Stikstofcrisis

Wrevel binnen de natuurbeweging over stikstofcrisis

Beeld ANP

Door een lakse houding van Natuurmonumenten kon de stikstofcrisis ontstaan, zegt milieugroep Mob, die het Pas succesvol aanvocht.

De stikstofcrisis valt allereerst de politiek te verwijten, maar ook grote natuurorganisaties. Natuurmonumenten gedoogde het dubieuze Programma Aanpak Stikstof (Pas), zegt advocaat Valentijn Wösten van milieugroep Mob. Toen die burgergroep, met voorman Johan Vollenbroek, naar de Raad van State stapte, viel het Pas als een kaartenhuis in elkaar. Bouwen, harder rijden en stallen uitbreiden mag niet meer. Met het Pas gebeurde dat op de pof, oordeelde de rechter, met als gevolg: structureel te veel stikstofdepositie bij kwetsbare natuur.

“Wij hebben de rechtszaak tegen het Pas helemaal alleen moeten doen”, zei Wösten zaterdag in Utrecht, op een symposium over natuurbescherming door burgers. Dat was niet logisch volgens de raadsman. In het bijzonder Natuurmonumenten had “probleemeigenaar” moeten zijn van de verzuring van Natura2000-gebied door hoge stikstofdepositie. “Een grote, onafhankelijke club, je zou denken dat dit onze partner kon zijn.”

Wösten verwachtte steun in zijn strijd tegen de ‘krankzinnig ingewikkelde’ stikstofregels. “Dat hoefde niet in de frontlinie.” Mob vroeg ondersteunde hulp, maar het bestuur van Natuurmonumenten gaf geen thuis. We zijn ‘constructief kritisch’, kreeg de burgergroep daar te horen. Wösten: “Anders gezegd: daar hadden we helemaal niets aan.” De advocaat is fel. Het zit hem hoog, dat Mob als kleine club de stikstofregels van tafel moest vegen. “Natuurmonumenten is cruciaal in het stikstofdebat, maar heeft gezwegen.” Geen wonder, zegt Wösten, dat in de Tweede Kamer nauwelijks bellen rinkelden over de stikstofregels, en fracties nu doen alsof de impasse uit de lucht komt vallen. Wösten oogst een daverend applaus, in de zaal vol doorgewinterde natuurbeschermers.

Anneklaar Wijnants van Natuurmonumenten, bestuurlijk adviseur in Zuid-Holland, staat op. Ze heeft het verhaal, doorspekt met kritiek aan het adres van haar organisatie, aangehoord. Ze wil graag reageren. “Misschien is Natuurmonumenten inderdaad een beetje stil geweest”, zegt Wijnants. De suggestie van Wöste dat haar organisatie het Pas steunde in ruil voor ontwikkelingsgeld, wijst ze van de hand. 

Het is een groot succes dat het Pas van tafel is, zegt Wijnants. Hierdoor kan kwetsbare natuur, zoals heide en hoogveen, op minder stikstof rekenen. Dat helpt de biodiversiteit. “Dankjewel voor jullie ontzettend goede actie, met succes voor de natuur”, zegt ze tegen Wösten, die zich beklaagde dat Natuurmonumenten niet eens een felicitatie gaf na de gewonnen stikstofzaak. Wijnants roept alle natuurbeschermers in de zaal op om samen te knokken voor de natuur, en krijgt ook een applaus. “Laten we alsjeblieft niet elkaar gaan beconcurreren.”

Helpen al die miljoenen?

Het kabinet trekt 500 miljoen euro extra uit, werd vrijdag bekend. Het doel: minder stikstofdepositie bij beschermde natuur. “Veel geld, de vraag is wat ermee gebeurt” zegt natuurexpert Raoul Beunen van de Open Universiteit. “De sleutel voor de oplossing ligt in de landbouw, waar de meeste stikstof vandaan komt. Daar valt beperkt milieuwinst te halen door techniek, zoals luchtwassers en ander veevoer. Forse vermindering van stikstof kun je vermoedelijk alleen bereiken door het uitkopen van boeren. Duur is dat wel, er zal veel geld heenvloeien.Bij varkens- en kippenboeren lijkt dat, al duurt het lang, een effectieve optie. Voor hen is het, anders dan voor melkveehouders met veel grond, lastig om over te gaan op kringlooplandbouw. Onder harde keuzes komt Nederland niet meer uit. Als de politiek het eenvoudig had willen maken, dan had dat tien jaar terug moeten gebeuren.” Het kabinet wil deze week meer zeggen over oplossingsrichtingen.

Lees ook:
Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam

Meer dan tien jaar geleden bleek dat het kabinet een probleem had met het stikstofbeleid. CDA, PvdA en VVD verzonnen gezamenlijk een aanpak. Dat plan sneuvelde. Nu zitten we met de brokken. Een reconstructie.

Lees ook:
‘Biodivers? Bioarm, biosaai, bioschraal, dat is het’

Wat doet de stikstof voor schadelijke dingen met de natuurgebieden? Boswachter Jos Schouten vertelt en wijst op de Sallandse Heuvelrug aan welke nadelige effecten door stikstof komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden