Reportage

'Yezidi's zullen hun geliefden wreken'

Iraakse Yezidische vluchtelingen in Turkije. Beeld getty
Iraakse Yezidische vluchtelingen in Turkije.Beeld getty

"Een van mijn Arabische buren, met wie ik bevriend was, zette me het geweer op de borst. Wegwezen, zei hij." Kassim Said is er kapot van. Toen strijders van de Islamitische Staat (IS) zijn woonplaats Sinjar binnentrokken, sloot een aantal Arabische stadgenoten zich bij hen aan. "We hadden nooit verwacht dat ze ons op een dag zouden doden", zegt de yezidi die, na tien dagen vlucht in de bergen, onderdak heeft gevonden in Iraaks Koerdistan.

Zijn verhaal staat niet op zich en beperkt zich niet tot Sinjar, waar een Arabische minderheid was. Toen IS vrijdag het yezidi-dorp Kocho insloot, waren daar ook Arabieren uit omliggende dorpen bij betrokken. Die beloofden dat er niets zou gebeuren, wat de yezidi's vanwege hun goede banden geloofden. Toch werd iedereen afgevoerd.

"Hun schapen dronken ons water, hun zieken gingen naar onze dokters", zegt een yezidi-stamhoofd dat theedrinkt in de salon van Noeri Abdoelrahman, in de door vluchtelingen overspoelde Koerdische stad Duhok. Abdoelrahman is speciaal afgevaardigde van de Koerdische premier Nechirvan Barzani voor humanitaire zaken aangaande de yezidi's, en komt zelf uit Sinjar.

Hoewel hij geen yezidi is, heeft hij bloedbroeders onder hen, vertelt de soennitische Koerd Abdoelrahman. Onder het gehoor van oude yezidi-stamhoofden in traditionele kledij en met opvallende, ongeknipte snorren vertelt hij dat het op schoot houden van een jongetje tijdens de besnijdenis leidt tot een bloedbroederschap die families verbindt. Dat gebeurde ook tussen families van yezidi's en Arabieren.

Vertrouwen
"Maar hoe kunnen we de Arabieren nu nog vertrouwen?", vraagt Abdoelrahman. "Ze willen de Koerden doden." Hij trekt de vergelijking met de beruchte Anfal-operatie, waarbij eind jaren tachtig 180.000 mensen omkwamen toen Saddam Hoessein Koerdische dorpen en steden vernietigde, ontvolkte en met gifgas bestookte.

Het Arabische woord anfal betekent oorlogsbuit, en volgens IS vormen de vrouwen, kinderen en eigendommen van de 'ongelovige' yezidi's de oorlogsbuit waar de Koran ze recht op zou geven.

Yezidi's zijn ervan overtuigd dat hun huizen zijn leeggehaald. Kassim Said zag toen hij tijdens zijn vlucht de berg gedeeltelijk weer afdaalde om water te halen, dat er voor zijn huis een vrachtwagen stond.

"Dat waren Arabieren uit de stad. Ze stelen alles", weet hij zeker, al kon hij dat niet zien.

Wraak
Noeri Abdoelrahman ziet een probleem als de Koerden erin slagen Sinjar en de yezidi-dorpen te heroveren. "De Arabieren kunnen niet blijven. Ik denk dat ze uit zichzelf zullen vluchten, want yezidi's zullen zich wreken voor de dood van hun geliefden."

Ook toen duizenden christenen uit de regio tussen het IS-bolwerk Mosoel en de Koerdische hoofdstad Erbil voor IS moesten vluchten, was dat mede door toedoen van Arabieren uit de omliggende dorpen. De bewaking van de lege steden en dorpen is in hun handen.

De aansluiting van soennitische Arabieren bij IS zorgt in Iraaks Koerdistan voor anti-Arabische sentimenten. Jongeren zijn de straat op gegaan om het vertrek van alle Arabieren te eisen. Zo'n 500.000 van hen, uit steden als Mosoel, Tikrit en Ramadi, zijn voor IS gevlucht naar de Koerdische regio. Al eerder, tijdens de burgeroorlog in Bagdad in 2006, kwamen er Arabische zakenlieden naar de regio. Verder wonen er in Erbil soennitische politici die van daaruit het verzet tegen de Iraakse regering aanvoeren.

Samenwerking
Sommige van die politici en stamhoofden werken samen met IS om zo meer rechten voor de soennieten te kunnen afdwingen. Nu hun belangrijkste eis is ingewilligd en de Iraakse premier Al-Maliki is opgestapt, kondigen soennitische stammen aan met zijn opvolger samen te zullen werken tegen IS.

Hoge Koerdische politici hebben de Arabieren in hun regio openlijk als 'onze gasten' in bescherming genomen. Abdoelrahman vult aan: "Zij die hier vreedzaam wonen, hebben onze sympathie en respect. Dit is een democratisch land; en onze gastvrijheid staat niet toe ze iets aan te doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden