Wrede foie gras ongekend populair

De productie van foie gras -de vette lever waarvoor ganzen en eenden onder dwang worden volgestopt met voedsel- is in de afgelopen jaren sterk gestegen, ondanks het protest van dierenbeschermers en de formele afkeuring van de Europese Unie. De dierenlobby vermoedt dat boeren de productie opdrijven om een Europees verbod te dwarsbomen.

Wouter Bax

AMSTERDAM - Ganzen en eenden die een lange buis in hun strot krijgen geduwd en zo mechanisch maïspap krijgen toegediend. De beelden die dierenbeschermers in de jaren negentig massaal verspreidden leken het met gemak te winnen van het tegengestelde beeld: dat van de zachtbruine, romige massa als exclusief gerecht in culinaire kringen. Maar Frankrijk, met afstand Europa's grootste producent, zag de export in acht jaar verdubbelen. Foie gras is nog nooit zo populair geweest.

De Nederlandse dierenbeschermingsorganisatie Wakker Dier behaalde afgelopen kerst een opmerkelijk succes. Het groothandelswarenhuis Makro haalde foie gras uit de schappen, nadat het zich op aandringen van Wakker Dier had geïnformeerd over de productiewijze van het goedje. ,,En tot op de dag van vandaag verkoopt Makro het niet meer'', zegt Wakker Dier-voorman Mattheus Bleijenberg tevreden.

De gelijkgezinde en minstens zo militante Belgische club van dierenbeschermers, Gaia, sloeg de actie met bewondering gade. ,,Dat hebben wij nog niet voor elkaar gekregen'', zegt Gaia-voorman Michel Vandenbosch. Maar onder de Belgen is foie gras dan ook aanzienlijk populairder. Waar Nederlanders, naar de laatste cijfers van de EU, 22 ton per jaar eten, consumeren de Belgen -toch heel wat minder in getal- 200 ton. Overigens is dwangvoeding in de Nederlandse landbouw verboden. In België worden zo'n 100000 eenden aan dwangvoeding onderworpen.

Onvermoeibaar somt Vandenbosch de bezwaren nog eens op. Hoe ganzen gedurende de zogenoemde gavage drie keer per dag, en eenden twee keer per dag, onbeweeglijk vastzitten en een buis in hun keel krijgen die reikt tot hun maag, waarna de boer maïspap onder hydraulische druk naar binnen pompt. Hoe de dieren, onmachtig als ze zijn om over te geven, naar verloop van tijd niet meer op hun poten kunnen staan. En hoe ze, na een lijdensweg van twee weken (eenden) of drie weken (ganzen), een lever hebben die zes tot tien keer groter is dan de lever die ze normaal zouden ontwikkelen. Volgens de EU sterft 2 tot 4 procent van de dieren tijdens dit proces. ,,Dwangvoeding is een van de wreedste productiemethoden in de landbouw'', zegt Vandenbosch, ,,en dat alleen maar omdat zogenaamde 'fijnproevers' hun eetlust willen bevredigen''.

Maar alleen al in Nederland is duidelijk te zien dat foie gras aan populariteit wint. Het zijn al lang niet meer alleen de restaurants voor de rijken die het op de menukaart zetten. Ook eetgelegenheden met minder status en kwaliteit bekronen hun gerechten steeds vaker met een krul of schijf lever. ,,Dat is het perverse'', zegt Vandenbosch. ,,Onder het mom van gastronomie wordt de behoefte kunstmatig opgeklopt.''

Dat de productie van foie gras sterk groeit, is in elk geval een feit. Volgens het Franse ministerie van landbouw verdubbelde de export van het product in de afgelopen acht jaar. In 2001 was de productie 17000 ton, 8 procent meer dan in 2000. Vooral dit gegeven is interessant, zeggen de dierenbeschermers, omdat de commissie dierengezondheid en

-welzijn van de Europese Unie in 1998 een negatief advies uitbracht over het vetmesten van dieren met dwangvoeding. Volgens de dierenlobby is de groei van de sector geen normaal bedrijfseconomisch proces. Zij geloven dat de Europese producenten van foie gras -de Franse, maar ook de Belgische, Spaanse en Hongaarse- doelbewust bezig zijn het product te promoten en hun afzetgebied te vergroten. Hoe groter de sector, hoe kleiner de kans op een verbod, zouden de producenten denken.

Dat veel mensen foie gras lekker vinden, staat vast. Daar brengt ook de actie van Wakker Dier geen verandering in. Hoe groot het economisch belang is van de sector, staat echter ter discussie. In Frankrijk zijn er een een kleine 11000 banen mee gemoeid, in de rest van Europa ongeveer duizend. Volgens de dierenbeschermers is het echter aan de overheid om de mensen te begeleiden naar diervriendelijker activiteiten, maar de politieke druk is laag. Voorlopig staat foie gras nog op het menu.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden