figureert, ligt iets buiten het centrum. Een kleine wandeling alleen het overwegen waard voor de diehards, want achter de stalen hekken en donkerbruine ramen is er weinig te zien en de bezoeker moet het doen met de suggestie dat Wallander hier naar buiten scheurt direct nadat de toerist weer is teruggekeerd naar het centrum. Het is trouwens ook een lelijk gebouw: niet verwonderlijk dat in de meest recente reeks een gebouw in het centrum is omgetoverd tot politiestation. Deze plek is inmiddels weer een hotel.

In het centrum staat nog het theater van Ystad, vooral bekend uit de film ’De celliste’, die begint met Wallander die getuige is van een bomaanslag op een muziekante van Oost-Europese afkomst.

In dat centrum, aan de Hamngatan 11, is ook Bröderna M te vinden, de pizzeria waar Wallander nogal eens met eigenaar Istvan converseerde en waar in ’De Blinde Muur’, de voorlaatste Wallander, twee jonge meisjes en een taxichauffeur beginnen aan een fatale rit. Een doorsnee pizzeria, zoals de meeste locaties van Wallander. Wie wat sfeervoller wil eten en iets meer tijd heeft gaat weer in de richting van het strand en eet vlakbij het Hotel Saltjöbad in het Pippi-Langkousachtige Sandskogens vürdshus, aan de Saltsjöbadsvügen 11. Wil men toch per se ergens eten waar Wallander ook at, dan is Hotell Continental in het cenrum een aardige optie. De pizzeria en het hotel zijn weer vlak bij de straatjes rond Stora üstergatan, met mooie vakwerkhuizen, waar het goed winkelen is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden