Yoga op de basisschool zorgt voor rust en betere leerprestaties

Rustiger en stabieler worden en betere schoolprestaties neerzetten. Met dat doel voor ogen laat een basisschool in Lelystad haar leerlingen twee keer per dag tien minuten mediteren. Op een Amsterdamse school masseren klasgenoten elkaar als middel tegen pesten. En de Enschedese Schoolvereniging biedt haar leerlingen yogales.

,,We gaan in de houding van de kip. Ga gehurkt zitten. Zet je handen tussen je benen op je matje. Verplaats je lichaamsgewicht naar je handen. Adem in en duw je voeten een stukje van de grond. Let alleen op jezelf en blijf goed doorademen. Voel wanneer je terug moet gaan. Anders valt de kip van zijn stokje.'' De leerlingen van groep zeven doen serieus hun best om op stok te blijven volgens de instructies van yogajuf Renée Olthuis.

Yoga is door de Britten in het Westen geïntroduceerd. Het komt oorspronkelijk uit India. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw raakte deze bezigheid ook in Nederland in opkomst. Yoga voor kinderen staat pas het laatste decennium meer in de belangstelling. De meest basale vorm is hatha yoga en richt zich op een combinatie van beweging, adem, concentratie en ontspanning. Doel is een soepeler lichaam en het oplossen van spanning. Daarnaast bouwen de beoefenaars bewustzijn van het lichaam op en daarmee zelfbewustzijn in zijn algemeenheid. Dat kan op zijn beurt weer persoonlijk evenwicht en zelfvertrouwen opleveren.

De introductie van yogalessen op de basisschool in Enschede vloeide niet direct voort uit moderne onderwijsopvattingen, maar werd ingevoerd na de vuurwerkramp van zaterdag 13 mei 2000. De Enschedese Schoolvereniging, nog geen halve kilometer verwijderd van de plaats van de explosie, was twee dagen dicht en leed vooral glasschade. De psychologische gevolgen waren vele malen groter. Hoewel niet uitsluitend een buurtschool, woonden meerdere leerlingen en personeelsleden in de getroffen wijk of aan de rand daarvan. Eén lerares was haar volledige huis kwijt. Renée Olthuis moest wegens schade vier maanden verhuizen. Dat overkwam ook diverse leerlingen. De gebeurtenis had een gigantische impact op de hele schoolgemeenschap.

Scholen in de buurt van de rampwijk Roombeek kregen naast geld voor het herstel van materiële schade extra budget voor psychologische begeleiding van de leerlingen. Er was een zekere bestedingsvrijheid. Een van de leerkrachten zag wel wat in yogalessen en ook de toenmalige directeur was positief. Met Renée Olthuis, moeder en tevens opgeleid als yogalerares, zetten zij de plannen om in daden. Vanaf februari 2001 geeft Olthuis yogales op de school van haar kinderen. In het begin alleen aan de kleuters en de middenbouw. Jongere kinderen uiten zich immers nog vaak minder verbaal dan de oudere jeugd, was de gedachte. Vanwege de positieve ervaringen gaan groep één en twee nu elke week op de yogamatjes in het speellokaal en groep drie tot en met acht elke twee weken. De klassen worden in tweeën gesplitst zodat steeds 15 leerlingen drie kwartier aan de beurt zijn. De yogalessen vinden plaats onder schooltijd en n & aacute;ást de lessen gymnastiek.

Juf Olthuis laat de kinderen veel thema's en dierenfiguren uitbeelden: kippen, konijnen, kikkers en vlinders, maar ook wilde dieren. Vooral de kleuters vinden dat geweldig, helemaal als het in spelvorm gebeurt. Dan laat ze de kinderen eerst opstijgen als vliegtuig en weer neerdalen in een ver land. Vervolgens vertrekken ze in een boot naar de jungle en maken daarbij roeibewegingen met hun armen. In het oerwoud worden olifanten, tijgers en apen uitgebeeld. Daarna wordt het avond en gaan de kinderen liggen op hun rug. De benen gaan daarbij als fakkels in het donker de lucht in. Moe van het avontuur gaan ze 'slapen' in de nacht. Met de ogen dicht op hun rug alleen maar liggen en verder niks. De voor yoga kenmerkende ontspanning na inspanning, maar dan op een speelse manier gebracht.

,,Sommige leerlingen kwamen in het begin als in elkaar gedoken muisjes binnen, andere overschreeuwden zichzelf, vertelt Renée Olthuis ,,Ik heb de angstige en teruggetrokken kinderen sterker zien worden en de schreeuwers werden rustiger.'' In het begin sprak ze niet over de vuurwerkramp, maar liet ze er wel over vertellen. Verder moest de yoga het werk doen. De leerlingen durven zichzelf nu meer te laten zien. Ook is het niet meer zo vreemd om zich ten overstaan van elkaar in allerlei bochten te wringen.

Bij de oudere kinderen legt de lerares uit wat de functie van yoga is en hoe ze er op spannende momenten gebruik van kunnen maken. Bij zenuwen voor een proefwerk of spreekbeurt en bij heftige emoties. Ze adviseert om dan een hand op de buik te leggen en vervolgens rustig en diep in te ademen tot de hand wordt weggeduwd. Uitademen gaat daarna vanzelf. Zo kunnen ze zichzelf tot rust brengen. Leerlingen komen soms enthousiast aan hun yogajuffrouw vertellen dat ze de oefening hebben toegepast en dat het echt gewerkt heeft.

Ook al is het vijf jaar geleden gebeurd, Renée Olthuis ziet nog steeds de impact van de vuurwerkramp. Haar zoon van dertien bijvoorbeeld, die thuis was op het moment supréme, vliegt nu nóg tegen het plafond als iemand een boek laat vallen. Maar los daarvan biedt yoga broodnodig tegenwicht in het leven van de huidige jeugd. Die heeft vaak een druk programma en is in het weekend soms nog laat op stap. En dát geldt niet alleen voor Enschede...

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden