Flexwerk

WRR: Sociale zekerheid moet op de schop

Te veel flexibilisering leidt tot nieuwe kwetsbare groepen. Beeld ANP XTRA

Maak flexibel werk duurder en vast werk goedkoper. Dat adviseert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Want te veel flexibilisering leidt tot nieuwe kwetsbare groepen die in grote onzekerheid leven over hun inkomen.

Teruggaan naar de arbeidsmarkt van vroeger is niet mogelijk en niet wenselijk, schrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport 'Voor de zekerheid' dat vandaag is verschenen. Maar de overheid kan met nieuwe wetgeving de verschillen tussen vaste werknemers en flexibele krachten wel verminderen.

En bedrijven kunnen dat ook, als ze wat vaker in hun personeelsbeleid het goede voorbeeld geven in plaats van de randen van de wet opzoeken. Nu is tijdelijk werk nog zelden 'een opstapje naar vast werk', merkt de WRR op. In 1999 kreeg nog 43 procent van de tijdelijke krachten een vast contract na een jaar, in 2013 was dat maar 12 procent.

Diverse maatregelen

Vaak doen tijdelijke contractanten min of meer hetzelfde werk dan hun collega's in vaste dienst, vindt de Raad. Daarom moet het sociale zekerheidsstelsel ook voor hen gelden. In het rapport worden een aantal maatregelen voorgesteld. Zoals voor iedereen die werkt een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering en/of een verplichte pensioenopbouw.

Of er kunnen afspraken komen over minimumtarieven voor flexibel personeel, waardoor de flexwerkers zelf kunnen sparen voor hun oude dag of zichzelf verzekeren tegen ziekte. Het adviesorgaan oppert dat ondernemers ook aan tijdelijk werkenden een transitievergoeding moeten betalen als ze het bedrijf verlaten. Of beloon werkgevers die veel vaste contracten aanbieden met lagere premies.

Een andere mogelijkheid die de WRR oppert is de sociale zekerheid te personaliseren: een persoonlijke spaarrekening voor iedereen die aan te spreken is bij werkloosheid, een scholingstekort, ziekte of ouderdom. Ook een optie is om in te zetten op een 'basisverzorgingsstaat' waarin iedereen verplicht meedoet aan basale vormen van sociale zekerheid. Daar bovenop kunnen mensen zich zelf verder verzekeren.

Al deze opties verdienen verdere uitwerking, meldt de WRR. Want linksom of rechtsom moet flexibel werk duurder worden, zodat het voor de werkgever minder aantrekkelijk is om op personeel te bezuinigen door vaste krachten te weren. Anders ontstaat er een te grote groep die in te grote financiële onzekerheid leeft. Dat heeft weer allerlei gevolgen voor de gezondheid voor mensen en voor de economie in zijn geheel.

Europees kampioen flexwerken

Nederland is inmiddels kampioen flexibele arbeid in Europa. Het aandeel mensen met een vast contract is de afgelopen jaren consequent afgenomen. Daarvoor in de plaats kwamen tijdelijke contracten en uitzendwerk, en een toename van het aantal zzp'ers. Steeds meer mensen zijn 'eigen baas'.

Mensen met een tijdelijk contract zijn vaak ontevreden over het werk en zelfs over het leven in het algemeen. Het merendeel, 80 procent, wenst liever een vast contract, weet de WRR. Zeker de lager en middelbaar opgeleiden onder hen voelen zich onzeker over hun werk en krijgen voor hun gevoel weinig erkenning.

De raad wijst erop dat zzp'ers wel doorgaans tevreden zijn met hun vrijheid. De helft van de circa 1 miljoen zelfstandigen zonder personeel hebben er vaak nog een vaste baan naast, of een uitkering zoals een pensioen. Maar de prijs die zij betalen voor meer vrijheid is wel meer onzekerheid, waarschuwt het onafhankelijke adviesorgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden