Yde Bouma, cartograaf 'Waar ligt de toendra, waar de taiga?'

Ons dagelijks werk is meer dan levensonderhoud alleen, we ontlenen er waardigheid aan. Maar wat doen we precies?

"Eén keer ben ik mijn kaarten achterna gereisd, naar Rome. Ik moet zeggen: ze klopten aardig. Kaarten maken is minder romantisch dan soms gedacht. Voor een kaart van Finland, waaraan ik vandaag werk, hoef ik niet naar Finland. Ik werk achter diverse computers, en haal de kaarten ook uit bestaande bestanden en van internet. Ik herbewerk nu een kaart uit een Dominicus-reisgids over Finland. De oorspronkelijke versie, die zo'n tien jaar oud is, moest worden herzien. Voor ik de kaarten op de computer bewerk, print ik ze voor de zekerheid uit.

Dit is Helsinki. Op de oude kaart staan weinig straatnamen, de uitgever wil er nu meer op. Die straatnamen kan ik niet zo maar van internet halen, want zeker in Zuidwest-Finland staan namen vaak in het Zweeds genoteerd. Dit deel van het land is ooit van Zweden geweest. De nieuwe gids heeft een andere vormgeving gekregen; ook de kaarten krijgen een andere kleurstijl en lettertype. Deze moeten nu allemaal aangepast worden.

Het is begrijpelijk dat er weinig namen op de kaart stonden. Een kaartmaker maakt een afweging tussen volledigheid en helderheid. Helder betekent: goed leesbaar, de informatie die de lezer zoekt, moet direct zichtbaar zijn. Een uitgever wil zo veel mogelijk informatie op een kaart kwijt, dan hoeven er minder kaarten in het boek. Geregeld bel ik de uitgever, om uit te leggen dat wat ze willen in twee of drie kaarten moet.

Of een kaart goed leesbaar is, is ook afhankelijk van de gebruiker. Op een kaart voor een ingenieursbureau kan ik veel informatie kwijt. Maar een tijdje terug heb ik 150 kaarten gemaakt voor het traject van de Hanzespoorlijn. Waar liggen de vogelgebieden, waar de archeologische vondsten? Die themakaarten gingen naar Den Haag en de betrokken gemeenten, dan moet je simplificeren en geen onnodige details toevoegen.

Zo'n stadskaart van Helsinki biedt weinig uitdagingen. Kaarten voor een wandelboekje zijn leuker om te maken. Kijk, deze van de Apennijnen, daarvoor heb ik jaren geleden de kaarten gemaakt. Leuk werk, de auteur van zo'n gids weet precies welke informatie hij wel en niet wil opnemen. Zo'n kaart is maatwerk, lezers willen beschreven wandelingen kunnen nalopen. Voor dit wandelboekje wilde de auteur het reliëf erbij hebben, belangrijk voor lopers. Het reliëf heb ik van de Nasa-site afgehaald. Een spaceshuttle heeft in februari 2000 radarbeelden van dat gebied gemaakt. Zo kan ik de ondergrond bewerken tot een leuke reliëfkaart.

Met de kaart van Helsinki ben ik in een dag klaar. In deze heruitgave van Finland moet ik vier kaarten herbewerken. En tien nieuwe maken. Themakaarten geven de meeste voldoening. Van Finland moet een vegetatiekaart gemaakt worden, met natuurgebieden. Waar ligt de toendra, waar de taiga? Aan zo'n kaart geef je je eigen invulling. Kleur, lettertype. Meer dan een stadskaart is zo'n themakaart echt mijn kaart, mijn werk."

peter henk steenhuis

marcel prins

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden