Yanis Varoufakis is terug: de Griekse ex-minister is nu lijsttrekker voor een Duitse partij

Yanis Varoufakis tijdens een campagnebijeenkomst van de pan-Europese beweging DiEM25 in Hannover. Beeld Getty Images

Yanis Varoufakis, in een vorig leven Grieks minister van financiën, is tegenwoordig lijsttrekker van een links Duits partijtje: Demokratie in Europa. Het doel: een zetel in het Europarlement.

‘Daar is hij weer’, kopte de Badische Zeitung onlangs. In de Zuid-Duitse stad Freiburg im Breisgrau dook een oude bekende op: Yanis Varoufakis (58), in een vorig leven de Griekse minister van financiën, tegenwoordig lijsttrekker van een links Duits partijtje: Demokratie in Europa. Hij dingt mee naar een zetel in het EU-parlement en reist Duitsland door, van het ene optreden naar het andere.

De man die zich bij uitstek verzette tegen de Duitse dominantie in Europa voert nu dus in uitgerekend Duitsland campagne. In 2015, tijdens de eurocrisis, konden de regeringsleiders uit Noord-Europa hem missen als kiespijn. De linkse econoom uit Athene, met zijn eeuwige leren jas en voorliefde voor motors, keerde zich pontificaal tegen de straffe bezuinigingen die de eurogroep Griekenland wilde opleggen.

Zijn missie faalde: Griekenland moest buigen. Varoufakis stapte uit de Griekse regering en wijdde zich aan het opbouwen van een ‘pan-Europese beweging’ om de EU van de grond af te vernieuwen: DiEM25 (Democracy in Europe Movement 2025). Opgericht in 2016 in de Berlijnse Volksbühne, een centrum voor progressief denken in Europa. De beweging zegt inmiddels 116.000 leden te hebben.

Bindende factor

De DiEM25-beweging richtte een ‘trans-nationale Europese partij’ op: European Spring. Naar eigen zeggen de eerste van zijn soort. Toch kun je er niet op stemmen, want de EU-verkiezingen zijn nationaal georganiseerd. Dus richtten de DiEM25’ers ook landelijke partijen op, negen stuks. De bindende factor tussen deze groepen is het ‘manifest’ van de beweging. En Yanis Varoufakis, het gezicht ervan.

Een half jaar geleden betrok hij een woning in Berlijn, want volgens de Duitse wet moet je minstens zes maanden in Duitsland hebben gewoond om er verkiesbaar te zijn. Voor de Griekse DiEM25-partij treedt een Duitser aan. De omdraaiing is bewust: hij moet duidelijk maken dat de ‘huidige strijd’ in Europa niet gaat tussen Grieken en Duitsers, zei Varoufakis tegen de Britse krant The Guardian.

Afgaande op het DiEM25-manifest is die strijd er vooral een tussen de Europese burgers en ‘Brussel’. Daarover valt geen goed woord. Een ‘kartel’ van bankiers en industriebonzen zwaait er de scepter. De mensen die de EU-instituten bevolken - ‘kortzichtige politici’, ‘functionarissen met naïeve economische opvattingen’ en ‘incompetente’ deskundigen - onderwerpen zich ‘slaafs’ aan hun ‘oekazen’.

De Brusselse bureaucraten leiden de Europese burgers volgens Varoufakis en de zijnen bewust om de tuin, om te verhinderen dat ze ‘democratische controle’ krijgen over hun geld, werk en omgeving. Door dat ‘bedrog’ is de EU zelf schuldig aan de opkomst van het rechts-populisme, stelt DiEM25. De beweging pleit er niet voor om terug te gaan naar de natiestaat, maar zet zich juist in voor méér Europese integratie.

Toverwoord

Daarbij is democratie het toverwoord. Het parlement moet meer zeggenschap krijgen, je moet trans-nationaal kunnen stemmen, er moet een Europese grondwet komen. De EU-instellingen wil DiEM25 hervormen. De beweging eist ‘volledige transparentie van de besluitvorming’, bijvoorbeeld via een register voor lobbyisten en een livestream van vergaderingen die nu nog besloten zijn.

Speerpunt van Varoufakis’ beweging is verder een ‘green new deal’: bestrijding van de klimaatverandering als hoogste prioriteit van Europa. Jaarlijks moet er 500 miljard naar vloeien. Op sociaal-economisch vlak zijn de plannen ook ambitieus. In Varoufakis’ Europa krijgt iedere burger een garantie op een baan en een ‘burgerdivident’, als ‘eerste stap in de richting van een universeel basisinkomen’.

Mede-oprichter van DiEM25 is de jonge Kroatische filosoof Srecko Horvat, rijzende ster onder linkse intellectuelen. Hij en Varoufakis vormen met tien anderen het bestuur, met bekende namen als de Amerikaanse taalkundige Noam Chomsky en musicus Brian Eno. In de adviesraad zitten onder meer journaliste Naomi Klein, filosoof Slavoj Zizek en WikiLeaks-oprichter Julian Assange. Ook is er steun van actrice en dierenrechtenactiviste Pamela Anderson.

Niet alle progressieven omarmen de beweging: volgens sommigen doet ze links slechts verder versplinteren. In de Duitse peilingen is Varoufakis in ieder geval nog onzichtbaar. Maar een zetel bemachtigt hij misschien toch; in Duitsland is er bij de Europese verkiezingen namelijk geen kiesdrempel, anders dan in Varoufakis’ thuisland Griekenland (drie procent). Veel stemmen heeft hij dus niet nodig.

Lees ook:

Varoufakis was vorig jaar ook al een keer terug

Gianis Varoufakis, de dwarse ex-minister van financiën, begint een eigen partij, schreef correspondent Thijs Kettenis in maart 2018. ‘Kan hij leveren wat hij belooft?’

Een jaar eerder, in mei 217, liet hij ook al van zich horen

Toen was het nieuws dat de Griekse oud-minister van financiën in gekruide memoires terugkeek op de financiële crisis van 2015

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden