Yoga met de boswachter

Yogastudio Zeeland en Staatsbosbeheer gaan deze zomer wekelijks op excursie naar Veermansplaat. Daar is de yoga veel intensiever dan in de studio.

Massa's pleziervaarders bevolken 's zomers de onbewoonde eilandjes in het Zeeuwse Grevelingenmeer. Toch zijn er delen waar geen mens komt en waar de natuur haar gang gaat. Veermansplaat is zo'n plek. Volgens de Zierikzeese Willemijn Schiettekatte bestaat er geen betere omgeving voor een uitgebreide yogasessie.

Schiettekatte vaart deze zomer wekelijks uit met boswachter William van der Hulle. Vandaag stapt een klein groep leerlingen op de boot van Staatsbosbeheer. Ze hebben allemaal ervaring met yoga, in een studio welteverstaan, met kunstlicht en airconditioning. En dat is heel anders, weet yogalerares Schiettekatte: "Yoga draait vooral om ademhalingsoefeningen. Als je in het bos of op het strand diep inademt, kun je dat niet vergelijken met de dichte ruimte waarin we normaal zitten."

En dat is niet het enige voordeel aan buiten zijn: "Alles in de natuur heeft een ritme, wij mensen ook. Maar ons ritme raakt nogal eens verstoord. Door veel stress bijvoorbeeld, of vermoeidheid. Op een eiland waar de natuur vrij spel heeft, kom je gemakkelijker tot jezelf. Veel sneller dan in de yogastudio."

Kleine steiger

Veermansplaat ligt zo'n tien minuten uit de kust van de Zeeuwse gemeente Schouwen-Duiveland. Het is niet verboden om er aan te leggen, maar Staatsbosbeheer houdt het er het liefst zo rustig mogelijk. Aan de kleine steiger is plaats voor enkele boten. Toiletten en picknicktafels zijn er niet. "Dit eiland is van de natuur", vindt boswachter Van der Hulle, die voorafgaand aan de yoga een wandeling leidt. "We proberen het zo min mogelijk met mensenhanden te bewerken. Wie hier komt heeft geen behoefte aan luxe en drukte. De dieren die hier leven al helemaal niet." Een meeuwenkuiken kijkt verstoord op wanneer de boot aanmeert.

Met 350 hectare is Veermansplaat het grootste en meest uitgestrekte eiland in het Grevelingenmeer. "Het is flink begroeid. Daarom komen hier nauwelijks mensen", denkt Van der Hulle. "Ze zijn bang om te verdwalen. En die angst is reëel. Dat is namelijk al eens gebeurd. Paden en borden zijn er niet. Het enige spoor dat je kunt volgen is dat van de pony's en de koeien die hier het land begrazen."

Staatsbosbeheer koos bewust voor deze dieren in plaats van schapen. Want schapen kunnen niet tegen leverbot, een wormpje dat veel voorkomt op deze eilanden. Eens per jaar zet de beheerder ook maaimachines in. Dat is nodig om de kruipwilg te bestrijden. Dieren lusten die niet en dus woekert de struik voort, waardoor geen ruimte overblijft voor andere bloemen en planten.

Net als haar kleinere zusjes Hompelvoet, Stampersplaat, Dwars in de weg en Kabbelaarsbank, was Veermansplaat veertig jaar geleden een kale zandplaat die alleen bij eb boven water kwam. Dat veranderde met de komst van de Brouwersdam die sinds 1971 Zeeland met Zuid-Holland verbindt. Zo'n 14.000 hectare water werd daarmee afgesloten van de Noordzee. Zo ontstond het Grevelingenmeer: het enige zoutwatermeer in Nederland. De zandplaten lagen ineens in stilstaand water zonder eb en vloed. Ze vielen droog en kregen met de jaren steeds meer begroeiing.

Op Veermansplaat staan bijzondere bloemen en planten. Glunderend wijst boswachter Van der Hulle op een roze bloempje. "Dit is de moeraswespenorchis, een zeldzame en beschermde orchidee. En de parnassia daarnaast komt ook niet veel voor. Hier staat het er vol mee. Op Hompelvoet, hier vlakbij, bloeit zelfs herfstschroeforchis. Die vind je maar op drie plaatsen in de wereld." De planten zijn verspreid over het eiland door de pony's en koeien, die de zaden meenemen in hun vacht.

Het is niet toevallig dat er zoveel bijzonders groeit, weet Van der Hulle: "Sinds de plaat droog ligt, wordt er door regenval veel zoetwater opgeslagen. Onder de grond zit een bubbel van zo'n twintig meter vol met regenwater. De combinatie van zoetwater in de grond, zoutwater om het eiland heen en een kalkrijke bodem is ideaal voor plantengroei."

Verrukt

De yogaleerlingen waarderen de uitleg. Steeds als de boswachter stilstaat bij een bijzonder plantje drommen de vrouwen gewapend met camera's om hem heen. "Heel bijzonder dat een paar kilometer van ons huis, zoveel mooie en zeldzame natuur te vinden is", roept een van hen verrukt. "Ik kan me gewoon niet voorstellen dat dit veertig jaar geleden een kale zandplaat was." Voor Van der Hulle is de wandeling routine. Staatsbosbeheer organiseert zo'n honderd excursies per jaar in de Grevelingen, waarvan zo'n dertig naar Veermansplaat. "Een stukje bezinning komt altijd wel terug tijdens de wandelingen. Ik vind het bijzonder om te zien hoe mensen veranderen zodra ze hier aan wal stappen. Je ziet hun gezicht letterlijk ontspannen."

Dan klinkt een uur lang alleen de rustige stem van lerares Schiettekatte, het fluiten van vogels en af en toe een windvlaag.

Een zwangere vrouw die is meegekomen, geniet van de combi. "Alleen al de tocht hier naartoe zorgt ervoor dat je weg bent van de realiteit", vindt ze. "Zodra die boot wegvaart uit de haven, laat je de dagelijkse dingen even aan wal. Ik merk dat mijn zwangerschap en mijn drukke leven veel invloed hebben op hoe ik me voel. Daarom wilde ik even alleen maar met mijzelf en mijn lichaam bezig zijn. Ik kan me geen betere plek bedenken dan in het gras, tussen de bloemen op een onbewoond eiland."

Onderzoek en effect

Omgevingspsychologe Agnes van den Berg onderzocht de relatie tussen natuur en gezondheid en beaamt dat een natuurlijke omgeving helpt bij yoga. "Bijna iedereen die geregeld oefeningen of therapie in de natuur doet, merkt dat dit effectiever is dan diezelfde oefeningen binnenshuis." Het verschilt volgens Van den Berg overigens wel of je naar het stadspark gaat of naar een afgelegen bos. Die laatste plek ervoeren de ondervraagden als gezonder, vooral omdat die verder weg is van de bewoonde wereld.

De psychologe onderzocht specifiek de effectiviteit van ademhalingsoefeningen in een natuurlijke omgeving. Het bleek dat gestreste proefpersonen sneller herstelden door ademhalingsoefeningen in de natuur dan in een stedelijke omgeving. "Omdat we dit onderzoek uitvoerden onder gecontroleerde omstandigheden, is het de vraag of dat ook geldt voor een verblijf op een eiland waar de natuur vrij spel heeft. Maar het lijkt aannemelijk dat de ondersteunende rol van de natuur hier alleen maar sterker is."

Mee naar veermansplaat

De yoga-excursie naar Veermansplaat is een initiatief van Yogastudio Zeeland en Staatsbosbeheer. Deze zomer zal er elke donderdagmiddag (behalve morgen) om 13.30 uur een boot met maximaal twaalf personen uitvaren vanaf werkhaven Bommenede, vlakbij Zonnemaire. Aanmelden kan via www.yogastudiozeeland.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden