Opinie

Wubbe ontkracht de troost van Schuberts strijkkwintet

Onthechting, des oriëntatie, discommunicatie. Voor Ed Wubbe zijn dat de trefwoorden voor zijn avondvullende choreografie 'Rosary' bij het Scapino Ballet Rotterdam. Hij waagde zich aan Schuberts D 956, opus 163, voor velen het alleraangrijpendste strijkkwintet ooit geschreven.

Alleen al die titelkeuze 'Rosary' (Rozentuin) dekt meerdere ladingen. Rozen worden aan geliefden gegeven en op graven gelegd. Rozentuinen zijn voor geesteszieke pubers sinds Joanne Greenbergs bestseller 'I never promised you a rose garden' (1984). Honderden popsongs zijn hierop gebaseerd. Maar ook: dansers worden vaak met bloemen vergeleken en choreografen met tuinmannen.

In zijn voorstudie 'Singles manoeuvres', enkele maanden geleden, liet Wubbe al zien hoe ontwrichtend erosie in zijn Rotterdamse danstuin kan zijn. In dit duet, op de rauw snijdende stem van Patti Smith, namen Keith Derrick Randolph en Lotte Baines afscheid van elkaar en hun dansgrond. Hij als een zwarte Shiva, zij op zwarte sokjes en in zwarte onderjurk, gek van wanhoop en eenzaamheid. 'Rosary' begint met dit duet als een uitvergroting, die uitzoomt in een vervolg voor zeven mannen en zeven vrouwen. Helaas, zo diep als het duet snijdt, zo oppervlakkig blijft die uitzoom.

Smiths snerpende stem is de opmaat voor een zielenreis, niet alleen op maar ook dwars door het strijkkwintet, live gespeeld door het internationaal gerenommeerde Rubin Quartett, aangevuld met celliste Maike Reisener. Wubbe laat de zes mannen superromantisch opkomen, als bedwelmende rozen. De roesjes aan hun felgekleurde overhemden boven hun zwarte broeken geven hun een Spaanse allure. Quasi nonchalant of met smachtende pathos smeken zij er om geplukt te worden en door hunkerende vrouwen achter het oor gestoken te worden. Maar de vrouwen in hun onelegante onderjurken zijn er niet om aan dit semi-machismo gehoor te geven. Zij zijn veeleer de zwarte aarde die de mannelijke Sturm und Drang wel voedt, maar nooit tot volle wasdom laat komen. Alle hoop blijkt ijdel. Erosie smoort alle erotiek in de kiem. Richtingloosheid zonder doel of zin tiert welig. Elke bestemming is door verwarring van stemmingen overwoekerd. Alles wordt gedicteerd vanuit een gejaagde motoriek, rond een ovaalvormige verhoging voor de vijf strijksters.

Hoewel Wubbe zegt vooral in a-esthetische frictie en verwarring geïnteresseerd te zijn, bewegen vooral zijn mannelijke dansers als een stel super-estheten. Hun hoog-romantische Sehnsucht wil maar niet wortelen en komt ook niet boven zeishoogte. Vrouwen en mannen verstikken elkaar, vangen elkaars val nooit langer dan enige seconden op. Alle beweging lijkt daarbij soepel, veelzijdig, dynamisch, en ontstaan vanuit natuurlijke impulsen, maar is even krampachtig beheerst, eenzijdig en vooral op de bekkens en benen gericht. Uit de glij-sokjes komt flitsend voetenwerk en vanuit gekantelde bekkens worden benen als zakmessen getrokken. Armen zwiepen echter altijd mee als op zich doelloze aanhangsels.

Ondoorgrondelijk is het waarom Wubbe voor zijn thematiek dit Schubert-kwintet koos. De schoonheid van deze geniale muziek en de troost die zij schenkt zijn voor mij onverenigbaar met de treurige kaalslag in een eroderende wereld. De door Wubbe aangevoerde gekte van het genie Schubert leidt in zijn muziek tot sublimatie en samenhang, terwijl in Wubbes ballet elke aanzet tot samensmelting, elke mogelijke sublimatie juist hardnekkig in het niets ontaardt.

Dat Schuberts kracht niet stuk te krijgen is, bleek vrijdagavond in de Rotterdamse Schouwburg wel door de keihard afgestelde microfoons, hoezeer zij ook elke subtiliteit, sereniteit en dynamiek in Schuberts kwintet geweld aandeden. Ondanks deze schandalige ingreep speelde het Rubin Quartett de Scapino-dansers regelmatig van het podium, met uitzondering van de in het scherzo-deel terugkerende Lotte Baines en Keith Derrick Randolph. Alleen zij bewezen Schubert te kunnen trotseren en de extremistische eeuw tussen Schubert en Patti Smith te kunnen overleven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden