InterviewEurocommissaris Johansson

Ylva Johansson, de nieuwe migratiecommissaris, eist solidariteit in Europa

Ylva JohanssonBeeld EPA

De nieuwe Eurocommissaris Ylva Johansson bespreekt vandaag in Den Haag de plannen rond migratie. De Zweedse staat voor de zware taak nog dit voorjaar met nieuwe voorstellen te komen voor een effectief asielbeleid.

De EU-landen moeten hun bittere conflicten over migratie achter zich laten en dit jaar een werkbaar compromis bereiken over een nieuw Europees asiel- en migratiebeleid. Dat is de inzet van Ylva Johansson, de nieuwe Eurocommissaris voor ‘binnenlandse zaken’, inclusief migratie. “We moeten het debat de-escaleren”, zegt ze in een vraaggesprek met Trouw, ter gelegenheid van het bezoek dat ze vandaag brengt aan Nederland.

Ze zal niet alleen spreken met premier Rutte, migratie-staatssecretaris Broekers-Knol en Tweede Kamerleden, maar ook met organisaties als Stichting Vluchteling en Oxfam Novib.

“We zullen migratie als een normale Europese kwestie moeten behandelen”, aldus de 55-jarige Zweedse sociaal-democrate, die in de commissie-Von der Leyen een van de zwaarste taken heeft toebedeeld gekregen. “Migratie zal nooit verdwijnen. Als we migratie als iets normaals beschouwen, naar elkaar luisteren en compromissen sluiten, komen we vooruit. Misschien levert dat geen perfecte uitkomst op die door iedereen wordt toegejuicht, maar hopelijk wel wordt geaccepteerd. Daarmee kunnen we onze burgers laten zien dat een Europees migratiebeleid gewoon uitvoerbaar is.”

Dublin-verordening

Het Europese migratiebeleid verkeert al jarenlang in een impasse. Sinds de migratiecrisis van 2015 slagen de EU-landen er niet in om de gedateerde afspraken te vernieuwen, vooral de zogeheten Dublin-verordening. Die bepaalt dat landen van eerste aankomst, zoals Italië en Griekenland, verantwoordelijk zijn voor asielaanvragen – een onwerkbaar model, zo bleek in 2015.

Voorstellen van de vorige Europese Commissie, onder meer over een herverdeling van asielzoekers met verplichte quota voor alle landen, hebben diepe en principiële wonden geslagen, vooral tussen Oost en West.

Johansson, die vóór Nederland al zo’n vijftien andere EU-landen heeft bezocht, wil dat anders aanpakken. “We moeten pragmatischer zijn en minder op principes hameren.”

Betekent dat ook dat ze, meer dan haar voorgangers, oor zal hebben voor de opstelling van landen als Hongarije en Polen, die zich verzetten tegen de verplichte opname van asielzoekers? “Nee, dat is niet mijn benadering. Ik luister naar alle landen, op gelijke voet.”

Tegelijk geeft Johansson wel alvast te kennen dat ze niets ziet in de ‘flexibele’, ofwel vrijwillige, solidariteit die landen in het oosten hebben bepleit. “We hebben een verplicht solidariteitsmechanisme nodig. We moeten iets verzinnen waarbij die herverdeling niet de enige manier is om de landen te helpen die onder grote migratiedruk staan.”

“Het is duidelijk dat die asielzoekersquota niet de juiste oplossing waren. Wat ervoor in de plaats moet komen? Dat is nou net een van de gevoelige onderwerpen waarover we nu aan het praten zijn. Maar ik denk niet dat vrijwillige solidariteit een optie is.”

Externe betrekkingen

Meer in het algemeen wil de nieuwe Europese Commissie wat migratie betreft meer naar buiten en minder naar binnen kijken dan de commissie-Juncker. Dat zal betekenen dat de nieuwe voorstellen, die vóór Pasen worden verwacht, meer nadruk zullen leggen op het geheel tegenhouden van irreguliere migranten door afspraken met niet-EU-landen. En dat gekoppeld aan een efficiënter terugkeerbeleid. De afgelopen jaren werd niet meer dan 30 à 35 procent van de afgewezen asielzoekers daadwerkelijk teruggestuurd naar het land van herkomst.

“Wat uit mijn gesprekken met de EU-landen blijkt, is een sterke wens dat de commissie meer nadruk moet leggen op externe betrekkingen”, aldus Johansson. “Het gevoel overheerst dat we te veel bezig zijn geweest met discussies over migranten die zich al op EU-grondgebied bevinden.” Dat voorzitter Ursula von der Leyen graag aan het hoofd wil staan van een ‘geopolitieke commissie’, zou onder meer moeten betekenen dat Brussel een steviger geluid laat horen tegen de landen die weigeren eigen onderdanen terug te nemen.

Critici vinden dat de EU nog steeds niet is voorbereid op een nieuwe migratiecrisis van dezelfde omvang als in 2015. “Ja en nee”, zegt Johansson. “We zijn beter voorbereid dan in 2015, maar zeker nog niet genoeg.”

Lees ook:
Een minitop over migratie moet de patstelling op zee doorbreken

Frankrijk en Duitsland hebben op een mini-top op Malta geprobeerd een doorbraak te forceren over immigratie. Met een nieuw systeem moeten andere landen Malta en Italië helpen bij de opvang en herverdeling van migranten.

Macron vindt Europese steun voor migratieplan, maar de details daarvan blijven een mysterie

Veertien EU-landen zouden afspraken hebben gemaakt over verdeling van migranten, maar details ontbreken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden