York weert rokers en dikke mensen uit de OK

omstreden | Ongezond levende mensen hebben in het Britse York geen recht meer op snelle orthopedische operaties.

Ben je een roker of lijd je aan ernstig overgewicht? Dan krijg je in de Vallei van York, in het noordoosten van Engeland, binnenkort niet zomaar meer een nieuwe heup of knie. De plaatselijke afdeling van de landelijke gezondheidsdienst NHS voert op 1 januari een omstreden maatregel in waarbij rokers en te zware mensen hun operatie moeten verdienen door gezonder te gaan leven.

Rokers in York en omgeving worden straks een half jaar uitgesloten van operaties, tenzij ze de tabak twee maanden laten staan. Erg dikke mensen met een BMI boven de 30 - die wegen bij een lengte van 1,8 meter meer dan 97 kilo - zullen zelfs een jaar worden geweerd van de OK. Ze kunnen dit alleen tegengaan door 10 procent af te vallen.

De NHS (National Health Service) in York, waar 350.000 inwoners onder vallen, wilde de maatregel drie maanden geleden al invoeren. Maar toen stak er een storm van protest op. Chirurgen vonden het plan kwalijk, omdat er een tweedeling zou ontstaan. Ze vroegen daarom aan de NHS-koepel voor heel Engeland om de maatregel te keuren. Die organisatie ziet geen kwaad in het plan en is er nu zonder morren mee akkoord gegaan. Dit betekent dat het behalve in York ook in de rest van Engeland kan worden ingevoerd.

De chirurgen, verenigd in de Royal College of Surgeons, zijn furieus. Voorzitter Clare Marx noemt de maatregel in de Yorkshire Post 'ronduit schokkend'. Ze vindt dat de beslissing om mensen wel of niet te opereren moet afhangen van hun behoefte, niet van 'arbitraire criteria' als gewicht en roken. Volgens haar is het radicale uitsluitingsbeleid ingegeven door de financiële crisis waar de NHS in verkeert.

Het bestuur van de NHS in York reageert kalm op de kritiek. Er zal nauwkeurig per patiënt geoordeeld worden, belooft een woordvoerder. Mocht een te dikke persoon echt geen jaar op een knie kunnen wachten, dan krijgt hij hem eerder. Bovendien geldt de maatregel alleen voor 'routine-ingrepen', zoals orthopedische operaties. Moet een dikke of rokende patiënt onder het mes vanwege kanker of hartklachten, dan mag dat nog wel direct. Maagverkleiningen blijven waarschijnlijk ook zonder uitstel toegankelijk.

De NHS in York verwacht dat de maatregel zal leiden tot 'de best mogelijke gezondheidsuitkomst op lange termijn', tegen de laagst denkbare kosten. Want patiënten die niet roken en niet te dik zijn, herstellen beter. Daarnaast krijgen ze minder vaak complicaties, wat een flinke besparing zou opleveren.

De NHS hoopt straks ook minder te hoeven uitgeven aan suikerziekte en aan andere kwalen die te maken hebben met overgewicht en roken. Landelijk is de NHS daar per jaar nu een kleine 11 miljard euro aan kwijt.

Geldgebrek

De Yorkse afdeling erkent dat geldgebrek de voornaamste drijfveer is. Door jarenlange bezuinigingen onder Conservatieve kabinetten is de NHS drastisch uitgekleed. In het medische aanbod vallen gaten, terwijl de wachtlijsten groeien.

Deze toestand was voor veel Britten een belangrijke reden om in juni voor de Brexit te stemmen. Pro-Brexit-politici hadden beloofd dat ze de gezondheidszorg zouden redden met de miljarden die ze uit Brussel zouden terughalen. Maar zodra het referendum achter de rug was, erkenden de politici dat hun belofte onrealistisch was.

Debat over 'vettax' in nederland verstomd Ook in Nederland gingen geregeld stemmen op om mensen met een ongezonde leefstijl te 'straffen'.

Een derde van alle zorgkosten ontstaat door ongezond leven.

Zes jaar geleden pleitte adviesraad RVZ voor invoering van de 'vettaks', een belasting op vet eten. Wie niet rookte, zou een lagere zorgpremie moeten betalen. De voorstellen ontvingen vooral kritiek. Ze zouden onuitvoerbaar zijn en mensen in ieder geval niet aanzetten tot gezond gedrag. Sinds die tijd is het debat hier verstomd. Ook omdat het inzicht groeide dat roken vaak een verslaving is, en dat zelfs veel dikke mensen ondanks intensieve begeleiding en goede inzet, er niet in slagen af te vallen . Wel kunnen artsen in individuele gevallen patiënten aansporen om gezonder te leven. Wie een maagverkleining wil, moet eerst proberen af te vallen. Wie een nieuwe knie wil, eveneens. Maar als hartpatiënten herhaalde waarschuwingen om te stoppen met roken in de wind slaan, staat de cardioloog doorgaans machteloos.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden