Wulpse taferelen in het woud met ’As you like it’

Theater

Het Nationale Toneel met ’As you like it’ van William Shakespeare in de vertaling van Gerrit Komrij, bewerkt door Gerardjan Rijnders en Janine Brogt. T/m 3/5. www.nationaletoneel.nl

Gaat dit een peepshow worden, of een travestietenbal? Zulke dingen vraag je je als toeschouwer af in het eerste bedrijf van Shakespeare’s geliefde komedie ’As you like it’ in de nieuwe uitmonstering van gastregisseur Gerardjan Rijnders bij het Nationale Toneel. Het brandscherm in de Koninklijke Schouwburg is maar voor een klein deel opgetrokken, en daarachter beweegt de voltallige bezetting van het stuk, alleen het onderlijf en de benen zichtbaar, in zwoele passen heen en weer. Maar als de eersten onder het scherm tevoorschijn piepen, spelen zij inderdaad de eerste scènes van het stuk.

Niettemin hebben Rijnders en zijn dramaturge Janine Brogt het stuk in sterke mate geseksualiseerd. Nu wordt er al heel lang op gewezen dat Shakespeare in ’As you like it’, net als in ’Driekoningenavond’, waarin een meisje zich als jongen voordoet om beter de gevaren het hoofd te bieden die haar bedreigen, een homo-erotisch element in zijn publiek bespeelt. Immers, vrouwenrollen werden in die tijd gespeeld door jongens, boy actors. Zo’n jongen speelde dus een dubbele travestie, en in dit stuk zet de dichter nog een tandje bij, doordat de als man verklede Rosalind (Anniek Pheifer) haar minnaar Orlando (Xander van Vledder) lessen in de liefde geeft, doordat ze hem vraagt haar/hem het hof te maken alsof ’hij’ Rosalind is.

Het stuk speelt zich voornamelijk af in het woud van Arden. De vader van Rosalind, de door zijn broer verbannen hertog (Paul R. Kooij), leeft daar met zijn getrouwen als in het land van Cocagne vol wildbraad en andere goede dingen des levens. Sabine Snijders heeft hen gehuld in kimono’s en sultaneske pyjamabroeken van zeer verwijfde snit.

De herders en herderinnetjes uit het woud dragen schaapsvellen die uitnodigen tot seksueel gedrag. Dat overkomt het herderinnetje Gretl, hier ’Kind’ genoemd maar duidelijk van mannelijke kunne, die bruut door de nar Toetssteen (een fraaie rol van Jochum ten Haaf) en de edelman Jacques van zijn onschuld wordt bevrijd.

Het woud wordt door Marc Warning verbeeld door drie reusachtige uien die van het plafond naar beneden hangen. De vloer is bezaaid met autobanden, en wordt in beslag genomen door een batterij witte kippen: een zo wrang decor had ik van hem nog nooit gezien. Heel verrassend is dat op een gegeven moment ook levende kippen tussen hun opgezette soortgenoten beginnen rond te stappen, rijkelijk gevoerd.

De eerste indruk van de voorstelling werd dus wel ten dele bevestigd: travestie, obsceniteit en doorgeprikte liefde vormen de motor van de handeling. Ik bedoel dit niet als verwijt: de verbale en uitbundige spitsheid van de Elisabethaanse dialogen is nu eenmaal minder aan ons besteed, en de opgave is wat je daarvoor in de plaats stelt. Zoiets als dit is dus een oplossing, en de veelal bejaarde toeschouwers in de rijen rondom mij toonden zich bij het applaus heel dankbaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden